Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §39.54.1-39.54.13

アルプス越境のガリア人の降伏と元老院の退去命令

1501 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

執政官たちが属州へと向かい、マルケルスがアルプス近辺に新しい町を建てたガリア人を降伏させる。ガリア人は非武装化に抗議するためローマに使節を送り、元老院は不法侵入を咎めつつも、退去を条件に財産の返還と、国境を守るようガリア諸族に警告することを決定する。

§39.54.1dum haec in Macedonia geruntur, consules in provincias profecti.
マケドニアでこれらのことが行われている間、執政官たちはそれぞれの属州へと出発した。
§39.54.2Marcellus nuntium praemisit ad L. Porcium proconsulem, ut ad novum Gallorum oppidum legiones admoveret.
マルケルスは、前執政官ルキウス・ポルキウスのもとへ、ガリア人の新しい町へ軍団を進めるようにとの使者をあらかじめ送った。
§39.54.3advenienti consuli Galli sese dediderunt.
到着した執政官に対して、ガリア人たちは降伏した。
duodecim milia armatorum erant: plerique arma ex agris rapta habebant:
彼らは1万2千人の武装兵であり、その大半は農地から奪い取った武器を所持していた。
§39.54.4ea aegre patientibus iis adempta, quaeque alia aut populantes agros rapuerant aut secum attulerant.
これらの武器は、彼らが不満に思いつつも、彼らが田野を略奪する中で奪い取っていたか、あるいは自分たちと一緒に携えてきていた他のあらゆる物とともに取り上げられた。
de his rebus qui quererentur, legatos Romam miserunt.
彼らは、これらの事柄について抗議する者たちとして、使節をローマに派遣した。
§39.54.5introducti in senatum a C. Valerio praetore exposuerunt se superante in Gallia multitudine inopia coactos agri et egestate ad quaerendam sedem Alpes transgressos, quae inculta per solitudines viderent, ibi sine ullius iniuria consedisse.
法務官ガイウス・ワレリウスによって元老院に導入された彼らは、ガリアでの人口過剰と土地の不足および貧困に迫られて定住地を求めるためにアルプスを越えたこと、そして荒野の中で荒れ地と見なした場所に、誰にも害を及ぼすことなく定住したことを説明した。
§39.54.6oppidum quoque aedificare coepisse, quod indicium esset nec agro nec urbi ulli vim adlaturos venisse.
また、彼らは町を建設し始めていたが、これは彼らがいかなる農地や都市に対しても暴力を振るうつもりで来たのではないことの証拠であった。
nuper M. Claudium ad se nuntium misisse bellum se cum iis, ni dederentur, gesturum.
最近、マルクス・クラウディウスが彼らのもとに使者を送り、もし彼らが降伏しなければ、自分は彼らと戦争を遂行するだろうと告げた。
se certam, §39.54.7etsi non speciosam pacem quam incerta belli praeoptantes dedidisse se prius in fidem quam in potestatem populi Romani.
彼らは、不確実な戦争よりも、確実な、たとえ名誉あるものではないとしても、そのような平和を選び、ローマ民衆の支配権にではなく、まずその信義に身を委ねたのである。
§39.54.8post paucos dies iussos et urbe et agro decedere sese tacitos abire, quo terrarum possent, in animo habuisse.
数日後、町からも土地からも立ち退くよう命じられたとき、彼らは自分たちが黙って、地のどこへでも行ける場所へ立ち去るつもりであった。
arma deinde sibi, et postremo omnia alia, quae ferrent agerentque, adempta.
その後、彼らの武器が、そして最後には、彼らが携えたり引いたりしていた他のすべての物が奪われた。
§39.54.9orare se senatum populumque Romanum, ne in se innoxios deditos acerbius quam in hostes saevirent.
彼らは元老院とローマ民衆に対し、降伏した罪のない自分たちに対して、敵に対するよりも過酷に荒れ狂うことのないよう懇願した。
§39.54.10huic orationi senatus ita responderi iussit, neque illos recte fecisse, cum in Italiam venerint oppidumque in alieno agro, nullius Romani magistratus, qui ei provinciae praeesset, permissu aedificare conati sint;
この演説に対し、元老院は次のように回答するよう命じた。 彼らがイタリアに入り、その属州を管轄するいかなるローマの政務官の許可も得ずに、他人の土地に町を建設しようとしたことは、正しく行ったことではない。
§39.54.11neque senatui placere deditos spoliari.
また、降伏した者たちから略奪することは元老院の意に沿わない。
itaque se cum iis legatos ad consulem missuros, qui, si redeant, unde venerint, omnia iis sua reddi iubeant, quique protinus eant trans Alpes, et denuntient Gallicis populis, multitudinem suam domi continent:
それゆえ、元老院は彼らとともに出発する使節たちを執政官のもとへ派遣し、彼らが自分たちの来た場所へと戻るならば、彼らのすべての所有物を返還するよう命じさせ、また、使節たちがそのままアルプスを越えて進み、ガリアの諸部族に対し、自分たちの人口を本国にとどめておくよう警告させるつもりである。
§39.54.12Alpes prope inexsuperabilem finem in medio esse: non utique iis melius fore quamn qui eas primi pervias fecissent.
アルプス山脈が、ほぼ克服不可能な境界としてその中間に存在しており、最初にそこを通行可能にした者たちにとってもそうであった以上に、彼らにとって決して状況が良くなることはないからである。
§39.54.13legati missi L. Furius Purpurio Q. Minucius L. Manlius Acidinus.
派遣された使節は、ルキウス・フリウス・プルプリオ、クィントゥス・ミヌキウス、ルキウス・マンリウス・アキディヌスであった。
Galli, redditis omnibus, quae sine cuiusquam iniuria habebant, Italia excesserunt.
ガリア人たちは、誰にも害を与えることなく所持していたすべての物を返還された後、イタリアを去った。

語釈・文法注

  1. 39.54.4aegre patientibus iis — 与格 `iis` に現在分詞 `patientibus` が一致してかかっており、「不満を抱く彼らから(奪われた)」となる。`iis` は奪格独立ではなく、動詞 `adempta [sunt]` に伴う、奪い取る対象を表す「分離の与格」である。
  2. 39.54.4qui quererentur — 関係代名詞 `qui` に接続法未完了過去 `quererentur` が伴い、目的を表す関係節(「〜するために」)を構成している。
  3. 39.54.8quae ferrent agerentque — 「運ぶ(ferre)」と「追う(agere)」の対比は、動産(携行品や家畜など)の全体を指すラテン語の伝統的な慣用表現である。ここでは間接話法内であるため接続法となっている。
  4. 39.54.11multitudinem suam domi continent — 動詞 `denuntient` に導かれる間接命令節。`continent` は通常、接続法現在 `contineant` の異綴り(または一部の写本における綴り)と解釈され、命令・勧告(「〜にとどめよ」)を表す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §39.54.1-39.54.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:39.54.1-39.54.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。