Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §29.25.1-29.25.13

遠征軍の規模に関する諸説とスキピオ艦隊の出帆

968 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

アフリカ遠征に派遣された兵士の数について複数の歴史家の説を検討し、スキピオが船団の出発準備や各指揮官の役割分担などを指示してついに出帆する様子を描く。

§29.25.1quantum militum in Africam transportatum sit, non parvo numero inter auctores discrepat.
アフリカにどれほどの兵士が輸送されたかについては、著者たちの間で少なからぬ数字の食い違いがある。
§29.25.2alibi decem milia peditum duo milia et ducentos equites, alibi sedecim milia peditum, mille et sescentos equites, alibi parte plus dimidia rem auctam, quinque et triginta milia peditum equitumque in naves imposita invenio.
ある文献では歩兵1万と騎兵2200、別の文献では歩兵1万6000と騎兵1600、また別の文献ではその数字が半分以上誇張され、歩兵と騎兵3万5000が船に乗せられたと、私は見出している。
quidam non adiecere numerum, §29.25.3inter quos me ipse in re dubia poni malim.
中には数を挙げなかった者たちもいるが、確実でない事柄において、私はその中に自分自身が置かれることを望む。
Coelius ut abstinet numero, ita ad inmensum multitudinis speciem auget:
コエリウスは、数値を示すことを避けているものの、群衆の規模を無限に誇張している。
§29.25.4volucres ad terram delapsas clamore militum ait, tantamque multitudinem conscendisse naves, ut nemo mortalium aut in Italia aut in Sicilia relinqui videretur.
兵士たちの歓声によって鳥たちが地上に落ちてきたとか、これほど多くの群衆が船に乗り込んだため、イタリアにもシキリアにも、死すべき人間は誰も残されていないように思われた、と彼は述べている。
§29.25.5milites ut naves ordine ac sine tumultu conscenderent, ipse eam sibi curam sumpsit;
兵士たちが秩序正しく、騒動なしに船に乗り込むようにすることは、スキピオ自身がその配慮を自らに引き受けた。
§29.25.6nauticos C. Laelius, qui classis praefectus erat, in navibus, ante conscendere coactos, continuit;
船員たちについては、艦隊長官であったガイウス·ラエリウスが、あらかじめ乗船させて船の中に留め置いた。
commeatus imponendi M. Pomponio praetori cura data: quinque et quadraginta dierum cibaria, e quibus quindecim dierum cocta, imposita.
食糧を船に載せる配慮は、プラエトルのマルクス·ポンポニウスに与えられた。 45日分の食糧が載せられ、そのうち15日分は調理済みの(主食の)ものであった。
§29.25.7ut omnes iam in navibus erant, scaphas circummisit, ut ex omnibus navibus gubernatoresque et magistri navium et bini milites in forum convenirent ad imperia accipienda.
全員がすでに船内に入ると、すべての船から操舵手、船長、および兵士がそれぞれ2名ずつ、命令を受け取るために広場に集まるよう、彼は小舟を巡回させた。
§29.25.8postquam convenerunt, primum ab iis quaesivit, si aquam hominibus iumentisque in totidem dies, quot frumentum, imposuissent.
彼らが集まった後、まず彼は彼らに、穀物と同じ日数分の、人間と家畜のための水を載せたかどうかを尋ねた。
ubi responderunt aquam dierum quinque §29.25.9et quadraginta in navibus esse, tum edixit militibus, ut silentium quieti nautis sine certamine ad ministeria exsequenda bene oboedientes praestarent.
彼らが45日分の水が船内にあると答えると、そのとき彼は兵士たちに、船員たちが任務を遂行するために、争うことなく静寂と平穏を保ち、よく従うようにと布告した。
§29.25.10cum viginti rostratis se ac L. Scipionem ab dextro cornu, ab laevo totidem rostratas et C. Laelium praefectum classis cum M. Porcio Catone — quaestor is tum erat — onerariis futurum praesidio.
自分とルキウス·スキピオが20隻の軍船とともに右翼から、また左翼からは同数の軍船と同乗するクァエストル(当時)マルクス·ポルキウス·カトを伴った艦隊長官ガイウス·ラエリウスが、輸送船団の護衛となるであろう、と[布告は続いた]。
§29.25.11lumina in navibus singula rostratae, bina onerariae haberent;
軍船は船に1つ、輸送船は2つの灯火を持つように。
in praetoria nave insigne nocturnum trium luminum fore.
旗艦には、3つの灯火という夜間の標識があるだろう。
§29.25.12Emporia ut peterent, gubernatoribus edixit.
エンポリアを目指すようにと、彼は操舵手たちに命じた。
fertilissimus ager eoque abundans omnium copia rerum est regio, et inbelles, quod plerumque in uberi agro evenit, barbari sunt, priusque, quam ab Carthagine subveniretur, opprimi videbantur posse.
その地域は非常に肥沃な土地であり、それゆえにあらゆる物資が豊富であり、肥沃な土地では往々にして起こることだが、バルバリは非戦好であり、カルタゴから救援が来る前に制圧され得るように思われた。
§29.25.13iis editis imperiis redire ad naves iussi et postero die deis bene iuvantibus signo dato solvere naves.
これらの命令が出された後、彼らは船に戻るよう命じられ、翌日、神々の大いなる助けを得て、合図が与えられると出帆した。

語釈・文法注

  1. 29.25.1quantum militum in Africam transportatum sit — 主動詞 discrepat の実質的な主語となる間接疑問節。疑問形容詞 quantum の中性単数名詞的用法に、部分属格 militum(miles の複数属格)が係っている。接続法完了受動態の transportatum sit が使われている。
  2. 29.25.2parte plus dimidia — 「半分以上」を意味する表現。比較級 plus に伴う比較の奪格 dimidia(「半分」を意味する dimidius の奪格)に、度合いを示す奪格 parte(「部分」を意味する pars の奪格)が結びつき、「半分よりもさらに[そのまた一部分の分だけ]多く」という誇張の度合いを表している。
  3. 29.25.10futurum praesidio — 不定詞 futuros esse(複数対格)となるべき箇所だが、伝承本文では futurum [esse] と単数中性形になっている。これは、未来不定詞が性数変化しない fore のように非人称的に扱われた古典期の古風な名残か、あるいは写本の誤写の可能性がある。praesidio は目的の与格(いわゆる二重与格の一部)。
  4. 29.25.12priusque, quam ab Carthage subveniretur — 接続詞 priusquam(〜する前に)が、等位接続詞 -que の挿入によって prius と quam に分離(tmesis)されている。subveniretur は自動詞 subvenio の接続法未完了過去・受動態の非人称用法で、「援助(救援)がもたらされる」の意。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §29.25.1-29.25.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:29.25.1-29.25.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。