§35.1.1principio anni, quo haec gesta sunt, Sex. Digitius praetor in Hispania citeriore cum civitatibus iis, quae post profectionem M. Catonis permultae rebellaverant, crebra magis quam digna dictu proelia fecit et adeo pleraque adversa, §35.1.2ut vix dimidium militum, quam quod acceperat, successori tradiderit.
これらが挙行された年の初めに、近ヒスパニアの法務官セクストゥス・ディギティウスは、マルクス・カトの出発の後に非常に数多く反乱を起こしていたそれらの部族と、語るに値するというよりは頻繁な戦闘を行い、その大半はあまりにも不利であったため、自分が引き継いだ兵士の数の、かろうじて半分しか後継者に引き渡さなかったほどであった。
§35.1.3nec dubium est, quin omnis Hispania sublatura animos fuerit, ni alter praetor P. Cornelius Cn.
もし、もう一人の法務官であるグナエウスの子プブリウス・コルネリウス・スキピオが、エブロ川の向こうで多くの勝利を収めた戦闘を行っていなかったならば、ヒスパニア全土が奮起したであろうことは疑いがない。
F. Scipio trans Iberum multa secunda proelia fecisset, quo terrore non minus quinquaginta oppida ad eum defecerunt.
この勝利の恐怖によって、50以上の町が彼に帰順した。
§35.1.4praetor haec gesserat Scipio;
法務官スキピオはこれらのことを行っていた。
§35.1.5idem pro praetore Lusitanos, pervastata ulteriore provincia cum ingenti praeda domum redeuntis, in ipso itinere adgressus ab hora tertia diei ad octavam incerto eventu pugnavit, numero militum impar, superior aliis:
同じ彼が、前法務官として、遠属州を荒らし回り、莫大な戦利品を携えて家路についていたルシタニア人たちを、その行軍の途中で攻撃し、日の第3時から第8時まで、勝敗の行方が定まらないまま戦った。 兵の数では劣っていたが、他の点では勝っていた。
§35.1.6nam et acie frequenti armatis adversus longum et impeditum turba pecorum agmen et recenti milite adversus fessos longo itinere concurrerat.
というのも、彼は密集した隊列の武装兵たちを率いて、家畜の群れに阻まれて長く伸びた敵の縦隊に対して戦いを挑み、かつ、疲労していない兵士たちを率いて、長旅で疲弊した者たちに対して衝突したからである。
§35.1.7tertia namque vigilia exierant hostes;
なぜなら、敵は第3夜番に宿営地を出発していたからである。
huic nocturno itineri tres diurnae horae accesserant, nec ulla quiete data laborem viae proelium exceperat.
この夜間の行軍に、昼の3時間が加わっており、いかなる休息も与えられないまま、道中の労苦に続いて戦闘が始まった。
§35.1.8itaque principio pugnae vigoris aliquid in corporibus animisque fuit, et turbaverant primo Romanos;
それゆえ、戦闘の始まりには、肉体にも精神にもいくらかの活力が残っており、最初はローマ人たちを混乱させた。
deinde aequata paulisper pugna est.
その後、しばらくの間、戦いは互角となった。
in hoc discrimine ludos Iovi, si fudisset cecidissetque hostis, propraetor vovit.
この危局において、前法務官は、もし敵を敗走させ打ち倒したならば、ユピテルに競技会を奉納することを誓った。
§35.1.9tandem gradum acrius intulere Romani, cessitque Lusitanus, deinde prorsus terga dedit;
ついにローマ人たちはより激しく歩を進め、ルシタニア人は退却し、ついで完全に背を向けた。
et cum institissent fugientibus victores, ad duodecim milia hostium sunt caesa, §35.1.10capti quingenti quadraginta, omnes ferme equites, et signa militaria capta centum triginta quattuor.
そして勝者たちが逃げる者たちを追撃したとき、1万2千人ほどの敵が殺され、 540人が捕虜となり、そのほとんどが騎兵であった。 また、軍旗134本が奪取された。
de exercitu Romano septuaginta et tres amissi.
ローマ軍からは、73人が失われた。
§35.1.11pugnatum haud procul Ilipa urbe est;
戦闘はイリパの街から遠くない場所で行われた。
eo victorem opulentum praeda exercitum P. Cornelius reduxit.
プブリウス・コルネリウスは、戦利品で豊かになった勝利の軍隊をそこへ連れ戻した。
ea omnis ante urbem exposita est, §35.1.12potestasque dominis suas res cognoscendi facta est;
そのすべてが街の前に並べられ、元の所有者たちには、自らの所有物を確認する機会が与えられた。
cetera vendenda quaestori data; quod inde refectum est militi divisum.
残りのものは販売のために財務官に引き渡され、そこから得られた収益は兵士たちに分配された。