Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §41.19.1-41.19.11

リグリア平定とダルダニア人の敗戦

1581 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

アペニン山脈周辺のリグリア系諸部族がローマに降伏して騒乱が終息する一方、マケドニア王ペルセウスの背後工作によるダルダニアでの戦争が報告される。ダルダニア人はバスタルナエ人に対して軍を二手に分けて攻勢に出るが、伏兵が機能する前に敗北して町に包囲される。

§41.19.1cis Appenninum Garuli et Lapicini et Hergates, trans Appenninum Friniates fuerant, intra Audenam amnem.
アペニン山脈のこちら側にはガルーリ族、ラピキニ族、ヘルガテス族が、アペニン山脈の向こう側、アウデナ川の内側にはフリニアテス族がかつて住んでいた。
P. Mucius cum iis, qui Lunam Pisasque depopulati erant, bellum gessit, omnibusque in dicionem redactis arma ademit.
プブリウス・ムキウスは、ルーナとピサを略奪した者たちと戦争を行い、すべてを支配下に下して武器を没収した。
§41.19.2ob eas res in Gallia Liguribusque gestas duorum consulum ductu auspicioque senatus in triduum supplicationes decrevit et quadraginta hostiis sacrificari iussit.
元老院は、ガリアおよびリグリアにおいて二人の執政官の指揮と鳥兆のもとで成し遂げられたこれらの事績により、三日間の感謝祭を議決し、四十頭の犠牲獣による生贄を捧げるよう命じた。
§41.19.3et tumultus quidem Gallicus et Ligustinus, qui principio eius anni exortus fuerat, haud magno conatu brevi oppressus erat;
そして、その年の初めに発生していたガリアとリグリアの騒乱は、大した骨折りもなく短期間で鎮圧された。
§41.19.4belli Macedonici subibat iam cura, miscente Perseo inter Dardanos Bastarnasque certamina.
いまやマケドニア戦争への懸念が忍び寄っていた。 ペルセウスがダルダニア人とバスタルナエ人の間で争いを引き起こしていたからである。
et legati, qui missi ad res visendas in Macedoniam erant, iam reverterant Romam renuntiaverantque bellum in Dardania esse.
また、マケドニアの情勢を視察するために派遣されていた使節たちも、すでにローマに帰還して、ダルダニアで戦争が起きていると報告していた。
§41.19.5simul venerant et ab rege Perseo oratores, qui purgarent nec accitos ab eo Bastarnas nec auctore eo quidquam facere.
同時にペルセウス王からの使節たちも到着し、バスタルナエ人は彼に招かれたのでも、彼のそそのかしによって行動しているのでもないと弁明した。
§41.19.6senatus nec liberavit eius culpae regem neque arguit;
元老院は、王のその罪を免じもしなければ、告発もしなかった。
moneri eum tantum modo iussit, ut etiam atque etiam curaret, ut sanctum habere foedus, quod ei cum Romanis esset, videri posset.
ただ、ローマ人との間にある条約を神聖なものとして保持していると見なされるよう、くれぐれも配慮するようにと彼に警告を促すよう命じた。
§41.19.7Dardani cum Bastarnas non modo non excedere finibus suis, quod speraverant, sed graviores fieri in dies cernerent, subnixos Thracum accolarum et Scordiscorum auxiliis, audendum aliquid vel temere rati, omnes undique armati ad oppidum, quod proximum castris Bastarnarum erat, conveniunt.
ダルダニア人たちは、バスタルナエ人が期待通りに彼らの領土から退去しないばかりか、隣接するトラキア人やスコルディスキ人の援助に支えられて日に日に手に負えなくなっていくのを見て、たとえ無謀であっても何かを敢行すべきだと考え、各地から武装して、バスタルナエ人の陣営に最も近い町へと一堂に集結した。
§41.19.8hiems erat, et id anni tempus elegerant, ut Thraces Scordiscique in fines suos abirent.
冬のことであり、彼らはトラキア人やスコルディスキ人が自分たちの領土へ立ち去るような一年の時期を選んでいた。
quod ubi ita factum et solos iam esse Bastarnas audierunt, bifariam dividunt copias, pars ut recto itinere ad lacessendum ex aperto iret, pars devio saltu circumducta ab tergo adgrederetur.
それがその通りになり、いまやバスタルナエだけが残されていると聞くと、彼らは軍勢を二つに分けた。 一方の部隊は正面の道から公然と攻撃を仕掛けるために進み、他方の部隊は人通りの少ない山道を迂回して背後から攻撃することとした。
§41.19.9ceterum priusquam circumire castra hostium possent, pugnatum est; victique Dardani compelluntur in urbem, quae fere duodecim milia ab castris Bastarnarum aberat.
しかし、彼らが敵の陣営を包囲する前に戦闘が始まり、敗北したダルダニア人たちは、バスタルナエ人の陣営からおよそ十二マイル離れた町へと追い詰められた。
§41.19.10victores confestim secuti circumsidunt urbem, haud dubie postero die aut metu dedituris se hostibus aut vi expugnaturi.
勝者たちはただちに追撃して町を包囲した。 翌日には、敵が恐怖から降伏するか、あるいは力ずくで攻略することになるのは疑いなかった。
§41.19.11interim Dardanorum altera manus, quae circumducta erat, ignara cladis suorum, castra Bastarnarum sine praesidio relicta. * * *
一方、迂回していたダルダニア人のもう一方の部隊は、味方の惨状を知らずに、守備兵のいなくなったバスタルナエ人の陣営を[……]。

語釈・文法注

  1. 41.19.5purgarent nec accitos ab eo Bastarnas nec auctore eo quidquam facere — 目的を示す関係節 `qui purgarent`(接続法未完了過去)のなかに、弁明の内容を表す対格不定詞句が続いている。`accitos` の後ろには助動詞 `esse` が省略されており(完了受動不定詞)、`facere`(現在能動不定詞)と並列されている。`auctore eo` は「彼を勧告者として」という名詞と代名詞からなる独立奪格である。
  2. 41.19.7subnixos Thracum accolarum et Scordiscorum auxiliis — 分詞 `subnixos` は、動詞 `cernerent` の目的語である `Bastarnas`(対格複数男性形)に一致してそれを修飾している。形容詞・分詞の `subnixus`(〜に支えられた、〜に頼った)は手段の奪格 `auxiliis` を支配する。
  3. 41.19.10aut metu dedituris se hostibus aut vi expugnaturi — 非対称な並列構造である。`aut metu dedituris se hostibus` は、`hostibus` を意味上の主語、未来分詞 `dedituris` を述語とする独立奪格(「敵が恐怖から降伏するであろうことによって」)。一方、`aut vi expugnaturi` は、主節の主語 `victores` に一致する主格複数の未来分詞 `expugnaturi`(「力ずくで攻略するつもりで」)であり、包囲行動の意図を表す。
  4. 41.19.11castra Bastarnarum sine praesidio relicta — 写本の欠落(lacuna)により、この文の主要動詞(例えば `cepit` や `invasit` など「〜を占領した/襲撃した」にあたる語)が失われている。`relicta` は `castra`(中性複数対格)を修飾する完了被動分詞。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §41.19.1-41.19.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:41.19.1-41.19.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。