Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §33.22.1-33.22.10

両執政官の凱旋式要求をめぐる護民官との対立

1140 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

執政官コルネリウスとミヌキウスがローマに帰還して凱旋式を要求したが、護民官たちはミヌキウスの功績の低さを理由に共同での申請を拒否し、個別に行うよう要求した。二日間の激しい論争の末、執政官側が譲歩して個別に凱旋式を申請することとなった。

§33.22.1sub idem tempus consules Romam venerunt;
ほぼ同じ頃、執政官たちがローマに帰還した。
§33.22.2quibus in aede Bellonae senatum habentibus postulantibusque triumphum ob res prospere bello gestas C. Atinius Labeo et C. Afranius tribuni plebis, ut separatim de triumpho agerent consules, postularunt: communem se relationem de ea re fieri non passuros, ne par honos in dispari merito esset.
彼らがベローナ神殿で元老院を開催し、戦争での輝かしい業績を理由に凱旋式を要求していると、護民官のガイウス・アティニウス・ラベオとガイウス・アフラニウスは、執政官たちが凱旋式について個別に提起することを要求した。 すなわち、功績が異なるのに同じ名誉が与えられることがないよう、この件に関して共同の提案がなされることを自分たちは許さないだろう、と。
§33.22.3cum Q. Minucius utrique Italiam provinciam obtigisse diceret, communi animo consilioque se et collegam res gessisse, §33.22.4et C. Cornelius adiceret Boios adversus se transgredientis Padum, ut Insubribus Cenomanisque auxilio essent, depopulante vicos eorum atque agros collega ad sua tuenda aversos esse, §33.22.5tribuni res tantas bello gessisse C. Cornelium fateri, ut non magis de triumpho eius quam de honore diis inmortalibus habendo dubitari possit;
クィントゥス・ミヌキウスが、二人ともにイタリア属州が割り当てられたこと、自分と同僚は共通の精神と計画のもとで軍事行動を行ったのだと主張し、またガイウス・コルネリウスが、インスブレス族とケノマニ族を援助するためにポー川を渡って自分に立ち向かってこようとしていたボイイ族が、同僚が彼らの村々や畑を略奪したことによって、自領を守るために引き返したのだ、と付け加えたが、護民官たちは、ガイウス・コルネリウスが戦争においてきわめて偉大な業績を挙げたので、彼の凱旋式についても、不死の神々に感謝を捧げることについても、疑いの余地がないことを認めると言った。
§33.22.6non tamen nec illum nec quemquam alium civem tantum gratia atque opibus valuisse, ut, cum sibi meritum triumphum inpetrasset, collegae eunden honorem inmeritum inpudenter petenti daret.
しかしながら、彼であれ、他のいかなる市民であれ、自分が受けるに値する凱旋式を獲得したからといって、値しないのに恥知らずにも同じ名誉を要求している同僚にそれを分け与えるほどの影響力や富を持っているわけではない、とした。
§33.22.7Q. Minucium in Liguribus levia proelia, vix digna dictu, fecisse, in Gallia magnum numerum militum amisisse.
クィントゥス・ミヌキウスはリグリア人の間では、語るに値しないほどの小競り合いを行ったにすぎず、ガリアでは多数の兵士を失った。
§33.22.8nominabant etiam tribunos militum;
彼らはまた、軍事護民官たちの名も挙げた。
T. Iuventium, Cn. Ligurium legionis quartae adversa pugna cum multis aliis viris fortibus, civibus ac sociis, cecidisse oppidorum paucorum ac vicorum falsas §33.22.9et in tempus simulatas sine ullo pignore deditiones factas esse.
すなわち、第四レギオーのティトゥス・ユウェンティウス、グナエウス・リグリウスが、他の多くの勇敢な人々、市民や同盟者たちとともに敗戦で戦死したこと、また、いくつかの町や村が、偽りの、そして状況に合わせて装われた、何ら保証のない投降にすぎない、と。
§33.22.10hae inter consules tribunosque altercationes biduum tenuerunt, victique perseverantia tribunorum consules separatim rettulerunt.
執政官たちと護民官たちの間のこれらの論争は二日間続き、護民官たちの粘り強さに屈した執政官たちは、個別に提案を提起した。

語釈・文法注

  1. 33.22.2quibus in aede Bellonae senatum habentibus postulantibusque — 連結関係代名詞 quibus を主語(論理的主語)とする現在分詞の独立奪格(Ablative Absolute)構文。quibus は直前の consules を指し、「彼らが(元老院を)開催し、要求していると」と訳される。後続の主節主語 tribuni plebis の動作に時間的に随伴・先行する状況を示す。
  2. 33.22.4depopulante vicos eorum atque agros collega — 現在分詞 depopulante と名詞 collega(主格はcollega、ここでは奪格)による独立奪格。vicos eorum atque agros は他動詞分詞 depopulante の目的語。「同僚(ミヌキウス)が彼ら(ボイイ族)の村々や畑を荒らしたため」という原因・理由を表す。
  3. 33.22.5tribuni res tantas bello gessisse C. Cornelium fateri... — この文から §33.22.9 の factas esse に至るまで、護民官たち(tribuni)の主張・発言内容が不定詞付き対格(AcI)を用いた間接話法(oratio obliqua)で綴られている。主節の動詞 fateri(認める)およびそれに続く valuisse, fecisse, amisisse, cecidisse, factas esse などが、護民官たちの一連の告発・反論の内容を統治している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §33.22.1-33.22.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:33.22.1-33.22.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。