Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §42.33.1-42.33.6

百人隊長の階級を巡る民会での議論と執政官の弁明

1623 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

百人隊長たちの待遇を巡る論争が民会に持ち込まれ、擁護者のポピリウスが百人隊長たちの旧階級維持を訴える一方、執政官リキニウスは元老院決議を盾に国家の利益のための徴兵権限を主張する。

§42.33.1ad subsellia tribunorum res agebatur;
この件は護民官の演壇のそばで論じられていた。
eo M. Popilius consularis, advocatus centurionum, et centuriones et consul venerunt.
そこへ、百人隊長たちの擁護者である元執政官のマルクス・ポピリウス、そして百人隊長たちと執政官がやって来た。
§42.33.2consule inde postulante, ut in contione ea res ageretur, populus in contionem advocatus.
その後、執政官が、この件は民会において扱われるべきであると求めたため、人民が民会へと召集された。
pro centurionibus M. Popilius, qui biennio ante consul fuerat, ita verba fecit:
百人隊長たちのために、2年前に執政官であったマルクス・ポピリウスが以下のように発言した。
§42.33.3militares homines et stipendia iusta et corpora et aetate et adsiduis laboribus confecta habere;
彼ら軍人たちは、正規の兵役期間を満たしており、その身体は年齢と絶え間ない労苦によって疲弊している。
nihil recusare tamen, quo minus operam rei publicae dent.
しかしながら、国家に自らの力を尽くすことをいささかも拒んではいない。
id tantum deprecari, ne inferiores iis ordines, quam quos, cum militassent, habuissent, adtribuerentur.
彼らがただ哀願しているのは、かつて従軍していたときに保持していたものよりも低い階級が自分たちに割り当てられないことである。
§42.33.4P. Licinius consul senatus consulta recitari iussit, primum, quo bellum senatus Perseo iussisset, deinde, quo veteres centuriones quam plurimos ad id bellum scribi censuisset, nec ulli, qui non maior annis quinquaginta esset, vacationem militiae esse.
執政官プブリウス・リキニウスは元老院決議を朗読するよう命じた。 第一に、元老院がペルセウスに対する戦争を命じた決議、第二に、退役した百人隊長をできるだけ多くその戦争のために徴募することを決定し、50歳を超えないいかなる者にも兵役免除を認めないとした決議である。
§42.33.5deprecatus est deinde, ne in novo bello, tam propinquo Italiae, adversus regem potentissimum, aut tribunos militum dilectum habentis inpedirent, aut prohiberent consulem, quem cuique ordinem adsignari e re publica esset, eum adsignare.
次いで彼は、イタリアにきわめて近く、非常に強力な王に対する新たな戦争において、徴兵を行っている軍事トリブヌスたちを妨害したり、国家の利益にかなう形で各自に割り当てられるべき階級を、執政官が割り当てるのを阻んだりしないよう(人民に)懇願した。
§42.33.6si quid in ea re dubium esset, ad senatum reicerent.
もしこの件に何らかの疑問があるならば、元老院に差し戻すべきである(と彼は述べた)。

語釈・文法注

  1. 42.33.3militares homines ... habere — ポピリウスの演説を伝える間接話法(oratio obliqua)の開始を示しており、主動詞 `verba fecit` を受けて、対格主語 `militares homines` と不定法 `habere`(および続く `recusare`, `deprecari`)が用いられている。
  2. 42.33.3quo minus — 拒絶を意味する動詞 `recusare` に続く従属節を導き、接続法現在 `dent` を伴って「〜することを拒む」という意味を表す。
  3. 42.33.3inferiores iis ordines, quam quos — `iis` は指示代名詞 `is` の複数与格で、受動態の動詞 `adtribuerentur` に係る(「彼ら[百人隊長たち]に割り当てられる」)。`quam quos` は `quam ordines quos` の略で、関係代名詞 `quos` の先行詞が、比較級に修飾された先行する `ordines` と同一であるため省略されている。
  4. 42.33.5prohiberent consulem ... adsignare — 妨害を意味する動詞 `prohibere` が「対格(`consulem`)+不定法(`adsignare`)」の構文をとり、「執政官が割り当てるのを阻む」という意味を表す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §42.33.1-42.33.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:42.33.1-42.33.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。