Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §30.1.1-30.1.11

属州の分配とスキピオのアフリカ指揮権延長

982 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

元老院はポエニ戦争第16年目の指揮権と属州の割り当てを決定し、プブリウス・リキニウスをローマに帰還させ、スキピオのアフリカにおける指揮権を戦争終結まで延長した。

§30.1.1Cn. Servilius et C. Servilius consules — sextus decimus is annus belli Punici erat — cum de re publica belloque et
執政官グナエウス・セルウィリウスとガイウス・セルウィリウスは――この年はポエニ戦争の第16年であった――国家と戦争、および属州について元老院に諮問した。
§30.1.2provinciis ad senatum rettulissent, censuerunt patres, ut consules inter se compararent sortirenturve, uter Bruttios adversus Hannibalem, uter Etruriam ac Ligures provinciam haberet;
父たち(元老院議員たち)は、執政官たちが互いに協議するか、あるいは鬮を引いて、どちらがハンニバルに対するブルッティウム地方を、どちらがエトルリアおよびリグリアを属州として受け取るかを決定するよう決議した。
§30.1.3cui Bruttii evenissent, exercitum a P. Sempronio acciperet; P. Sempronius — ei quoque enim pro consule imperium in annum prorogabatur — P. Licinio succederet.
ブルッティウム地方が割り当てられた者は、プブリウス・センプロニウスから軍隊を引き継ぐこととし、プブリウス・センプロニウスは――彼に対してもプロコンスルとしての指揮権が1年間延長されたのであるが――プブリウス・リキニウスの後任となることとした。
§30.1.4is Romam reverteretur, bello quoque bonus habitus ad cetera, quibus nemo ea tempestate instructior civis habebatur, congestis omnibus humanis ab natura fortunaque bonis.
リキニウスはローマに帰還することとされたが、彼は、自然と運命によって人間のあらゆる恵みが一身に集められていたため、当時彼以上にそれらの資質を備えた市民はいないとみなされていた他の点に加えて、戦争においても優れているとみなされていた。
§30.1.5nobilis idem ac dives erat;
彼はまた、高貴であり富裕でもあった。
forma viribusque corporis excellebat; facundissimus habebatur seu causa oranda, seu in senatu et ad populum suadendi ac dissuadendi locus esset;
容姿と体格の強健さにおいて優れており、法廷での弁護であれ、元老院や民衆の前で賛否を勧告する機会であれ、きわめて雄弁であるとみなされていた。
iuris pontificii peritissimus;
また、神官法のきわめて優れた達人であった。
§30.1.6super haec bellicae quoque laudis consulatus compotem fecerat.
これらに加え、執政官職が彼に軍事的な名声をももたらしていた。
quod in Bruttiis provincia, idem in Etruria ac Liguribus decretum:
ブルッティウム属州に関して決定されたことと同じことが、エトルリアおよびリグリアに関しても決定された。
§30.1.7M. Cornelius novo consuli tradere exercitum iussus;
マルクス・コルネリウスは新しい執政官に軍を引き渡すよう命じられた。
ipse prorogato imperio Galliam provinciam obtineret cum legionibus iis, quas L. Scribonius priore anno habuisset.
彼自身は、指揮権を延長されて、ルキウス・スクリボニウスが前年に率いていた軍団とともにガリア属州を保持することとされた。
§30.1.8sortiti deinde provincias: Caepioni Bruttii, Servilio Gemino Etruria evenit.
その後、彼らは属州の鬮を引いた。 カエピオにはブルッティウム地方が、セルウィリウス・ゲミヌスにはエトルリアが割り当てられた。
tum praetorum provinciae in sortem coniectae:
次いで、法務官たちの属州が鬮にかけられた。
§30.1.9iuris dictionem urbanam Paetus Aelius, Sardiniam P. Lentulus, Siciliam P. Villius, Ariminum cum duabus legionibus — sub Sp. Lucretio eae fuerant — Quinctilius Varus est sortitus.
アエリウス・パエトゥスは都市管轄裁判権を、プブリウス・レントゥルスはサルディニアを、プブリウス・ウィッリウスはシキリアを、クィンクティリウス・ウァルスはアリミヌムを、2個軍団(これらはスプリウス・ルクレティウスの指揮下にあった)とともに鬮で得た。
§30.1.10et Lucretio prorogatum imperium, ut Genuam oppidum a Magone Poeno dirutum exaedificaret.
また、ルクレティウスに対しても、カルタゴ人マゴによって破壊されたゲヌアの町を再建するために、指揮権が延長された。
P. Scipioni non temporis, sed rei gerendae fine, donec debellatum in Africa foret, §30.1.11prorogatum imperium est, decretumque, ut supplicatio fieret, quod is in Africam provinciam traiecisset, ut ea res salutaris populo Romano ipsique duci atque exercitui esset.
プブリウス・スキピオに対しては、時間の期限ではなく、任務遂行の期限をもって、アフリカでの戦争が完了するまで、指揮権が延長され、また、彼がアフリカ属州へと渡ったことに対して、そのことがローマ人民と、将軍自身、および軍隊にとって幸先良いものとなるよう、感謝祭が執り行われるべきことが決議された。

語釈・文法注

  1. 30.1.3cui Bruttii evenissent, exercitum a P. Sempronio acciperet — cui の先行詞(is)は省略されており、全体は元老院の決議内容(censuerunt ut...)を引き継ぐ ut 節(間接命令)の形をとる。evenissent は、過去の主動詞(censuerunt)から見た未来完了にあたるため、接続法過去完了となっている。
  2. 30.1.4quibus nemo ea tempestate instructior civis habebatur — quibus は関係代名詞で、先行詞 cetera(他の資質)を指し、形容詞 instructior(より備わった)に係る仕様の奪格、あるいは比較の奪格である。ここでは前者として「それら(の資質)において」と解釈するのが自然。
  3. 30.1.5seu causa oranda, seu in senatu et ad populum suadendi ac dissuadendi locus esset — 前半の seu causa oranda は esset が省略された条件節であり、後半の動名詞 suadendi ac dissuadendi(属格、locus に係る)と並列されている。oranda は動形容詞(ゲルンディウム的形容詞)で受動の義務を伴う。
  4. 30.1.6bellicae quoque laudis consulatus compotem fecerat — compotem fecerat(compos + 属格)は「〜を分かち持たせる、手に入れさせる」の意。ここでは「執政官職が彼を軍事的名声の所有者にした(=執政官になったことで軍事的名声をも得た)」という意味になる。
  5. 30.1.10non temporis, sed rei gerendae fine — fine(奪格)は「〜の期限をもって、限界において」の意。temporis(時間の)および rei gerendae(任務遂行の、動形容詞+名詞の属格)という二つの属格が、この fine を修飾・定義している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §30.1.1-30.1.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:30.1.1-30.1.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。