§4.19.1erat tum inter equites tribunus militum A. Cornelius Cossus, eximia pulchritudine corporis, animo ac viribus par memorque generis, quod amplissimum acceptum maius auctiusque reliquit posteris.
当時、騎兵の中に軍事護民官のA. コルネリウス・コッススがいた。 彼は卓越した肉体の美しさを持ち、精神と力においてもそれに劣らず、自らの家系を心に留めており、その家系をきわめて栄誉あるものとして受け継ぎ、さらに大きく高めて後世に残した。
is cum ad impetum Tolumni, §4.19.2quacumque se intendisset, trepidantes Romanas videret turmas insignemque eum regio habitu volitantem tota acie cognosset, “hicine est” inquit
彼は、トルムニウスの突撃に対して、彼が身を向けたところはどこであれ、ローマの騎兵隊が動揺しているのを目にし、また彼が王の装束をまとって目立ちつつ全戦列を飛び回っているのを認めると、「これこそが」と言った。
§4.19.3“ruptor foederis humani violatorque gentium iuris? iam ego hanc mactatam victimam, si modo sancti quicquam in terris esse dii volunt, legatorum manibus dabo.
「人間の同盟の破壊者であり、万民法の侵害者に他ならないのか。 神々が地上に何か神聖なものを残したいと望まれるのであれば、私は今こそ、この生贄として屠られた犠牲を、使節たちの亡霊に捧げよう。
” §4.19.4calcaribus subditis infesta cuspide in unum fertur hostem;
」拍車をあて、槍を構えて、ただ一人の敵に向かって突進した。
quem cum ictum equo deiecisset, confestim et ipse hasta innixus se in pedes excepit.
打撃によって彼を馬から突き落とすと、直ちに彼自身も槍に寄りかかって足で着地した。
§4.19.5adsurgentem ibi regem umbone resupinat repetitumque saepius cuspide ad terram adfixit.
そこで立ち上がろうとする王を盾の突起で仰向けに倒し、槍で何度も繰り返し突いて地面に縫い付けた。
tum exsangui detracta spolia, caputque abscisum victor spiculo gerens terrore caesi regis hostes perfudit.
それから、息絶えた体から戦利品を剥ぎ取り、勝者として切り落とした首を槍の先に掲げ、討ち取られた王への恐怖で敵を満たした。
ita equitum quoque fusa acies, quae una fecerat anceps certamen.
こうして、それだけが戦闘を互角に持ち込ませていた騎兵の戦列もまた、敗走させられた。
§4.19.6dictator legionibus fugatis instat et ad castra conpulsos caedit.
独裁官は敗走する軍団を追撃し、陣営に追い詰められた者たちを討ち果たした。
Fidenatium plurimi locorum notitia effugere in montes.
フィデナエ人の多くは、土地の勘によって山へと逃れた。
Cossus Tiberim cum equitatu transvectus ex agro Veientano ingentem detulit praedam ad urbem.
コッススは騎兵とともにティベリス川を渡り、ウェイイ人の領土から莫大な戦利品をローマ市へと持ち帰った。
inter proelium §4.19.7et ad castra Romana pugnatum est adversus partem copiarum ab Tolumnio, ut ante dictum est, ad castra missam.
戦闘の間、またローマの陣営においても、先に述べたようにトルムニウスによって陣営に向けて派遣されていた部隊の一部に対して、戦闘が行われた。
§4.19.8Fabius Vibulanus corona primum vallum defendit; intentos deinde hostes in vallum egressus dextra principali cum triariis repente invadit.
ファビウス・ウィブラヌスは、最初は兵を円陣に配して土塁を守っていたが、その後、土塁に気を取られている敵に対し、主要右門から出撃し、トリアリイとともに不意に襲いかかった。
quo pavore iniecto caedes minor, quia pauciores erant, fuga non minus trepida quam in acie fuit.
この恐怖がもたらされると、敵の数がより少なかったために殺戮はより小規模であったが、敗走は本戦での敗走に劣らず恐慌を極めた。