Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §31.41.1-31.41.14

エトリア軍のテッサリア侵入とフィリッポスによる敗撃

1068 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

エトリア人とアミュナンドロスは共同で進軍してケルキニウムなどを攻略したが、エトリア人が忠告を無視してテッサリア平原で乱雑な略奪とずさんな陣営設営を行っていたところ、不意に到来したフィリッポス王の奇襲を受けて大敗した。

§31.41.1hae causae Damocritum Aetolosque restituerant Romanis;
これらの原因が、ダモクリトスとエトリア人をローマ人に復帰させていた。
et Amynandro, rege Athamanum, adiuncto profecti Cercinium obsedere.
そして彼らはアタマニア人の王アミュナンドロスと同盟を結んだ上で出発し、ケルキニウムを包囲した。
§31.41.2clauserant portas, incertum vi an voluntate,
彼らは門を閉ざしていたが、それが強制によるものか自発的なものかは定かではない。
§31.41.3quia regium habebant praesidium.
というのも、彼らは王の守備隊を置いていたからである。
ceterum intra paucos dies captum est Cercinium atque incensum; qui superfuerunt e magna clade, liberi servique, inter ceteram praedam abducti.
しかし、数日間のうちにケルキニウムは占領されて放火され、大惨劇から生き残った自由の身の者も奴隷も、その他の戦利品とともに連れ去られた。
§31.41.4is timor omnis, qui circumcolunt Boeben paludem, relictis urbibus montis coegit petere.
この恐れにより、ボエベ湖の周囲に住むすべての人々は、町を捨てて山を目指さざるを得なくなった。
§31.41.5Aetoli inopia praedae inde aversi in Perrhaebiam ire pergunt.
エトリア人はそこでは戦利品が不足していたために方向を変え、ペルライビアへと進み続けた。
Cyretias ibi vi capiunt foedeque diripiunt; qui Maloeam incolunt, voluntate in deditionem societatemque accepti.
そこで彼らはキュレティアエを力ずくで占領して無残に略奪したが、マロエアに住む人々は、自発的な降伏と(エトリア人との)同盟関係へと受け入れられた。
§31.41.6ex Perrhaebia Gomphos petendi Amynander auctor erat;
ペルライビアからゴムポイを目指すことをアミュナンドロスは勧めていた。
et imminet Athamania huic urbi, videbaturque expugnari sine magno certamine posse.
アタマニアはこの市に隣接しており、大した戦闘なしに攻略できるように思われたからである。
§31.41.7Aetoli campos Thessaliae opimos ad praedam petiere sequente, quamquam non probante Amynandro nec effusas populationes Aetolorum nec castra, quo fors tulisset loco, sine ullo discrimine aut cura muniendi posita.
だが、エトリア人は戦利品を求めてテッサリアの肥沃な平野部へと向かった。 アミュナンドロスは彼らに従ったものの、エトリア人の無秩序な略奪行為も、守備の配慮や区別もなしに偶然任せの場所に設営された陣営も、承認してはいなかった。
§31.41.8itaque ne temeritas eorum neglegentiaque sibi ac suis etiam cladis alicuius causa esset, cum campestribus locis subicientis eos castra Pharcadoni urbi videret, §31.41.9ipse paulo plus mille passuum inde tumulum suis, quamvis levi munimento tutum, §31.41.10cepit.
それゆえ、彼らの無謀さと怠慢が、自分と自らの配下にとっても何らかの破滅の原因となるのを防ぐため、彼らが平坦な土地でパルカドン市の下方に陣営を設営しているのを見て、彼は自身でそこから1マイル強離れた丘を、たとえ簡単な防御壁によるものであっても安全なものとして、自分の配下のために、確保した。
cum Aetoli, nisi quod populabantur, vix meminisse viderentur se in agro hostium esse, alii palati semermes vagarentur, alii in castris sine stationibus per somnum vinumque dies noctibus aequarent, Philippus inopinantibus advenit.
エトリア人たちが、略奪を行っていること以外には、自分たちが敵の領土にいるということをほとんど覚えていないかのように見え、ある者は武器も十分に持たず散り散りに彷徨い、ある者は歩哨も置かない陣営の中で睡眠と酒によって昼と夜の区別をなくしていたとき、フィリッポスが不意に到来した。
§31.41.11quem cum adesse refugientes ex agris quidam pavidi nuntiassent, trepidare Damocritus ceterique duces — et erat forte meridianum tempus, quo plerique graves cibo sopiti iacebant —
畑から逃げ戻ってきた一部の怯えた者たちが彼の到来を告げると、ダモクリトスや他の将軍たちは狼狽した。 ――折しも正午の時刻であり、多くの者が食事で体が重くなり眠り込んで横たわっていた。
§31.41.12, excitare alii alios, iubere arma capere, alios dimittere ad revocandos, qui palati per agros praedabantur;
――、彼らは互いに起こし合い、武器を取るよう命じ、また別の者たちを派遣して、畑に散らばって略奪していた者たちを呼び戻しようとした。
tantaque trepidatio fuit, ut sine gladiis quidam equitum exirent, loricas plerique non induerent.
その狼狽ぶりはすさまじく、騎兵の一部は剣も持たずに出撃し、大部分の者は甲冑を身につけなかった。
§31.41.13ita raptim educti, cum universi sescentorum aegre simul equites peditesque numerum explessent, incidunt in regium equitatum numero, armis animisque praestantem.
こうして急いで出撃させられたが、騎兵と歩兵をすべて合わせてもかろうじて同時に600人の数に達する程度であったとき、彼らは数、武器、闘志において勝る王の騎兵隊に衝突した。
§31.41.14itaque primo impetu fusi vix temptato certamine turpi fuga repetunt castra;
それゆえ彼らは最初の攻撃で敗走し、戦闘を試みることもほとんどなく、無様な逃走で陣営へと戻った。
caesi captique, quos equites ab agmine fugientium interclusere.
逃亡する群れから(王の)騎兵によって退路を断たれた者たちは、殺されるか捕らえられた。

語釈・文法注

  1. 31.41.4is timor omnis, qui circumcolunt — timor(「恐怖」)という単数名詞が先行詞になっているが、関係節の動詞 `circumcolunt` が複数形であることから、意味的には「恐怖にかられた人々全員」を表す。先行詞の形容詞 `omnis` は、意味的には `omnes`(すべての人々)を指しており、timor という言葉自体がそれを抱く人々を指すメトニミー(換喩)として機能している。
  2. 31.41.7sequente, quamquam non probante Amynandro — 独立奪格構文(Ablative Absolute)。現在分詞 `sequente`(従いながら)と `probante`(承認しながら)が並置されており、名詞 `Amynandro` がその共通の意味上の主語となる。接続詞 `quamquam` が付くことで、「アミュナンドロスは従いはしたものの、承認はしていなかったが」という譲歩の意味が明確に表されている。
  3. 31.41.11trepidare... excitare... iubere... dimittere — これらはすべて歴史的不定詞(Historical Infinitive)であり、不意の敵襲による極度の混乱と緊迫した場面を表現するために、過去時制の直説法動詞(例:`trepidabant` など)の代わりに用いられている。不定詞の主語はいずれも主格(`Damocritus ceterique duces` および暗示された Aetoli)となる。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §31.41.1-31.41.14. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:31.41.1-31.41.14

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。