Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §35.12.1-35.12.18

アイトリア同盟による対ローマ包囲網の画策

1241 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

アイトリア人が対マケドニア戦後の現状に不満を抱き、スパルタ、マケドニア、シリアの各支配者に使節を送り込み、ローマに対する共闘と再戦を呼びかける。

§35.12.1sed neque Boi neque Hispani, cum quibus eo anno bellatum erat, tam inimice infesti erant Romanis quam Aetolorum gens.
しかし、その年に戦争が行われた相手であるボイイ人もヒスパニア人も、アイトリア人の部族ほど敵意をむき出しにしてローマ人に敵対していたわけではなかった。
§35.12.2ii post deportatos ex Graecia exercitus primo in spe fuerant et Antiochum in vacuam Europae possessionem venturum, nec Philippum aut Nabim quieturos.
彼らは、軍勢がギリシアから撤退させられた後、最初は、アンティオコスが空となったヨーロッパの支配権を求めてやって来るだろう、またフィリッポスもナビスも平穏のままではいないだろう、という希望を抱いていた。
§35.12.3ubi nihil usquam moveri viderunt, agitandum aliquid miscendumque rati, ne cunctando senescerent consilia, concilium Naupactum indixerunt.
どこでも何も動きがないのを見たとき、躊躇することによって計画が立ち消えになってしまわないよう、何か行動を起こして攪乱すべきだと考えて、彼らはナウパクトゥスに評議会を召集した。
§35.12.4ibi Thoas praetor eorum conquestus iniurias Romanorum statumque Aetoliae, quod omnium Graeciae gentium civitatiumque inhonoratissimi post eam victoriam essent,
そこで、彼らの民政官トアスは、ローマ人による不正行為とアイトリアの状況について、あの勝利の後にギリシアのすべての民族や都市国家の中で自分たちが最も重んじられていないことを不服として訴えた。
§35.12.5cuius causa ipsi fuissent, legatos censuit circa reges mittendos, qui non solum temptarent animos eorum, sed suis quemque stimulis moverent ad Romanum bellum.
その勝利の原因は自分たち自身であったのに、と彼は主張し、諸王のもとへ使節を派遣すべきだと提案した。 それは、彼らの意向を打診するだけでなく、各自をそれぞれの動機によってローマとの戦争へと駆り立てるためであった。
§35.12.6Damocritus ad Nabim, Nicander ad Philippum, Dicaearchus, frater praetoris, ad Antiochum est missus.
ダモクリトスはナビスのもとへ、ニカンドロスはフィリッポスのもとへ、民政官の兄弟であるディカイアルコスはアンティオコスのもとへと派遣された。
§35.12.7tyranno Lacedaemonio Damocritus ademptis maritimis civitatibus enervatam tyrannidem dicere; inde militem, inde naves navalesque socios habuisse;
ラケダイモンの僭主に対して、ダモクリトスは、海岸沿いの都市を奪われたことで僭主権は骨抜きにされており、以前はそこから兵士や船、水兵を得ていたのだと語った。
inclusum suis prope muris Achaeos videre dominantis in Peloponneso;
また、ほぼ自らの城壁の内に閉じ込められ、アカイア人たちがペロポネソスで覇権を握っているのを見ているだけである、と。
§35.12.8numquam habiturum reciperandi sua occasionem, si eam, quae tum esset, praetermisisset; nullum exercitum Romanum in Graecia esse, nec Gytheum aut maritimos alios Laconas dignam causam existimaturos Romanos, cur legiones rursus in Graeciam transmittant.
もし今ある機会を逃してしまえば、失ったものを取り戻す機会は二度と得られないだろう、ローマの軍勢はギリシアにおらず、ローマ人たちも、ギテウムや他の海岸沿いのラコニア地方の都市を、再び軍団をギリシアに渡らせるに値する理由とは見なさないだろうから、と。
§35.12.9haec ad incitandum animum tyranni dicebantur, ut, cum Antiochus in Graeciam traiecisset, conscientia violatae per sociorum iniurias Romanae amicitiae coniungeret se cum Antiocho.
これらの言葉は僭主の心を鼓舞するために言われていた。 それは、アンティオコスがギリシアに渡ってきたときに、同盟国の不法行為を通じてローマとの友好を侵害してしまったという自覚から、彼がアンティオコスと結託するようにするためであった。
§35.12.10et Philippum Nicander haud dissimili oratione incitabat;
またニカンドロスも、それと劣らず似たような弁舌でフィリッポスを鼓舞していた。
erat etiam maior orationis materia, quo ex altiore fastigio rex quam tyrannus detractus erat, quoque plures ademptae res.
説得の材料はさらに大きかった。 王は僭主よりも、それだけ高い地位から引きずり下ろされており、それだけ多くのものを奪われていたからである。
§35.12.11ad hoc vetusta regum Macedoniae fama peragratusque orbis terrarum victoriis eius gentis referebatur.
これに加えて、マケドニアの王たちの古い名声や、その民族の勝利によって全世界が駆け巡られたことが言及された。
et tutum vel incepto vel eventu se consilium adferre:
そして、自分がもたらしている提案は、企てにおいても結果においても安全なものである、と彼は語った。
§35.12.12nam neque, ut ante se moveat Philippus, quam Antiochus cum exercitu transient in Graeciam,
なぜなら、アンティオコスが軍勢を率いてギリシアに渡る前にフィリッポスが行動を起こすことを、自分は勧めているわけではないからである。
§35.12.13suadere, et, qui sine Antiocho adversus Romanos Aetolosque tam diu sustinuerit bellum, ei adiuncto Antiocho, sociis Aetolis, qui tum graviores hostes quam Romani fuerint, quibus tandem viribus resistere Romanos posse?
また、アンティオコスなしでもローマ人とアイトリア人を相手にあれほど長く戦争を維持した彼(フィリッポス)にとって、アンティオコスが加わり、当時はローマ人よりも手ごわい敵であったアイトリア人が同盟国となった今、一体どのような戦力をもってローマ人が抵抗できようか、と。
§35.12.14adiciebat de duce Hannibale, nato adversus Romanos hoste, qui plures et duces et milites eorum occidisset, quam quot superessent.
彼は、ローマ人に対抗するために生まれた敵であり、現存している者たちよりも多くのローマ人の将軍や兵士を殺害した、将軍ハンニバルについて付け加えた。
haec Philippo Nicander;
ニカンドロスがフィリッポスに語ったのは、これらのことであった。
§35.12.15alia Dicaearchus Antiocho;
ディカイアルコスはアンティオコスに別のことを語った。
et omnium primum praedam de Philippo Romanorum esse dicere, victoriam Aetolorum; et aditum in Graeciam Romanis nullos alios quam Aetolos dedisse, et ad vincendum vires eosdem praebuisse.
そして何よりもまず、フィリッポスから得た戦利品はローマ人のものであるが、勝利はアイトリア人のものであると言い、ローマ人にギリシアへの入り口を与えたのはアイトリア人以外の何者でもなく、勝利を得るための戦力を提供したのも彼ら自身である、と語った。
§35.12.16deinde quantas peditum equitumque copias praebituri Antiocho ad bellum essent, quae loca terrestribus copiis, quos portus maritimis.
次いで、自分たちがアンティオコスに戦争のためにどれほどの歩兵と騎兵の軍勢を提供するつもりであるか、陸上部隊にどの場所を、海上部隊にどの港を用意するつもりであるかを語った。
§35.12.17tum de Philippo et Nabide libero mendacio abutebatur: paratum utrumque ad rebellandum esse, et primam quamque occasionem reciperandi ea, quae bello amisissent, arrepturos.
さらに、フィリッポスとナビスについては、勝手な嘘を弄して欺いた。 二人とも再び戦いを起こす用意ができており、戦争で失ったものを取り戻すために、最初のあらゆる機会を逃さず捕らえるだろう、と。
§35.12.18ita per totum simul orbem terrarum Aetoli Romanis concitabant bellum.
このようにして、同時に全世界にわたって、アイトリア人はローマ人に対する戦争を煽り立てていた。

語釈・文法注

  1. 35.12.2post deportatos ex Graecia exercitus — いわゆる「アブ・ウルベ・コンディタ」型の構文であり、「名詞+受動完了分詞」が名詞節のように機能して「軍勢がギリシアから撤退させられた後」を意味する。
  2. 35.12.4iniurias Romanorum — ここでの属格 Romanorum は主格的(行為者)属格として機能しており、「ローマ人による不正行為(アイトリア人がローマ人から被った侵害)」を表す。
  3. 35.12.9conscientia violatae per sociorum iniurias Romanae amicitiae — violatae ... Romanae amicitiae は属格の名詞+完了分詞の構成であり、原因を示す奪格 conscientia に係っている。「同盟者たちの不法行為を通じてローマとの友好関係を侵害してしまったという自覚」という意味になる。
  4. 35.12.12ut ante se moveat Philippus, quam Antiochus ... transient — ante...quam(~より前に)が分離(倒置、hyperbaton)しており、その間に主節の補語や従属節の要素が挟まれている。全体として「アンティオコスが~する前にフィリッポスが動くことを(勧めているのではない)」という構成になる。transient は transierit(未来完了)に相当する。
  5. 35.12.13qui sine Antiocho adversus Romanos Aetolosque tam diu sustinuerit bellum, ei — 関係詞 qui の先行詞は、後続する与格指示代名詞 ei(フィリッポス)である。接続法 sustinuerit は、先行詞の性質を規定する(「~したほどの人」)か、あるいは譲歩・理由のニュアンスを含む特徴記述の関係節として用いられている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §35.12.1-35.12.18. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:35.12.1-35.12.18

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。