Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §29.25.1-29.25.13

원정군 규모에 대한 여러 기록과 스키피오 함대의 출항

1770개 구절 중 968번째 · 라틴어

요약

이 장에서는 아프리카로 수송된 군사 수치에 대한 여러 역사가의 설들을 검토하고, 스키피오가 함대의 출발 준비 및 각 지휘관들의 역할 분담을 지시하며 마침내 출항하는 과정을 기술한다.

§29.25.1quantum militum in Africam transportatum sit, non parvo numero inter auctores discrepat.
아프리카로 얼마나 많은 군사가 수송되었는지에 대해서는 역사가들 사이에서 적지 않은 수치 차이로 의견이 엇갈린다.
§29.25.2alibi decem milia peditum duo milia et ducentos equites, alibi sedecim milia peditum, mille et sescentos equites, alibi parte plus dimidia rem auctam, quinque et triginta milia peditum equitumque in naves imposita invenio.
어떤 곳에서는 보병 1만 명과 기병 2200명, 다른 곳에서는 보병 1만 6000명과 기병 1600명, 또 다른 곳에서는 그 수치가 절반 이상 부풀려져 보병과 기병 3만 5000명이 배에 태워졌다고 기록되어 있음을 나는 발견한다.
quidam non adiecere numerum, §29.25.3inter quos me ipse in re dubia poni malim.
어떤 이들은 숫자를 덧붙이지 않았는데, 사실이 불확실한 상황에서 나 자신도 그들 사이에 분류되기를 바란다.
Coelius ut abstinet numero, ita ad inmensum multitudinis speciem auget:
코엘리우스는 숫자를 밝히는 것은 피하면서도, 군중의 규모를 한없이 과장하고 있다.
§29.25.4volucres ad terram delapsas clamore militum ait, tantamque multitudinem conscendisse naves, ut nemo mortalium aut in Italia aut in Sicilia relinqui videretur.
군사들의 함성 소리 때문에 새들이 땅으로 떨어졌다고 그는 말하며, 어찌나 많은 군중이 배에 올랐던지 이탈리아나 시칠리아에는 산 사람이 아무도 남지 않은 것처럼 보일 정도였다고 한다.
§29.25.5milites ut naves ordine ac sine tumultu conscenderent, ipse eam sibi curam sumpsit;
군사들이 질서 정연하게 소란 없이 배에 오르도록 하는 일은 그 자신이 직접 그 책임을 맡았다.
§29.25.6nauticos C. Laelius, qui classis praefectus erat, in navibus, ante conscendere coactos, continuit;
선원들에 대해서는 함대 사령관이었던 가이우스 라엘리우스가 미리 배에 타게 하여 선내에 묵게 했다.
commeatus imponendi M. Pomponio praetori cura data: quinque et quadraginta dierum cibaria, e quibus quindecim dierum cocta, imposita.
보급품을 싣는 일은 법무관 마르쿠스 폰포니우스에게 임무가 주어졌다. 45일 치의 식량이 선적되었는데, 그중 15일 치는 조리된 것이었다.
§29.25.7ut omnes iam in navibus erant, scaphas circummisit, ut ex omnibus navibus gubernatoresque et magistri navium et bini milites in forum convenirent ad imperia accipienda.
모든 이들이 이미 배에 타자, 그는 소형 보트들을 두루 보내어 모든 배의 조타수들과 선장들, 그리고 각 배당 두 명씩의 군사들이 명령을 받기 위해 광장으로 모이게 했다.
§29.25.8postquam convenerunt, primum ab iis quaesivit, si aquam hominibus iumentisque in totidem dies, quot frumentum, imposuissent.
그들이 모인 뒤, 그는 먼저 그들에게 곡물과 같은 일수만큼의 사람과 가축을 위한 물을 선적했는지 물었다.
ubi responderunt aquam dierum quinque §29.25.9et quadraginta in navibus esse, tum edixit militibus, ut silentium quieti nautis sine certamine ad ministeria exsequenda bene oboedientes praestarent.
그들이 45일 치의 물이 배에 있다고 답하자, 그는 군사들에게 선원들이 임무를 수행하는 동안 다툼 없이 잘 따르며 조용하고 평온하게 지내라고 명령했다.
§29.25.10cum viginti rostratis se ac L. Scipionem ab dextro cornu, ab laevo totidem rostratas et C. Laelium praefectum classis cum M. Porcio Catone — quaestor is tum erat — onerariis futurum praesidio.
자신과 루키우스 스키피오가 군선 20척을 이끌고 우익에서, 좌익에서는 같은 수의 군선과 당시 재무관이었던 마르쿠스 포르키우스 카토를 동반한 함대 사령관 가이우스 라엘리우스가 수송선들의 호위가 될 것이라고 했다.
§29.25.11lumina in navibus singula rostratae, bina onerariae haberent;
군선은 한 척당 하나의 등불을, 수송선은 두 개씩의 등불을 켜도록 했다.
in praetoria nave insigne nocturnum trium luminum fore.
기함에는 야간 표식으로 세 개의 등불이 켜질 것이었다.
§29.25.12Emporia ut peterent, gubernatoribus edixit.
그는 조타수들에게 엠포리아를 향해 가라고 명령했다.
fertilissimus ager eoque abundans omnium copia rerum est regio, et inbelles, quod plerumque in uberi agro evenit, barbari sunt, priusque, quam ab Carthagine subveniretur, opprimi videbantur posse.
그 지역은 매우 비옥한 땅이었고 그 때문에 모든 물자가 풍부했으며, 비옥한 땅에서 흔히 그렇듯 바르바리들은 호전적이지 않아 카르타고에서 구원병이 오기 전에 제압할 수 있을 것으로 보였다.
§29.25.13iis editis imperiis redire ad naves iussi et postero die deis bene iuvantibus signo dato solvere naves.
이 명령들을 내린 뒤 그들은 배로 돌아가라는 지시를 받았고, 이튿날 신들의 도우심 속에 신호가 떨어지자 닻을 올렸다.

어휘·문법 주석

  1. 29.25.1quantum militum in Africam transportatum sit — 주동사 'discrepat'의 실질적인 주어가 되는 간접의문절. 의문형용사 'quantum'의 중성 단수 명사적 용법에 부분속격 'militum'('miles'의 복수 속격)이 걸리며, 접속법 완료 수동태 'transportatum sit'이 사용되었다.
  2. 29.25.2parte plus dimidia — '절반 이상'을 의미하는 표현. 비교급 'plus'에 따르는 비교의 탈격 'dimidia'('절반'을 의미하는 'dimidius'의 탈격)에 차이의 정도를 나타내는 탈격 'parte'('부분'을 의미하는 'pars'의 탈격)가 결합하여 '절반보다 더 많이'라는 과장의 정도를 표현하고 있다.
  3. 29.25.10futurum praesidio — 주어들과 일치하는 복수 대격 'futuros [esse]'가 올 것으로 기대되는 자리이나, 전승된 본문에는 중성 단수형인 'futurum [esse]'가 사용되었다. 이는 성과 수에 관계없이 비인칭적으로 사용되던 미래부정사(마치 'fore'처럼)의 고풍스러운 잔재이거나 필사상의 오류일 가능성이 있다. 'praesidio'는 목적의 여격(이른바 이중 여격의 일부)이다.
  4. 29.25.12priusque, quam ab Carthage subveniretur — 접속사 'priusquam'(~하기 전에)이 등위접속사 '-que'의 삽입에 의해 'prius'와 'quam'으로 분리(tmesis)된 형태이다. 'subveniretur'는 자동사 'subvenio'의 접속법 미완료 과거 수동태 비인칭 용법으로, '원조(구원)가 제공되다'라는 의미를 나타낸다.

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §29.25.1-29.25.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:29.25.1-29.25.13

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.