Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §39.16.1-39.16.13

바쿠스 제의 음모의 국가적 위협과 외래 종교 규제의 선례

1770개 구절 중 1463번째 · 라틴어

요약

집정관은 바쿠스 축제의 타락이 사적인 추문에 그치지 않고 국가를 위협하는 조직적 음모로 발전했다고 경고한다. 과거 외래 제의를 규제했던 선례를 언급하며 현재 특별 조사의 정당성을 옹호하고 시민들의 협조를 요청한다.

§39.16.1minus tamen esset, si flagitiis tantum effeminati forent — ipsorum id magna ex parte dedecus erat —, a facinoribus manus, mentem a fraudibus abstinuissent:
그러나 만일 그들이 추행으로 인해 단지 무기력해졌을 뿐이고――그것은 대부분 그들 자신의 수치였습니다만――, 범죄로부터 손을, 사기로부터 마음을 멀리했었더라면 해악은 차라리 더 적었을 것입니다.
§39.16.2numquam tantum malum in re publica fuit, nec ad plures nec ad plura pertinens.
국가에 이토록 큰 악, 이토록 많은 사람에게나 이토록 많은 일에 관련되는 악은 일찍이 없었습니다.
quidquid his annis libidine, quidquid fraude, quidquid scelere peccatum est, ex illo uno sacrario scitote ortum esse.
근년에 정욕으로, 사기로, 범죄로 저질러진 모든 잘못은 저 하나의 성소에서 비롯된 것임을 알아 두십시오.
§39.16.3necdum omnia, in quae coniurarunt, edita facinora habent.
그리고 그들은 맹세하여 공모한 모든 범죄 행위를 아직 실행에 옮기지는 않았습니다.
adhuc privatis noxiis, quia nondum ad rem publicam opprimendam satis virium est, coniuratio sese impia tenet.
지금은 국가를 전복할 만한 충분한 힘이 아직 없기 때문에, 불경한 음모가 사적인 해악에 머물러 있습니다.
crescit et serpit quotidie malum.
악은 날마다 자라나고 기어 다닙니다.
iam maius est, quam ut capere id privata fortuna possit:
이제 그것은 개인의 처지로 감당할 수 있는 수준을 넘어섰습니다.
§39.16.4ad summam rem publicam spectat.
그것은 국가의 최고 이익에 직결되어 있습니다.
nisi praecavetis, Quirites, iam huic diurnae, legitime ab consule vocatae, par nocturna contio esse poterit.
로마 시민들이여, 여러분이 경계하지 않는다면, 집정관에 의해 합법적으로 소집된 이 주간의 민회와 맞먹는 야간의 회합이 곧 가능해질 것입니다.
nunc illi vos singuli universos contionantes timent: iam ubi vos dilapsi domos et in rura vestra eritis, illi coierint, consultabunt de sua salute simul ac vestra pernicie: tum singulis vobis universi timendi erunt.
지금은 그들이 민회에 모인 여러분 전체를 개개인으로서 두려워하지만, 이제 여러분이 집으로, 여러분의 농촌으로 흩어지고 나면, 그들은 모여서 자신들의 안전과 동시에 여러분의 파멸을 모의할 것입니다. 그때는 여러분 개개인이 그들 전체를 두려워해야 할 것입니다.
§39.16.5optare igitur unusquisque vestrum debet, ut bona mens suis omnibus fuerit.
그러므로 여러분 각자는 자신의 모든 가족과 친지에게 건전한 정신이 깃들었기를 바라야 합니다.
si quem libido, si furor in illum gurgitem abripuit, illorum eum, cum quibus in omne flagitium et facinus coniuravit, non suum iudicet esse.
만일 정욕이, 광기가 누군가를 저 심연 으로 휩쓸고 갔다면, 그를 온갖 추행과 범죄를 함께 도모한 자들의 일원으로 보아야지, 자기 사람으로 보아서는 안 된다고 판단하십시오.
§39.16.6ne quis etiam errore labatur vestrum, Quirites, non sum securus.
로마 시민들이여, 여러분 중 누군가가 잘못하여 길을 잃지 않을까 나 역시 걱정이 없는 것은 아닙니다.
nihil enim in speciem fallacius est quam prava religio.
겉보기에는 타락한 종교만큼 기만적인 것이 없기 때문입니다.
ubi deorum numen praetenditur sceleribus, §39.16.7subit animum timor, ne fraudibus humanis vindicandis divini iuris aliquid immixtum violemus.
신들의 신위가 범죄의 구실로 내세워질 때, 인간의 사기를 처벌하는 과정에서 신법의 무언가를 혼동하여 침해하지 않을까 하는 두려움이 마음에 생기기 마련입니다.
hac vos religione innumerabilia decreta pontificum, senatus consulta, haruspicum denique responsa liberant.
이러한 종교적 염려로부터 신관들의 무수한 칙령, 원로원 결의, 그리고 마지막으로 하루스펙스들의 신탁이 여러분을 자유롭게 해 줍니다.
§39.16.8quotiens hoc patrum avorumque aetate negotium est magistratibus datum, uti sacra externa fieri vetarent, sacrificulos vatesque foro circo urbe prohiberent, vaticinos libros conquirerent comburerentque, omnem disciplinam sacrificandi praeterquam more Romano abolerent.
우리 아버지와 할아버지 세대에, 외래의 제의가 거행되는 것을 금지하고, 엉터리 사제들과 예언자들을 포룸과 키르쿠스, 그리고 시내에서 추방하며, 예언서들을 수색하여 불태우고, 로마의 관습 이외의 모든 제사 방식을 폐지하도록 정무관들에게 임무가 부여된 적이 얼마나 많았습니까.
§39.16.9iudicabant enim prudentissimi viri omnis divini humanique iuris nihil aeque dissolvendae religionis esse, quam ubi non patrio sed externo ritu sacrificaretur.
신법과 인법에 가장 지혜로웠던 이들은, 조상의 전례가 아닌 외래의 의식으로 제사를 지내는 것만큼 종교를 해체하는 데 효과적인 것은 없다고 판단했기 때문입니다.
§39.16.10haec vobis praedicenda ratus sum, ne qua superstitio agitaret animos vestros, cum demolientes nos Bacchanalia discutientesque nefarios coetus cerneretis.
우리가 바쿠스 축제장을 철거하고 사악한 집회들을 해산하는 것을 보실 때, 어떤 미신도 여러분의 마음을 흔들어 놓지 않도록 여러분에게 미리 경고해 두어야겠다고 생각했습니다.
§39.16.11omnia diis propitiis volentibusque faciemus;
우리는 모든 일을 신들의 호의와 뜻에 따라 행할 것입니다.
qui quia suum numen sceleribus libidinibusque contaminari indigne ferebant, ex occultis ea tenebris in lucem extraxerunt, nec patefieri, ut impunita essent, sed ut vindicarentur et opprimerentur, voluerunt.
신들은 자신들의 신위가 범죄와 정욕으로 더럽혀지는 것을 의분히 여기셨기에, 그것들을 숨겨진 어둠 속에서 빛 아래로 끌어내셨으며, 그것이 밝혀지게 하신 것도 벌받지 않고 넘어가게 하기 위함이 아니라 벌하고 진압하기를 원하셨기 때문입니다.
§39.16.12senatus quaestionem extra ordinem de ea re mihi collegaeque meo mandavit.
원로원은 이 일에 관해 특별 조사를 나와 내 동료에게 위임했습니다.
nos, quae ipsis nobis agenda sunt, impigre exsequemur;
우리는 우리 스스로 해야 할 일들을 부지런히 수행할 것입니다.
vigiliarum nocturnarum curam per urbem minoribus magistratibus mandavimus.
시내 전역의 야간 경비 업무는 하급 정무관들에게 위임했습니다.
§39.16.13vos quoque aequum est, quae vestra munia sunt, quo quisque loco positus erit, quod imperabitur, impigre praestare, et dare operam, ne quid fraude noxiorum periculi aut tumultus oriatur. ”
여러분 역시 자신들의 임무인 것을, 각자 배치된 자리에서 명령받는 대로 부지런히 수행하고, 죄인들의 기만으로 인해 어떠한 위험이나 소요도 일어나지 않도록 노력하는 것이 마땅합니다."

어휘·문법 주석

  1. §39.16.1minus tamen esset, si flagitiis tantum effeminati forent... abstinuissent — 비현실(가정법) 조건문. 귀결절인 `minus esset`(접속법 미완료 과거)에 대해, 조건절은 `forent`(미완료 과거)와 `abstinuissent`(과거완료)라는 혼합 시제를 취한다. 이는 과거의 지속적인 상태(무기력해져 있음)와 특정 과거 행위(범죄를 삼감) 사이의 시간적 및 성격적 차이를 나타낸다.
  2. §39.16.3edita facinora habent — 완료분사 `edita`와 소유를 나타내는 동사 `habent`를 결합한 완료의 우회적 표현. 단순한 완료 시제(`ediderunt`)에 비해 과거 행위의 결과가 현재까지 유지·보존되고 있는 상태를 강조한다. 이는 훗날 로망스어에서 복합 완료 시제(영어의 have + 과거분사에 해당)의 기원이 되는 구문이다.
  3. §39.16.9nihil aeque dissolvendae religionis esse — `dissolvendae religionis`는 형동사(게룬디부스)를 수반하는 속격으로, 여기서는 '종교를 해체하는 (경향이 있는, 에 기여하는)' 성질이나 방향성을 나타내는 속격으로 기능한다. `nihil aeque... esse quam...`(~만큼 종교 해체로 이어지는 것은 없다)이라는 비교 구조를 이룬다.

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §39.16.1-39.16.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:39.16.1-39.16.13

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.