Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §42.5.1-42.5.12

ペルセウスの工作とギリシアの内紛に対するローマの調停

1595 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

マケドニアのペルセウス王がギリシア諸都市を抱き込もうとする動きと、ギリシア各地で債務問題から生じた内紛をローマの使節たちが調停し和解へと導く様子を記述している。

§42.5.1Perseus bellum iam vivo patre cogitatum in animo volvens omnis non gentes modo Graeciae, sed civitates etiam legationibus mittendis, pollicendo plura quam praestando, sibi conciliabat.
ペルセウスは、父の存命中から計画していた戦争を心の中で温めつつ、ギリシアのすべての民族だけでなく、諸都市にも使節を派遣し、実行する以上の約束を果たすことで、彼らを自らの陣営に引き入れようとしていた。
§42.5.2erant autem magnae partis hominum ad favorem eius inclinati animi, et aliquanto quam in Eumenem propensiores, cum Eumenis beneficiis muneribusque omnes Graeciae civitates et plerique principum obligati essent, et ita se in regno suo gereret, ut, quae sub dicione eius urbes essent, nullius liberae civitatis fortunam secum mutatam vellent.
また、人々の大半の心は彼への支持へと傾いており、エウメネスに対するよりもかなり好意的であった。 もっとも、エウメネスの恩恵や贈り物によって、ギリシアのすべての都市や多くの指導者たちが恩義を被っており、また彼が自らの王国を統治するにあたって、彼の支配下にある都市が、いかなる自由都市の境遇とも自らの境遇を交換したいと望まないほどであったにもかかわらず。
§42.5.4contra Persea fama erat post patris mortem uxorem manu sua occidisse; Apellem, ministrum quondam fraudis in fratre tollendo atque ob id quaesitum a Philippo ad supplicium, exulantem accersitum post patris mortem ingentibus promissis ad praemia tantae perpetratae rei clam interfecisse.
他方、ペルセウスについては、父の死後に妻を自らの手で殺害したという噂や、かつて彼の兄弟を排除する陰謀の片棒を担ぎ、そのためにフィリッポスから処刑のために捜索されていたアペレスを、父の死後に亡命先から巨額の報酬を約束して呼び戻し、それほど重大な行為を成し遂げた報奨を与えるかのように見せかけて、密かに殺害したという噂があった。
§42.5.5intestinis externisque praeterea multis caedibus infamem nec ullo commendabilem merito praeferebant vulgo civitates tam pio erga propinquos, tam iusto in civis, tam munifico erga omnes homines regi,
さらに、国内および国外の多くの虐殺によって悪名高く、何の功績によっても推奨される点のない者を、身内に対してこれほど敬虔で、市民に対してこれほど公正で、すべての人々に対してこれほど寛大な王よりも、諸都市は一般に優先して支持した。
§42.5.6seu fama et maiestate Macedonum regum praeoccupati ad spernendam originem novi regni, seu mutationis rerum cupidi, seu quia sua non obiecta esse Romanis volebant.
それは、マケドニア王たちの名声と威光に囚われて、新しい王国の起源を軽蔑したためか、あるいは現状の変革を望んだためか、あるいは自らの運命がローマ人に曝されることを望まなかったためであった。
§42.5.7erant autem non Aetoli modo in seditionibus propter ingentem vim aeris alieni, sed Thessali etiam;
しかし、莫大な借財のために暴動が起きていたのは、アイトリア人だけでなくテッサリア人も同様であった。
et contagione, velut tabes, in Perrhaebiam quoque id pervaserat malum.
そしてこの悪弊は、疫病のような伝染によって、ペルライビアにも及んでいた。
§42.5.8cum Thessalos in armis esse nuntiatum esset, Ap. Claudium legatum ad eas res aspiciendas conponendasque senatus misit.
テッサリア人が武装しているという報告が届くと、元老院は、これらの事態を調査し調停するために、アッピウス・クラウディウスを使節として派遣した。
§42.5.9qui utriusque partis principibus castigatis, cum iniusto faenore gravatum aes alienum, ipsis magna ex parte concedentibus, qui onerarant, levasset, iusti crediti solutionem in decem annorum pensiones distribuit.
彼は両派の指導者たちを叱責した上で、不当な利息によって重荷となっていた債務を、それを課した債権者たち自身が大筋で譲歩したことにより軽減し、正当な貸付金の返済を10年間の分割払いに配分した。
§42.5.10per eundem Appium eodemque modo conpositae in Perrhaebia res.
同じアッピウスによって、同様の方法で、ペルライビアの事態も調停された。
Aetolorum causas M. Marcellus Delphis per idem tempus iisdem hostilibus actas animis, quos intestino gesserant bello, cognovit.
同じ頃、マルクス・マルケルスはデルポイにおいて、アイトリア人の訴訟を調査したが、それは彼らが内戦において抱いていたのと同じ敵対的な精神をもって争われていた。
§42.5.11cum certatum utrimque temeritate atque audacia cerneret, decreto quidem suo neutram partem aut levare aut onerare voluit;
彼は双方とも無謀と不遜さをもって争っているのを見て、自らの決定によってどちらの側をも有利にしたり不利にしたりすることを望まなかった。
communiter ab utrisque petit, abstinerent bello et oblivione praeteritorum discordias finirent.
彼は双方に対し共同で、戦争を控え、過去のことを忘れて不和を終わらせるよう求めた。
§42.5.12huius reconciliationis inter ipsos fides obsidibus ultro citroque datis firmata est.
彼らの間でのこの和解の誓いは、互いに人質を差し出すことによって確固たるものとされた。
Corinthus, ubi deponerentur obsides, convenit.
人質を預ける場所として、コリントスが合意された。

語釈・文法注

  1. §42.5.2cum Eumenis beneficiis — 接続詞 cum はここでは逆接(「〜であるにもかかわらず」)を表す。エウメネスがギリシア諸都市に多大な恩恵を施していた事実と、それでも人々がペルセウスを支持したという対比を強調している。
  2. §42.5.2nullius liberae civitatis fortunam secum mutatam vellent — 「いかなる自由都市の境遇も、自らの(エウメネスの支配下にあるという)境遇と交換されることを望まない」、すなわち、エウメネスの支配下にある都市が、自由都市よりも自分たちの状態の方が良いと考えていたことを示す。secum は urbes(主語)を指す。
  3. §42.5.4Apellem ... clam interfecisse — 対格不定詞句であり、前文の fama erat(〜という噂があった)にかかる。Apellem は不定詞 interfecisse の意味上の目的格であり、意味上の主語(Persea)は省略されている。
  4. §42.5.5intestinis externisque praeterea multis caedibus infamem ... praeferebant — 非常に倒置された(hyperbaton)構造を持つ文。主語は civitates(諸都市)、動詞は praeferebant(〜を好んだ/優先した)。対格の目的語は [eum] infamem...(悪名高い彼[ペルセウス]を)であり、与格の比較対象が regi...(〜の王[エウメネス]よりも)である。
  5. §42.5.6seu quia sua non obiecta esse Romanis volebant — sua は「自分たちの事柄/利益」を指す中性複数対格名詞。obiecta esse は形容詞的に「曝されている/従属している」の意。ローマの同盟者であるエウメネスを支持することは、間接的にローマの支配下に入ることを意味したため、それを嫌ったという文脈。
  6. §42.5.10iisdem hostilibus actas animis, quos intestino gesserant bello — actas は Aetolorum causas(アイトリア人の訴訟)を修飾する完了分詞。「内戦(intestino bello)において彼らが抱いていた(gesserant)のと同じ敵対的な精神をもって(iisdem hostilibus animis)戦われた(actas)」の意。
  7. §42.5.12Corinthus, ubi deponerentur obsides, convenit — 動詞 convenit は非人称的(「合意に達した」)に用いられており、Corinthus(コリントス)が主格の主語として提示されている。関係節 ubi deponerentur obsides の接続法過去は、目的または予定(「人質が預けられるべき場所」)を表す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §42.5.1-42.5.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:42.5.1-42.5.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。