§4.19.1erat tum inter equites tribunus militum A. Cornelius Cossus, eximia pulchritudine corporis, animo ac viribus par memorque generis, quod amplissimum acceptum maius auctiusque reliquit posteris.
당시 기병들 중에 군사 호민관 A. 코르넬리우스 코수스가 있었다. 그는 뛰어난 신체적 아름다움을 지녔고 정신과 힘에서도 그에 필적했으며, 자신의 가문을 명심하여 가장 영예롭게 물려받은 그 가문을 후손들에게 더욱 위대하고 번창하게 남겨주었다.
is cum ad impetum Tolumni, §4.19.2quacumque se intendisset, trepidantes Romanas videret turmas insignemque eum regio habitu volitantem tota acie cognosset, “hicine est” inquit
그는 토룸니우스의 돌격에 맞서, 그가 향하는 곳마다 로마 기병대들이 요동치는 것을 보고, 왕의 복장으로 눈에 띄게 온 전선을 가로지르는 그를 알아채고는 말했다.
§4.19.3“ruptor foederis humani violatorque gentium iuris? iam ego hanc mactatam victimam, si modo sancti quicquam in terris esse dii volunt, legatorum manibus dabo. ” §4.19.4calcaribus subditis infesta cuspide in unum fertur hostem;
"이 자가 인간의 동맹을 깨뜨린 자이자 만민법을 유린한 자인가? 이제 나는, 신들께서 지상에 단 한 가지라도 신성한 것이 존재하기를 바라신다면, 이 도살된 희생물을 사절들의 영혼에게 바치겠노라." 그는 박차를 가하고 창을 겨누며 오직 하나의 적인 그에게 돌진했다.
quem cum ictum equo deiecisset, confestim et ipse hasta innixus se in pedes excepit.
타격으로 그를 말에서 떨어뜨린 후, 자신도 즉시 창에 의지해 발로 내려앉았다.
§4.19.5adsurgentem ibi regem umbone resupinat repetitumque saepius cuspide ad terram adfixit.
거기서 일어나려던 왕을 방패의 돌출부로 밀쳐 뒤집어놓고는, 창으로 거듭 찔러 땅에 박아버렸다.
tum exsangui detracta spolia, caputque abscisum victor spiculo gerens terrore caesi regis hostes perfudit.
그러고 나서 숨이 끊어진 몸에서 전리품을 벗겨내고, 승리자로서 베어낸 머리를 창끝에 꿴 채, 살해당한 왕에 대한 공포로 적들을 가득 채웠다.
ita equitum quoque fusa acies, quae una fecerat anceps certamen.
그리하여 유일하게 전투를 팽팽하게 만들고 있었던 기병 전선마저 패퇴했다.
§4.19.6dictator legionibus fugatis instat et ad castra conpulsos caedit.
독재관은 패주하는 군단들을 뒤쫓아 진영으로 몰아넣고는 그들을 베어 넘겼다.
Fidenatium plurimi locorum notitia effugere in montes.
피데나에인들 중 대부분은 지리에 밝았기에 산속으로 도망쳤다.
Cossus Tiberim cum equitatu transvectus ex agro Veientano ingentem detulit praedam ad urbem.
코수스는 기병과 함께 티베르강을 건너 베이엔테스인들의 영토에서 막대한 전리품을 도시로 가져왔다.
inter proelium §4.19.7et ad castra Romana pugnatum est adversus partem copiarum ab Tolumnio, ut ante dictum est, ad castra missam.
전투가 치러지는 동안, 앞서 말했듯이 토룸니우스가 진영을 향해 보냈던 군대의 일부에 맞서 로마 진영에서도 전투가 벌어졌다.
§4.19.8Fabius Vibulanus corona primum vallum defendit; intentos deinde hostes in vallum egressus dextra principali cum triariis repente invadit.
파비우스 위불라누스는 처음에는 원진을 쳐서 성벽을 방어했으나, 이후 성벽에 한눈이 팔린 적들을 향해 우측 주문으로 나아가 트리아이이와 함께 기습했다.
quo pavore iniecto caedes minor, quia pauciores erant, fuga non minus trepida quam in acie fuit.
이로 인해 공포가 심어지자, 적의 수가 더 적었기에 살육의 규모는 더 작았지만, 패주는 전선에서의 패주 못지않게 조마조마하고 황급했다.