§3.31.1deinde M. Valerius, Sp. Verginius consules facti.
その後、M. ヴァレリウス、Sp. ウェルギニウスが執政官に就任した。
domi forisque otium fuit; annona propter aquarum intemperiem laboratum est.
国内外で平和であったが、天候不順のために食糧価格に関して困難が生じた。
de Aventino publicando lata lex est.
アウェンティヌスの公有化に関する法案が可決された。
tribuni plebis iidem refecti.
同じ平民護民官たちが再選された。
§3.31.2hi sequente anno T. Romilio, C. Veturio consulibus legem omnibus contionibus suis celebrabant: pudere se numeri sui nequiquam aucti, si ea res aeque suo biennio iaceret, ac toto superiore lustro iacuisset.
彼らは翌年、T. ロミリウスとC. ウェトゥリウスが執政官であるときに集会ごとに法案を盛んに口にしていた。 すなわち、もしその件が、彼らの2年間の任期中、これまでの丸5年間放置されていたのと同様に放置されるならば、何の効果もなく増やされた自分たちの数を恥じる、というものであった。
cum maxime haec agerent,
彼らがまさにこれらのことを行っていたとき、トゥスクルムから慌ただしい急報が届いた。
§3.31.3trepidi nuntii ab Tusculo veniunt Aequos in agro Tusculano esse.
アイクィ人がトゥスクルムの領地に入っているというのである。
fecit pudorem recens eius populi meritum morandi auxilii.
その民の最近の功績が、援助を遅らせることへの恥の念を生じさせた。
ambo consules cum exercitu missi hostem in sua sede, in Algido inveniunt.
両執政官が軍を率いて派遣され、敵を彼らの本拠地であるアルギドゥスで見出した。
§3.31.4ibi pugnatum.
そこで戦闘が行われた。
supra septem milia hostium caesa, alii fugati, praeda parta ingens.
7千人を超える敵が殺害され、他は敗走し、莫大な戦利品が獲得された。
eam propter inopiam aerarii consules vendiderunt.
国庫の窮乏を理由に、執政官たちはそれを売却した。
invidiae tamen res ad exercitum fuit eademque tribunis materiam criminandi ad plebem consules praebuit.
しかし、このことは軍隊に対して不満の種となり、また護民官たちに対して、平民の前で執政官を告発するための格好の材料を提供した。
§3.31.5itaque ergo, ut magistratu abiere, Sp.
したがって、彼らが職を辞したとき、Sp. タルペイウスとA. アテルニウスが執政官の年に、裁判の日が告げられた。
Tarpeio, A. Aternio consulibus dies dicta est, Romilio ab C. Calvio Cicerone tribuno plebis, Veturio ab L. Alieno aedile plebis.
ロミリウスは平民護民官C. カルウィウス・キケロによって、ウェトゥリウスは平民按察官L. アリエヌスによって起訴された。
§3.31.6uterque magna patrum indignatione damnatus, Romilius decem milibus aeris, Veturius quindecim.
双方とも元老院議員たちの大きな憤慨のなか有罪宣告を受け、ロミリウスは1万アース、ウェトゥリウスは1万5千アースの罰金を科された。
nec haec priorum calamitas consulum segniores novos fecerat consules;
この前執政官たちの災難も、新しい執政官たちを臆病にさせはしなかった。
et se damnari posse aiebant, et plebem et tribunos legem ferre non posse.
彼らは、自分たちも有罪宣告を受けるかもしれないが、平民も護民官も法を可決することはできないと言い張った。
§3.31.7tum abiecta lege, quae promulgata consenuerat, tribuni lenius agere cum patribus: finem tandem certaminum facerent.
そのとき、公表されてから古びていた法案を放棄して、護民官たちは元老院議員たちに対してより穏やかに交渉し始め、ついに争いに終止符を打つべきだと求めた。
si plebeiae leges displicerent, at illi communiter legum latores et ex plebe et ex patribus, qui utrisque utilia ferrent quaeque aequandae libertatis essent, sinerent creari.
もし平民の法律が気に入らないのであれば、双方にとって有益であり、自由を平等にするような法律を提出するような、平民と貴族の双方からなる共同の立法者の創設を認めるべきであるとした。
§3.31.8rem non aspernabantur patres; laturum leges neminem nisi ex patribus aiebant.
元老院議員たちはこの提案を拒絶しなかったが、貴族以外の何者も法を提案することはできないと主張した。
cum de legibus conveniret, de latore tantum discreparet, missi legati Athenas Sp. Postumius Albus, A. Manlius, P. Sulpicius Camerinus iussique inclitas leges Solonis describere et aliarum Graeciae civitatium instituta, mores iuraque noscere.
法律については合意が得られたが、立法者についてのみ意見が分かれたため、Sp. ポストゥミウス・アルブス、A. マンリウス、P. スルピキウス・カメリヌスが使節としてアテナイに派遣され、高名なソロンの法を書き写し、ギリシアの他の国々の制度、習俗、法を調査するよう命じられた。