§3.11.1at ex parte altera consules in conspectu eorum positis sellis dilectum habebant.
しかし他方では、執政官たちが彼らの目の前に椅子を置き、徴兵を行っていた。
eo decurrunt tribuni contionemque secum trahunt.
そこへ護民官たちが駆け下り、民衆の集会を自分たちとともに引き連れていった。
citati pauci velut rei experiundae causa, et statim vis coorta.
いわば状況を試すために、少数の者が名指しで呼び出されたが、即座に暴力沙汰が起こった。
§3.11.2quemcumque lictor iussu consulis prendisset, tribunus mitti iubebat;
警護兵が執政官の命令で誰を捕らえようとも、護民官は釈放するように命じた。
neque suum cuique ius modum faciebat, sed virium spes, et manu obtinendum erat, quod intenderes.
各自の権利が限界を定めるのではなく、力への期待がそれを定め、各自が企図することは力ずくで獲得されねばならなかった。
§3.11.3quem ad modum se tribuni gessissent in prohibendo dilectu, sic se patres in lege, quae per omnes comitiales dies ferebatur, impedienda gerebant.
護民官たちが徴兵を阻止するにあたってどのように振る舞ったか、その同じように、貴族たちは、民会開催日のすべてにわたって提出されていた法案を妨害するにあたって振る舞っていた。
§3.11.4initium erat rixae, cum discedere populum iussissent tribuni, quod patres se submoveri haud sinebant.
乱闘の始まりは、護民官たちが民衆に退場するよう命じた時であった。 なぜなら貴族たちは自分たちが排除されるのを許さなかったからである。
nec fere seniores rei intererant, quippe quae non consilio regenda, sed permissa temeritati audaciaeque esset.
年長者たちはほとんどその場にいなかった。 なぜならその騒動は、思慮によって支配されるべきものではなく、無謀さと不敵さに委ねられていたからである。
§3.11.5multum et consules se abstinebant, ne cui in conluuione rerum maiestatem suam contumeliae offerrent.
執政官たちもまた大いに身を控えていた。 混乱のただ中で自らの威厳を誰かの侮辱にさらすことがないようにするためである。
§3.11.6caeso erat Quinctius, ferox iuvenis qua nobilitate gentis, qua corporis magnitudine et viribus.
カエソ・クィンクティウスという、恐れを知らぬ若者がいた。 彼は、家柄の尊さによっても、また体の大きさや力によっても際立っていた。
ad ea munera data a diis et ipse addiderat multa belli decora facundiamque in foro, ut nemo non lingua, non manu promptior in civitate haberetur.
神々から与えられたこれらの才能に、彼自身も多くの軍功と広場での弁舌の才を付け加えていたため、市中で言葉においても行動においても彼以上に機敏な者は誰もいないとみなされるほどであった。
§3.11.7hic cum in medio patrum agmine constitisset eminens inter alios, velut omnes dictaturas consulatusque gerens in voce ac viribus suis, unus impetus tribunicios popularesque procellas sustinebat.
彼が貴族たちの群れの真ん中に立ち、他の者たちの中で抜きん出て、まるで自らの声と力の中にすべての独裁官職や執政官職を担っているかのように、たった一人で護民官たちの攻撃と民衆の嵐を食い止めていた。
§3.11.8hoc duce saepe pulsi foro tribuni, fusa ac fugata plebes est;
彼が先頭に立って、護民官たちはしばしば広場から追い払われ、平民は散らされ敗走させられた。
qui obvius fuerat, mulcatus nudatusque abibat, ut satis appareret, si sic agi liceret, victam legem esse.
彼の前に立ちふさがった者は殴られて衣服を剥ぎ取られて立ち去ることになり、もしこのように振る舞うことが許されるなら、法案は敗北したも同然であることが十分に明らかになるほどであった。
§3.11.9tum prope iam perculsis aliis tribunis A. Verginius ex collegio unus Caesoni capitis diem dicit.
そのとき、他の護民官たちがすでにほとんど打ちのめされていた中で、同僚の一人であるアウルス・ウェルギニウスが、カエソを死罪で告発した。
atrox ingenium accenderat eo facto magis quam conterruerat;
その行為は、カエソの激しい気性を恐れおのかせるどころか、むしろさらに燃え上がらせた。
eo acrius obstare legi, agitare plebem, tribunos velut iusto persequi bello.
彼はそれゆえ、より激しく法案に反対し、平民を扇動し、護民官たちをまるで正規の戦争であるかのように追撃した。
§3.11.10accusator pati reum ruere invidiaeque flammam ac materiam criminibus suis suggerere;
告発者は、被告が自滅し、憎悪の炎と自分の告訴の材料を自ら提供するのを容認していた。
legem interim non tam ad spem perferendi quam ad lacessendam Caesonis temeritatem ferre.
その間、法案を、それを成立させる見込みのためというよりは、カエソの無謀さを挑発するために提出していた。
§3.11.11ibi multa saepe ab iuventute inconsulte dicta factaque in unius Caesonis suspectum incidunt ingenium.
そこにおいて、若者たちによってしばしば軽率に語られ行われた多くのことが、疑いをかけられていたカエソ一人の性質のせいにされた。
§3.11.12tamen legi resistebatur.
それでもなお法案への抵抗は続けられた。
et A. Verginius identidem plebi: “ecquid sentitis iam vos, Quirites, Caesonem simul civem et legem, quam cupitis, habere non posse?
そしてアウルス・ウェルギニウスはたびたび平民に言った。 「クィリテスよ、あなたがたは今や、カエソを市民として留めることと、あなたがたが望む法案を成立させることとは、同時に両立し得ないということを確信していないか。
§3.11.13quamquam quid ego legem loquor? libertati obstat;
いや、私はなぜ法案など口にしているのか。 彼は自由に立ちはだかっているのだ。
omnes Tarquinios superbia exsuperat.
その傲慢さにおいて、すべてのタルクィニウス家を凌駕している。
expectate, dum consul aut dictator fiat, quem privatum viribus et audacia regnantem videtis.
彼が執政官か独裁官になるのを待つがよい。 一私人にすぎない今でさえ、力と不敵さによって支配しているのをあなたがたが目にしているその男が。
” adsentiebantur multi pulsatos se querentes et tribunum ad reum peragendum ultro incitabant.
」多くの者が、自分たちが殴られたと不満を訴えながら同意し、被告を有罪にするよう護民官をさらに煽り立てた。