Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §33.10.1-33.10.10

フィリッポスの逃走と死傷者数を巡る諸説

1128 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

フィリッポスは敗戦を悟って逃亡し、クィンクティウスは降伏の姿勢を示したマケドニア兵を救おうとしたものの混乱により虐殺が起きてしまう。著者は戦死者と捕虜の数について複数の歴史家の異説を挙げつつ、信頼できるポリュビオスの記述を採用したと述べる。

§33.10.1Philippus cum paucis peditum equitumque primo tumulum altiorem inter ceteros cepit, ut specularetur, quae in laeva parte suorum fortuna esset;
フィリッポスは、味方の左翼における運命がどのようなものであるかを見極めるため、まず歩兵と騎兵の少数を伴って、他の丘の中でもとりわけ高い丘を占拠した。
§33.10.2deinde, postquam fugam effusam animadvertit et omnia circa iuga signis atque armis fulgere, tum et ipse acie excessit.
その後、四散した逃亡に気づき、周囲のすべての山稜が軍旗と武器で輝いているのを目にするや、そのとき彼自身も戦列から離脱した。
§33.10.3Quinctius cum institisset cedentibus, repente quia erigentes hastas Macedonas conspexerat, §33.10.4quidnam pararent incertus, paulisper novitate rei constituit signa;
クィンクティウスは退却する者たちを追撃していたが、マケドニア兵たちが槍を立てているのを突然目にしたため、彼らが一体何を企てているのか確信が持てず、事態の奇妙さから、しばらくの間、進軍を停止させた。
deinde, ut accepit hunc morem esse Macedonum tradentium sese, parcere victis in animo habebat.
その後、これが降伏するマケドニア兵たちの慣習であることを知ると、敗者に容赦するつもりでいた。
§33.10.5ceterum ab ignaris militibus, omissam ab hoste pugnam et quid imperator vellet, impetus in eos est factus, et primis caesis ceteri in fugam dissipati sunt.
しかし、敵が戦闘を放棄したことや将軍の意図を知らない兵士たちによって、彼らに対する攻撃がなされ、先頭の者たちが斬り殺されると、残りの者たちは四散して逃亡した。
§33.10.6rex effuso cursu Tempe petit.
王は全速力で逃れてテンペを目指した。
ibi ad Gonnos diem unum substitit ad excipiendos, si qui proelio superessent.
そこで、もし戦闘での生存者がいれば迎え入れるために、ゴンノイの近くに一日とどまった。
Romani victores in castra hostium spe praedae irrumpunt; ea magna iam ex part direpta ab Aetolis inveniunt.
勝利したローマ兵たちは略奪を期待して敵の陣営に突入したが、そこはすでにアイトリア兵によって大部分が略奪されているのを目にした。
§33.10.7caesa eo die octo milia hostium, §33.10.8quinque capta.
この日、敵の八千人が殺され、五千人が捕虜となった。
ex victoribus septingenti ferme ceciderunt.
勝者の側ではおよそ七百人が倒れた。
si Valerio qui credat omnium rerum inmodice numerum augenti, quadraginta milia hostium eo die sunt caesa; capta — ibi modestius mendacium est — §33.10.9quinque milia septingenti, signa militaria ducenta undequinquaginta.
もし、あらゆることの数値を法外に膨らませるヴァレリウスを誰かが信じるならば、この日、敵の四万人が殺され、捕虜となったのは――そこでの嘘はより控えめであるが―― 五千七百人、軍旗は二百四十九本ということになる。
Claudius quoque duo et triginta milia hostium caesa scribit, capta quattuor milia et trecentos.
クラウディウスもまた、敵の三万二千人が殺され、四千三百人が捕虜となったと書いている。
§33.10.10nos non minimo potissimum numero credidimus, sed Polybium secuti sumus, non incertum auctorem cum omnium Romanarum rerum tum praecipue in Graecia gestarum.
私は、最も少ない数値を特に好んで信じたわけではなく、すべてのローマの歴史においても、とりわけギリシアで行われた事績において信頼できる著者であるポリュビオスに従ったのである。

語釈・文法注

  1. §33.10.5ignaris militibus, omissam ab hoste pugnam et quid imperator vellet — 形容詞 ignaris(ab ... militibus「〜な兵士たちによって」)が、名詞的な属格補語の代わりに、対格不定詞句 omissam [esse] pugnam(敵が戦闘を放棄したこと)と間接疑問節 quid imperator vellet(将軍が何を望んでいるか)を直接従えている構造。本来属格を支配する ignarus が動詞的に機能している。
  2. §33.10.6ad excipiendos, si qui proelio superessent — ad excipiendos は目的を表す ad +動形容詞。被修飾語である代名詞(eos 等)が省略されており、後ろの条件節 si qui ... superessent(もし生き残った者がいれば)がその省略された先行詞を実質的に修飾・制限している。
  3. §33.10.8si Valerio qui credat — 条件節の動詞 credat は接続法現在で、「もし誰かが信じるなら」という潜在(未来の仮定)を表す。これに対し、帰結節は歴史的事実の引用として直説法完了 sunt caesa(殺された)が使われており、法(mood)の一致が破れている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §33.10.1-33.10.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:33.10.1-33.10.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。