Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §38.27.1-38.27.9

ガリア人の潰走とマンリウスの沿岸部への撤兵

1414 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ガリア人はローマ軍の攻撃に耐えきれずに潰走し、ハリュス川の彼方へと逃れた。執政官マンリウスは莫大な戦利品を回収し、使節を送ってきたガリア人とエペソスでの和平交渉を約束すると、冬営のために沿岸部へ撤退した。

§38.27.1Galli et memoria Tolostobogiorum cladis territi et inhaerentia corporibus gerentes tela fessique et stando et vulneribus ne primum quidem impetum et clamorem Romanorum tulerunt.
ガリア人は、トロストボギイ族の惨敗の記憶に怯え、体に(武器が)突き刺さったまま戦い、また、立ち続けることと負傷の双方によって疲れ果てていたため、ローマ人の最初の攻撃と叫び声にさえ耐えられなかった。
§38.27.2fuga ad castra inclinavit; sed pauci intra munimenta sese recepere;
逃走は陣営へと向かったが、防壁の内側へと退いた者は少なかった。
pars maior dextra laevaque praelati, qua quemque impetus tulit, §38.27.3fugerunt.
大部分は、右に左にと通り過ぎ、それぞれが向かった方向へ逃亡した。
victores usque ad castra secuti ceciderunt terga;
勝者たちは陣営のところまで追撃して(敵の)背後から斬り倒した。
deinde in castris cupiditate praedae haeserunt, §38.27.4nec sequebatur quisquam.
それから彼らは陣営の中で略奪への欲望のゆえにとどまり、誰も追撃を続けなかった。
in cornibus Galli diutius steterunt, quia serius ad eos perventum est;
両翼においては、彼らのところに到達するのがより遅かったために、ガリア人はより長く踏みとどまった。
ceterum ne primum quidem coniectum telorum tulerunt.
しかしながら、彼らは投射兵器の最初の斉射にさえ耐えられなかった。
§38.27.5consul quia ingressos in castra ab direptione abstrahere non poterat, eos, qui in cornibus fuerant, protinus ad sequendos hostis misit.
執政官は、(すでに)陣営に入り込んだ者たちを略奪から引き離すことができなかったので、両翼にいた者たちを、直ちに敵を追撃するために派遣した。
§38.27.6per aliquantum spatium secuti non plus tamen octo milia hominum in fuga — nam pugna nulla fuit — ceciderunt;
かなりの距離を追撃したが、逃走の中で斬り倒されたのは8000人以下であった。 というのも戦闘はまったくなかったからである。
reliqui flumen Halyn traiecerunt.
残りの者たちはハリュス川を渡った。
§38.27.7Romanorum pars magna ea nocte in castris hostium mansit;
ローマ兵の大部分はその夜、敵の陣営に留まった。
ceteros in sua castra consul reduxit.
他の者たちを、執政官は自軍の陣営へと連れ戻した。
postero die captivos praedamque recensuit, quae tanta fuit, quantam avidissima rapiendi gens, cum cis montem Taurum omnia armis per multos annos tenuisset, coacervare potuit.
翌日、彼は捕虜と戦利品を数え上げた。 それは、きわめて略奪を貪る部族が、タウルス山脈のこちら側ですべての土地を長年にわたり武力で支配していたときに蓄積し得た、莫大なものであった。
§38.27.8Galli ex dissipata passim fuga in unum locum congregati, magna pars saucii aut inermes, nudati omnibus rebus, oratores de pace ad consulem miserunt.
あちこちに四散した逃走から一か所に集まったガリア人たちは、その大部分が負傷しているか武器を持たず、すべてのものを奪われた状態で、和平に関する交渉の使節を執政官のもとへと派遣した。
§38.27.9eos Manlius Ephesum venire iussit;
マンリウスは彼らにエペソスに来るよう命じた。
ipse — iam enim medium autumni erat — locis gelidis propinquitate Tauri montis excedere properans victorem exercitum in hiberna maritimae orae reduxit.
彼自身は――すでに秋の半ばであったので――タウルス山脈が近接しているために冷涼な土地から立ち去ることを急ぎ、勝利した軍隊を沿岸地方の冬営地へと連れ戻した。

語釈・文法注

  1. 38.27.2praelati — 単数女性名詞の `pars maior`(大部分)を主語としつつも、意味上の複数男性の主体(逃亡する兵士たち)に文法的な一致を合わせた、意味上の一致(constructio ad sensum)を示す過去分詞(複数男性)である。
  2. 38.27.6non plus — 比較級 `plus` を用いた数量表現で、通常伴うべき接続詞 `quam`(〜より)が省略され、直接数詞 `octo milia` が置かれている。
  3. 38.27.7rapiendi — 他動詞 `rapio`(略奪する)の動名詞属格。最上級形容詞 `avidissima`(〜を最も貪る)の補語として機能し、「略奪することをきわめて貪る」という意味を表す。
  4. 38.27.9propinquitate — 名詞 `propinquitas`(近接)の単数奪格で、原因(〜のために、〜のせいで)を表し、タウルス山脈の近接が「冷涼な土地(locis gelidis)」である原因であることを示す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §38.27.1-38.27.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:38.27.1-38.27.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。