Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §40.27.1-40.27.15

パウルスの出撃準備と兵士を鼓舞する演説

1530 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

アエミリウスは援軍の望みを失い、陣営の4つの門から一斉に突撃する準備を整える。出撃の前に、彼は敵の卑劣さと包囲されていることの屈辱を説く演説を行い、これに対して兵士たちは熱烈な叫びで突撃の合図を要求する。

§40.27.1aemilius, postquam nihil usquam auxilii ostendebatur, interceptos credens equites, non ultra differendum ratus,
アエミリウスは、どこにも援助の兆しが見えないため、騎兵が遮られたと信じ、これ以上遅らせるべきではないと考えた、敵が到着する前に、自らの力で運を試すことを。
§40.27.2quin per se fortunam temptaret, priusquam hostes venirent, qui segnius socordiusque oppugnabant, ad quattuor portas exercitum instruxit, ut signo dato simul ex omnibus partibus eruptionem facerent.
敵はやや緩慢で怠惰に攻撃していた。 彼は軍隊を4つの門に整列させ、合図が与えられたら、同時にすべての場所から突撃を行うようにした。
§40.27.3quattuor extraordinariis cohortibus duas adiunxit praeposito M. Valerio legato, erumpere praetoria porta iussit.
彼は、副官マルクス・ワレリウスを指揮官として、4個の特設大隊に2個の大隊を加え、プレトリア門から突撃するように命じた。
§40.27.4ad dexteram principalem hastatos legionis primae instruxit;
右主要門には第一軍団のハスタティを配置し、同じ軍団のプリンキペスを後備に置いた。
principes ex eadem legione in subsidiis posuit: M. Servilius et L. Sulpicius tribuni militum his praepositi.
軍事トリブヌスのマルクス・セルウィリウスとルキウス・スルピキウスが彼らの指揮を任された。
§40.27.5tertia legio adversus sinistram principalem portam instructa est.
第三軍団は左主要門に相対して整列させられた。
§40.27.6id tantum mutatum: principes primi et hastati in subsidiis locati;
この点だけが変更された。 すなわち、プリンキペスが最前列に、ハスタティが後備に置かれた。
Sex. Iulius Caesar et L. Aurelius Cotta tribuni militum huic legioni praepositi sunt.
軍事トリブヌスのセクストゥス・ユリウス・カエサルとルキウス・アウレリウス・コッタがこの軍団の指揮を任された。
§40.27.7Q. Fulvius Flaccus legatus cum dextera ala ad quaestoriam portam positus; duae cohortes et triarii duarum legionum in praesidio castrorum manere iussi.
副官クィントゥス・フルウィウス・フラックスが右翼同盟軍とともにクァエストリア門に配置され、2個の大隊と2つの軍団のトリアリイは、陣営の守備として留まるよう命じられた。
§40.27.8omnes portas contionabundus ipse imperator circumiit, et, quibuscumque irritamentis poterat, iras militum acuebat,
司令官自身が、演説をしながらすべての門を巡り、できる限りのあらゆる鼓舞の言葉によって、兵士たちの怒りを鋭く研ぎ澄ませた。
§40.27.9nunc fraudem hostium incusans, qui pace petita, indutiis datis, per ipsum indutiarum tempus contra ius gentium ad castra oppugnanda venissent:
ある時は敵の不実を非難した。 敵は和平を求め、休戦を与えられたにもかかわらず、まさにその休戦期間中に、万民法に反して陣営を攻撃しに来たのであると。
§40.27.10nunc, quantus pudor esset, edocens ab Liguribus, latronibus verius quam hostibus iustis, Romanum exercitum obsideri.
またある時は、正当な敵というよりは強盗にすぎないリグリア人によってローマ軍が包囲されていることが、いかに大きな恥辱であるかを力説した。
§40.27.11“quo ore quisquam vestrum, si hine alieno praesidio, non vestra virtute evaseritis, occurret, non dico eis militibus, qui Hannibalem, qui Philippum, qui Antiochum, maximos aetatis nostrae reges ducesque, §40.27.12vicerunt, sed iis, qui hos ipsos Ligures aliquotiens pecorum modo fugientes per saltus invios consectati ceciderunt?
「お前たちの誰が、もしここから自分たちの勇気によってではなく、他人の援助によって逃れたならば、どういう顔をしてまみえることができようか。 ハンニバルを、フィリッポスを、アンティオコスを、すなわち我々の時代の最大の王や将軍たちを打ち破った、あの兵士たちのことは言うに及ばず、まさにこのリグリア人どもが、幾度となく家畜のように逃げ惑うのを、道なき森や谷の中を追跡して討ち倒したあの兵士たちにさえ。
§40.27.13quod Hispani, quod Galli, quod Macedones Poenive non audeant, Ligustinus hostis vallum Romanum subit, obsidet ultro et oppugnat, quem scrutantes ante devios saltus abditum et latentem vix inveniebamus.
スペイン人や、ガリア人、マケドニア人やカルタゴ人でさえ敢えてしなかったことを、リグリアの敵はローマの土塁に迫り、自ら包囲し攻撃しているのだ。 かつて我々が奥地を捜索しても、隠れ潜んでいて、ほとんど見つけることすらできなかったあの敵がだ!
§40.27.14ad haec consentiens reddebatur militum clamor, nullam militum culpam esse, quibus nemo ad erumpendum signum dedisset, daret signum:
」これに対して兵士たちからは一斉に賛同の叫びが沸き起こった。 兵士たちには何の罪もない、突撃の合図を誰も彼らに与えてくれなかったのだから、合図をくれ、と。
§40.27.15intellecturum eosdem, qui antea fuerint, et Romanos et Ligures esse.
そうすれば、ローマ人もリグリア人も、以前と全く同じ者たちであることが分かるだろう、と。

語釈・文法注

  1. §40.27.1non ultra differendum ratus, quin... — non differre quin +接続法の構文。非人称の動形容詞(differendum [esse])が ratus(reor の完了分詞)にかかり、「これ以上遅らせるべきではないと考え、」の意となる。否定語を伴う「遅らせる・妨げる」を意味する動詞に導かれる quin 節は、接続法(temptaret)をとる。
  2. §40.27.1interceptos credens equites — credens に導かれる対格不定詞構文(間接話法)で、完了受動不定詞の esse が省略された形(interceptos [esse] equites)。equites(騎兵)は、文脈上、救援や連絡のために外部へ派遣された伝令(騎兵)を指す。
  3. §40.27.11non dico eis militibus... sed iis — occurret(直説法未来)が要求する与格を、eis militibus と iis という二つの先行詞によって並置する構造。'non dico A, sed B'(Aは言うに及ばず、Bに対してさえ)という修辞的強調により、偉大な敵を破った軍団兵に顔を合わせられないのは当然として、自身が何度も破ってきたリグリア人の元敗者たちに対してさえ、他人の助けで生き延びたのでは顔向けができないという恥辱を強調している。
  4. §40.27.13quod Hispani... non audeant — quod は関係代名詞中性単数対格で、先行詞は主節の「リグリアの敵がローマの土塁に迫り、包囲・攻撃している」という行為全体。audeant は潜在(あるいは譲歩的)接続法であり、「~さえ敢えてしようとはしないであろうこと」を表す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §40.27.1-40.27.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:40.27.1-40.27.15

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。