Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §37.29.1-37.29.9

ミュオンネソス沖での両軍艦隊の遭遇と対峙

1354 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマ軍がテオスで食糧の分配を行っている最中に敵艦隊の接近が報じられる。慌てて出航準備を整えたローマとロドスの連合艦隊は、包囲を試みる王の艦隊とミュオンネソス付近で対峙する。

§37.29.1traducta classe ad urbem ignaris omnibus egressi milites nautaeque sunt ad commeatus et vinum maxime dividendum in naves,
艦隊が都市へと移動されると、誰もが何も知らない中で、兵士たちと船乗りたちは、食糧、そして特にワインを船に分配するために上陸した。
§37.29.2cum medio forte diei agrestis quidam ad praetorem adductus nuntiat alterum iam diem classem stare ad insulam Macrin, et paulo ante visas quasdam moveri tamquam ad profectionem naves.
その時たまたま正午頃に、一人の農夫が法務官のもとに連れて来られ、艦隊がすでに二日目の間マクリス島に停泊しており、少し前にいくつかの船が出発するかのように動き出すのが見られたと報告した。
§37.29.3re subita perculsus praetor tubicines canere iubet, ut, si qui per agros palati essent, redirent;
不意の事態に衝撃を受けた法務官は、もし農地に散らばっている者がいれば戻ってくるように、喇叭手たちに信号を鳴らすよう命じた。
§37.29.4tribunos in urbem mittit ad cogendos milites nautasque in naves.
彼は兵士たちと船乗りたちを船に集めるために、トリブヌスたちを都市へと送った。
haud secus quam in repentino incendio aut capta urbe trepidatur, aliis in urbem currentibus ad suos revocandos, aliis ex urbe naves cursu repetentibus, incertisque clamoribus, quibus ipsis tubae obstreperent, turbatis imperiis tandem concursum ad naves est.
突然の火災や都市の陥落のときとまったく変わらない大混乱が生じ、ある人々は仲間を呼び戻すために都市へと走り、他の人々は都市から船へと駆け戻り、喇叭の音が遮る不確かな叫び声の中で、命令が混乱し、ついに船へと人々が殺到した。
§37.29.5vix suas quisque noscere aut adire prae tumultu poterat;
騒ぎのために、誰もが自分の船を見分けることも、それに行くこともほとんどできなかった。
trepidatumque cum periculo et in mari et in terra foret, ni partibus divisis Aemilius cum praetoria nave primus e portu in altum evectus, excipiens insequentis, suo quamque ordine in frontem instruxisset, §37.29.6Eudamus Rhodiaque classis substitissent ad terram, ut et sine trepidatione conscenderent et, §37.29.7ut quaeque parata esset, exiret navis.
そして、海でも陸でも危険を伴う大混乱が生じたであろう。 もし、役割を分担して、アイミリウスが旗艦とともに最初に港から沖へと進んで後に続く船を迎え入れ、それぞれの船を独自の順序で横隊に整列させず、またエウダモスとロドス艦隊が陸近くにとどまって、混乱なく乗船できるようにし、それぞれの船が準備のできた順に出港できるようにしなかったならば。
ita et explicuere ordinem primae in conspectu praetoris, et coactum agmen ab Rhodiis est, instructaque acies, velut cernerent regios, in altum processit.
こうして、最初の船たちは法務官の目の前で陣形を展開し、殿はロドス人たちによってまとめられ、整えられた戦列は、まるで王の軍勢が目に入っているかのように、沖へと進んだ。
inter Myonnesum et Corycum promunturium erant, cum hostem conspexere.
彼らがミュオンネソスとコリュコス岬の間にいたとき、敵の姿を認めた。
§37.29.8et regia classis, binis in ordinem navibus longo agmine veniens, et ipsa aciem adversam explicuit laevo tantum evecta cornu, ut amplecti et circuire dextrum cornu Romanorum posset.
王の艦隊も、二隻ずつ並んで長い列を作って進んできて、自らも向かい合う戦列を展開し、ローマ軍の右翼を包み込んで回り込むことができるように、左翼だけを前進させた。
§37.29.9quod ubi Eudamus, qui cogebat agmen, vidit, non posse aequare ordinem Romanos et tantum non iam circuiri ab dextro cornu, concitat naves — et erant Rhodiae longe omnium celerrimae tota classe —, aequatoque cornu praetoriae navi, in qua Polyxenidas erat, suam obiecit.
殿をまとめていたエウダモスはこれを見て、ローマ軍が戦列の長さを合わせることができず、右翼から今にも包囲されそうになっているのを知ると、船を急がせた――ロドス船は艦隊全体の中で群を抜いて最速であった――。 そして、翼の長さを敵と同じに揃えると、ポリュクセニダスの乗る旗艦に対し、自らの船を立ちふさがらせた。

語釈・文法注

  1. §37.29.2alterum iam diem — 時間の持続を表す対格。「すでに二日目の間(停泊している)」の意。
  2. §37.29.4trepidatur / concursum ... est — 非人称受動態。ラテン語では主語を特定せずに「大混乱が生じる」「殺到した」と表現するために好んで用いられる。
  3. §37.29.4quibus ipsis tubae obstreperent — 関係節における接続法(未完了過去)。先行詞 clamoribus に係り、混乱した叫び声の描写・特徴を示している(「その叫び声自体をラッパの音が遮るほどであった」)。
  4. §37.29.5trepidatumque ... foret, ni ... instruxisset — 過去の反実仮想条件文。帰結節は非人称受動 trepidatum foret (= esset)「(混乱が)生じたであろう」、条件節は ni に導かれる instruxisset 「もし~整列させなかったならば」。これに次の節の substitissent も並列して繋がっている。
  5. §37.29.9tantum non — 「ほとんど~、今にも~しそう」を意味する副詞的慣用表現。ここでは circuiri(包囲される)に係る。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §37.29.1-37.29.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:37.29.1-37.29.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。