Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §40.48.1-40.48.7

グラックスによるアルケ近郊でのケルティベリア人撃退

1551 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

グラックスはアルケ近郊でケルティベリア人と対峙し、擬装退却の策略を用いて敵を誘い出し、伏兵の突撃によって敵の陣営を奪取して大勝を収めた。

§40.48.1inde iam duxit ad Alcen urbem, ubi castra Celtiberorum erant, a quibus venerant nuper legati.
そこから彼はただちに、先日使節たちがやって来たケルティベリア人の陣営があるアルケの都市へと軍を進めた。
eos cum per aliquot dies, §40.48.2armaturam levem immittendo in stationes, lacessisset parvis proeliis, in dies maiora certamina serebat, ut omnes extra munitiones eliceret.
これら[の敵]を数日の間、前哨部隊へと軽装歩兵を突入させることによって小競り合いを挑んで挑発したのち、全員を防御壁の外へおびき寄せるために、日に日により大規模な戦闘を仕掛けた。
ubi, §40.48.3quod petebat, satis sensit effectum, auxiliorum praefectis imperat, ut contracto certamine, tamquam multitudine superarentur, repente tergis datis ad castra effuse fugerent: ipse intra vallum ad omnes portas instruxit copias.
そこで彼が、自分が求めていたことが十分に達成されたと感じると、同盟軍の指揮官たちに、戦闘を交えたのち、まるで多勢に無勢で圧倒されたかのように、突然背を向けて陣営に向かってちりぢりに逃げるようにと命じた。 彼自身は、防御壁の内側のすべての門のところに軍勢を整列させた。
§40.48.4haud multum temporis intercessit, cum ex composito refugientium suorum agmen, post effuse sequentes barbaros conspexit.
大して時間が経たないうちに、あらかじめの取り決めに従って敗走してくる味方の隊列と、その後ろをちりぢりになって追撃してくる野蛮人たちの姿が見えた。
§40.48.5instructam ad hoc ipsum intra vallum habebat aciem.
彼はまさにこの目的のために、防御壁の内側に陣形を整えさせておいた。
itaque tantum moratus, ut suos refugere in castra libero introitu sineret, clamore sublato simul omnibus portis erupit.
それゆえ、味方が自由に入り口を通って陣営内に逃げ込めるようにする間だけ待って、鬨の声を上げると同時にすべての門から打って出た。
non sustinuere impetum necopinatum hostes.
敵はこの不意の突撃を支えきれなかった。
§40.48.6qui ad castra oppugnanda venerant, ne sua quidem tueri potuerunt: nam extemplo fusi fugati, mox intra vallum paventes compulsi, postremo exuuntur castris.
[ローマ軍の]陣営を攻撃するためにやって来ていた者たちは、自分たちの[陣営]すら守ることができなかった。 というのも、彼らはただちに蹴散らされて敗走させられ、やがて防御壁の内側へとおののきながら追い詰められ、最後には陣営から追い払われたからである。
§40.48.7eo die novem milia hostium caesa;
その日、9千人の敵が殺された。
capti vivi trecenti viginti, equi centum duodecim, signa militaria triginta septem.
320人が生け捕りにされ、112頭の馬と37本の軍旗が奪われた。
de exercitu Romano centum novem ceciderunt.
ローマ軍からは109人が戦死した。

語釈・文法注

  1. 40.48.1eos cum per aliquot dies, ... lacessisset — 文法的には `cum` 節が §40.48.1 の最後(`eos cum per aliquot dies`)から始まり、改ページ(`¦p.104¦`)を挟んで §40.48.2 の接続法過去完了 `lacessisset` で完結する。先行する `eos`(対格・複数・男性)は `lacessisset` の直接目的語である。
  2. 40.48.4haud multum temporis intercessit, cum ... conspexit — 「倒置の cum」(cum inversum)の構文。主節に完了時制の `intercessit` があり、従属節となるはずの `cum` 節に直説法完了の `conspexit` が用いられることで、予期せぬ出来事の突然の発生(「~したその時、…が起こった」)を強調する。
  3. 40.48.6exuuntur castris — 動詞 `exuere`(奪う、剥ぎ取る)の受動態(`exuuntur`)に、分離の奪格 `castris` が用いられた構文。「彼らは陣営を剥ぎ取られる」、すなわち「彼らは陣営を失った(奪われた)」ことを意味する。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §40.48.1-40.48.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:40.48.1-40.48.7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。