Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §3.30.1-3.30.8

護民官の十名増員と外敵に対する勝利

156 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

新たな執政官が就任するが、国内では法案をめぐる紛争が続く。アイクィ人とサビニ人の脅威に直面し、平民は護民官の数を10名に増やすことを条件に徴兵に同意し、その後の戦闘でローマ軍は勝利を収める。

§3.30.1Secuntur consules Q. Minucius, M. Horatius Pulvillus.
執政官Q. ミヌキウス、M. ホラティウス・プルウィルスがこれに続く。
cuius initio anni cum foris otium esset, domi seditiones iidem tribuni, eadem lex faciebat;
この年の初め、国外では平和であったが、国内では同じ護民官たち、同じ法案が騒乱を引き起こしていた。
§3.30.2ulteriusque ventum foret — adeo exarserant animis —, ni velut dedita opera nocturno impetu Aequorum Corbione amissum praesidium nuntiatum esset.
そして、まるで狙い澄ましたかのように、夜間のアイクィ人たちの攻撃によってコルビオの守備隊が失われたという知らせが届かなかったならば――それほどまでに人々の心は燃え上がっていた――事態はさらに先へと進んでいたであろう。
§3.30.3senatum consules vocant: iubentur subitarium scribere exercitum atque in Algidum ducere.
執政官たちは元老院を招集する。 即席の軍隊を徴募してアルギドゥスへと率いるよう命じられる。
inde posito legis certamine nova de dilectu contentio orta;
それによって法案をめぐる争いは脇に置かれ、徴兵に関する新たな闘争が生じた。
§3.30.4vincebaturque consulare imperium tribunicio auxilio, cum alius additur terror: Sabinum exercitum praedatum descendisse in agros Romanos, inde ad urbem venire.
執政官の命令権は護民官の助成によって圧倒されつつあったが、そのとき、別の恐怖が加わった。 サビニ人の軍隊が略奪のためにローマの耕地に降りてきて、そこから市へと近づいているというのである。
§3.30.5is metus perculit, ut scribi militem tribuni sinerent, non sine pactione tamen, ut, quoniam ipsi quinquennium elusi essent parvumque id plebi praesidium foret, decem deinde tribuni plebis crearentur.
この恐怖が彼らを動揺させたため、護民官たちは兵士の徴募を許した。 しかし、次のような取り決めなしにはそうしなかった。 すなわち、彼ら自身が5年間にわたって愚弄され、それが平民にとってわずかな保護でしかない以上、今後は10人の平民護民官が選出されるべきである、という取り決めである。
§3.30.6expressit hoc necessitas patribus;
必要がこのことを元老院議員たちから力ずくで引き出した。
id modo excepere, ne postea eosdem tribunos viderent.
彼らは、後になって同じ護民官たちを見る(選出する)ことのないように、ということだけを除外した。
tribunicia comitia, ne id quoque post bellum ut cetera vanum esset, extemplo habita.
護民官選挙は、これもまた戦争の後に他のことと同様に無効に帰すことのないよう、ただちに執り行われた。
§3.30.7tricesimo sexto anno a primis tribuni plebis decem creati sunt, bini ex singulis classibus, itaque cautum est ut postea crearentur.
最初の護民官から36年目に、10人の平民護民官が選出された。 すなわち各階級から2人ずつであり、以後もそのように選出されるよう規定された。
§3.30.8dilectu deinde habito Minucius contra Sabinos profectus non invenit hostem.
その後、徴兵が行われ、ミヌキウスはサビニ人に対して出発したが、敵を見出さなかった。
Horatius, cum iam Aequi Corbione interfecto praesidio Ortonam etiam cepissent, in Algido pugnat, multos mortalis occidit, fugat hostem non ex Algido modo, sed a Corbione Ortonaque.
ホラティウスは、アイクィ人たちがコルビオの守備隊を殺害してさらにオルトナをも占領していたため、アルギドゥスで戦い、多くの者を殺害し、敵をアルギドゥスからだけでなく、コルビオとオルトナからも敗走させた。
Corbionem etiam diruit propter proditum praesidum.
彼はまた、守備隊が裏切られたためにコルビオを破壊した。

語釈・文法注

  1. §3.30.2ulteriusque ventum foret — 非人称受動文(自動詞 venire の接続法過去完了 ventum esset に相当する古風な形式)であり、過去の事実に反する仮定法(「さらに事態は進んでいただろう」)を表す。
  2. §3.30.4cum alius additur terror — 逆転の cum(cum inversum)の構文。主節の未完了過去 vincebatur が記述する持続的な状況に対して、突発的な出来事を直説法現在(歴史的現在)の additur で導入している。
  3. §3.30.5non sine pactione tamen, ut — pactione(取り決め、条件)の内容を具体的に説明する同格の ut 節であり、「〜という条件で」という意味を表す。
  4. §3.30.6expressit hoc necessitas patribus — patribus は「分離の与格(dative of separation)」であり、奪う、引き出すという意味の動詞 expressit と共起して「元老院議員たちから」という奪格的な意味を表す。
  5. §3.30.8proditum praesidum — 完了受動分詞 proditum と名詞 praesidum(praesidiorum または praesidii の異形・誤記とされる)の組み合わせによる ab urbe condita 型の構文。「守備隊が裏切られたこと(引き渡されたこと)」という事象自体を名詞句として表す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §3.30.1-3.30.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:3.30.1-3.30.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。