§35.1.1principio anni, quo haec gesta sunt, Sex. Digitius praetor in Hispania citeriore cum civitatibus iis, quae post profectionem M. Catonis permultae rebellaverant, crebra magis quam digna dictu proelia fecit et adeo pleraque adversa, §35.1.2ut vix dimidium militum, quam quod acceperat, successori tradiderit.
이 일들이 행해진 해의 초에, 근히스파니아의 법무관 섹스투스 디기티우스는 마르쿠스 카토가 떠난 뒤 매우 많이 반란을 일으켰던 부족들과 언급할 가치가 있다기보다 그저 빈번한 전투들을 치렀는데, 대부분이 너무나 불리했기에, 자신이 인도받았던 병사들의 거의 반밖에 후임자에게 넘겨주지 못할 정도였다.
§35.1.3nec dubium est, quin omnis Hispania sublatura animos fuerit, ni alter praetor P. Cornelius Cn.
만약 다른 법무관인 그나이우스의 아들 푸블리우스 코르네리우스 스키피오가 에브로강 건너편에서 많은 성공적인 전투를 치르지 않았더라면 히스파니아 전역이 기세를 올렸을 것임은 의심의 여지가 없다.
F. Scipio trans Iberum multa secunda proelia fecisset, quo terrore non minus quinquaginta oppida ad eum defecerunt.
그 승리의 두려움 덕분에 50개 이상의 도시가 그에게 귀순했다.
§35.1.4praetor haec gesserat Scipio;
법무관 스키피오가 이 일들을 수행했다.
§35.1.5idem pro praetore Lusitanos, pervastata ulteriore provincia cum ingenti praeda domum redeuntis, in ipso itinere adgressus ab hora tertia diei ad octavam incerto eventu pugnavit, numero militum impar, superior aliis:
동일한 그가 전직 법무관으로서, 원히스파니아 속주를 철저히 약탈하고 막대한 전리품을 챙겨 집으로 돌아가던 루시타니아인들을 바로 그 행군 도중에 공격하여, 낮 제3시부터 제8시까지 승패가 결정되지 않은 채 싸웠다. 병사 수에서는 열세였으나 다른 면에서는 우세했다.
§35.1.6nam et acie frequenti armatis adversus longum et impeditum turba pecorum agmen et recenti milite adversus fessos longo itinere concurrerat.
왜냐하면 그는 밀집 대형의 무장병들로 가축 떼에 가로막혀 길게 늘어진 적의 종대를 상대했고, 장거리 행군으로 지친 이들에 맞서 피로하지 않은 병사들로 격돌했기 때문이다.
§35.1.7tertia namque vigilia exierant hostes;
적이 제3야경에 출발했기 때문이었다.
huic nocturno itineri tres diurnae horae accesserant, nec ulla quiete data laborem viae proelium exceperat.
이 야간 행군에 낮의 3시간이 더해졌고, 아무런 휴식도 주어지지 않은 채 길의 노고 뒤에 곧바로 전투가 이어졌다.
§35.1.8itaque principio pugnae vigoris aliquid in corporibus animisque fuit, et turbaverant primo Romanos;
그리하여 전투 초기에는 그들의 몸과 마음에 어느 정도 활력이 남아 있어 처음에는 로마인들을 혼란에 빠뜨렸다.
deinde aequata paulisper pugna est.
그 후 한동안 전투는 팽팽해졌다.
in hoc discrimine ludos Iovi, si fudisset cecidissetque hostis, propraetor vovit.
이 위기 상황에서 전직 법무관은 적을 패퇴시키고 쓰러뜨린다면 유피텔에게 경기 대회를 바치겠다고 서원했다.
§35.1.9tandem gradum acrius intulere Romani, cessitque Lusitanus, deinde prorsus terga dedit;
마침내 로마인들이 더 격렬하게 발걸음을 내디뎠고, 루시타니아인들이 물러나더니 이내 완전히 등을 돌려 달아났다.
et cum institissent fugientibus victores, ad duodecim milia hostium sunt caesa, §35.1.10capti quingenti quadraginta, omnes ferme equites, et signa militaria capta centum triginta quattuor.
승리자들이 도망치는 자들을 거세게 몰아붙였을 때 약 12,000명의 적이 전사했고, 540명이 포로로 잡혔는데 대부분이 기병이었으며, 군기 134개가 나포되었다.
de exercitu Romano septuaginta et tres amissi.
로마군 중에서는 73명이 전사했다.
§35.1.11pugnatum haud procul Ilipa urbe est;
전투는 일리파 시에서 그리 멀지 않은 곳에서 벌어졌다.
eo victorem opulentum praeda exercitum P. Cornelius reduxit.
푸블리우스 코르네리우스는 전리품으로 풍요로워진 승리한 군대를 그곳으로 이끌고 돌아왔다.
ea omnis ante urbem exposita est, §35.1.12potestasque dominis suas res cognoscendi facta est;
그 모든 전리품이 시 앞에 진열되었고, 주인들에게는 자신의 소유물을 확인할 수 있는 기회가 주어졌다.
cetera vendenda quaestori data; quod inde refectum est militi divisum.
나머지는 판매를 위해 재무관에게 넘겨졌고, 거기서 회수된 금액은 병사들에게 분배되었다.