Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §37.28.1-37.28.11

テオスの降伏交渉とポリュクセニダスの奇襲失敗

1353 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

テオス人はローマの略奪を免れるために交渉し、ローマ軍は食糧提供を条件に和解する。一方、ポリュクセニダスはローマ艦隊の包囲を狙うが、ローマ軍が港を移動したことでその計略は失敗する。

§37.28.1Teii, cum in oculis populatio esset, oratores cum infulis et velamentis ad Romanum miserunt.
テオス人たちは、目の前で略奪が行われていたので、神聖な鉢巻と嘆願の飾りを身につけた使節をローマ人のもとへ送った。
§37.28.2quibus purgantibus civitatem omnis facti dictique hostilis adversus Romanos, et iuvisse eos commeatu classem hostium arguit, et quantum vini Polyxenidae promisissent;
彼らがローマ人に対するあらゆる敵対的な言動について自らのポリスの無実を弁明すると、法務官は、彼らが敵の艦隊に食糧を供給して援助したこと、またポリュクセニダスにどれほどのワインを約束したかを咎めた。
quae si eadem Romanae classi darent, revocaturum se a populatione militem; §37.28.3si minus, pro hostibus eos habiturum.
そして、もしこれらと同じものをローマの艦隊に与えるならば、兵士たちを略奪から引き揚げるが、もしそうしないなら、彼らを敵とみなすだろうと答えた。
hoc tam triste responsum cum rettulissent legati, vocatur in contionem a magistratibus populus, ut, quid agerent, consultarent.
使節たちがこのきわめて厳しい回答を持ち帰ると、どうすべきかを協議するために、政務官たちによって民衆が集会に呼び出された。
§37.28.4eo forte die Polyxenidas cum regia classe a Colophone profectus postquam movisse a Samo Romanos audivit et ad Myonnesum piratas persecutos Teiorum agrum depopulari, naves in Geraestico portu stare, ipse adversus Myonnesum in insula — §37.28.5Macrin nautici vocant — ancoras portu occulto iecit.
その日たまたま、ポリュクセニダスは王の艦隊とともにコロポンを出発していたが、ローマ人たちがサモスから移動したこと、また彼らがミュオンネソスまで海賊を追跡してテオス人の土地を略奪していること、さらに彼らの船がゲライスティクム港に停泊していることを聞き、自らはミュオンネソスの向かいにある島―― 船乗りたちがマクリスと呼んでいる島――の、隠れた港に錨を下ろした。
§37.28.6inde ex propinquo explorans, quid hostes agerent, primo in magna spe fuit, quem ad modum Rhodiam classem ad Samum circumsessis ad exitum faucibus portus expugnasset, sic et Romanam expugnaturum.
そこから間近で敵の動向を探りながら、彼は最初、かつてサモスで港の出口の狭路を包囲してロドス軍の艦隊を打ち破ったのと同じように、ローマの艦隊をも打ち破ることができるだろうと大きな期待を抱いていた。
nec est dissimilis natura loci:
地形の性質もそれと似ていなくはなかった。
§37.28.7promunturiis coeuntibus inter se ita clauditur portus, ut vix duae simul inde naves possint exire.
岬が互いに接近し合っているため、そこからは同時に二隻の船がようやく出られるほどに港は閉じられていた。
§37.28.8nocte occupare fauces Polyxenidas in animo habebat, et denis navibus ad promunturia stantibus, quae ab utroque cornu in latera exeuntium navium pugnarent, ex cetera classe, sicut ad Panhormum fecerat, armatis in littora expositis terra marique simul hostis opprimere.
ポリュクセニダスは夜のうちに入り口を占拠し、岬にそれぞれ十隻の船を配置して、出てくる敵船の側面に両翼から攻撃を仕掛けさせ、さらに残りの艦隊からは、パノルムスで行ったように、武装兵を陸地に上陸させて、陸と海から同時に敵を圧倒することを目論んでいた。
§37.28.9quod non vanum ei consilium fuisset, ni, cum Teii facturos se imperata promisissent, ad accipiendos commeatus aptius visum esset Romanis in eum portum, qui ante urbem est, classem transire.
もし、テオス人たちが命じられたことを実行すると約束したときに、食糧を受け取るためには、都市の正面にある港へ艦隊を移動させることがローマ人にとってより好都合であると思われなかったならば、この彼の計画は無駄にはならなかったであろう。
§37.28.10dicitur et Eudamus Rhodius vitium alterius portus ostendisse, cum forte duae naves in arto ostio implicitos remos fregissent;
また、たまたま二隻の船が狭い入り口でオールを絡ませて折ってしまった際、ロドス人のエウダモスがもう一方の港の欠点を指摘したとも言われている。
§37.28.11et inter alia id quoque movit praetorem, ut traduceret classem, quod ab terra periculum erat, haud procul inde Antiocho stativa habente.
そして他の諸々の事情に加えて、そこから遠くない場所にアンティオコスが常設の陣地を置いていたため、陸からの危険があったということも、法務官を動かして艦隊を移動させる要因となった。

語釈・文法注

  1. 37.28.2quibus purgantibus — 関係代名詞の連結用法である `quibus`(使節たち)を論理的主語とする絶対的奪格。主節の主語(`arguit`「非難した」の主語である法務官 `praetor`)とは異なるため、この構文が用いられている。
  2. 37.28.2et iuvisse eos... et quantum... promisissent — 非難の動詞 `arguit` は、`et iuvisse eos...`(対格と不定詞による名詞句)と `et quantum vini... promisissent`(間接疑問節)の二つの異なる構造の目的語を `et... et...` によって並列に取っている。
  3. 37.28.4Polyxenidas ... ancoras ... iecit — §37.28.4 の主語 `Polyxenidas` に対する主動詞は、長大な `postquam` 節(動詞 `audivit` の目的語として `movisse`、`depopulari`、`stare` の3つの対格不定詞句を含む)や挿入句を挟んだ後、§37.28.5 の末尾の `iecit` に至るため、主語と動詞が大きく離れている。
  4. 37.28.8occupare ... opprimere — 「…するつもりであった」を意味する助動詞的表現 `in animo habebat` が、二つの不定詞 `occupare`(占拠すること)と `opprimere`(圧倒すること)を目的語として支配している。
  5. 37.28.9quod non vanum ei consilium fuisset, ni... — 過去の反実仮想の条件文(接続法過去完了 `fuisset` および `visum esset`)。関係代名詞の連結用法である `quod` は、前文で述べられたポリュクセニダスの計略(港の包囲計画)全体を指す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §37.28.1-37.28.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:37.28.1-37.28.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。