§28.11.1in civitate tanto discrimine belli sollicita, cum omnium secundorum adversorumque causas in deos verterent, multa prodigia nuntiabantur:
これほど大きな戦争の危機によって国家が不安に揺れる中、人々がすべての順境と逆境の原因を神々に帰していたため、多くの不吉な前兆が報告された。
§28.11.2Tarracinae Iovis aedem, Satrici Matris Matutae de caelo tactam;
タッラキナではユーピテルの神殿が、サトリクムではマテル・マトゥタの神殿が落雷に遭ったこと。
Satricanos haud minus terrebant in aedem Iovis foribus ipsis duo perlapsi angues;
サトリクムの人々をそれと同じくらい恐れさせたのは、ユーピテルの神殿に、まさにその扉から2匹の蛇が滑り込んだことであった。
ab Antio nuntiatum est cruentas spicas metentibus visas esse;
アンティウムからは、刈り入れをしている人々に血に染まった穂が見えたと報告された。
§28.11.3Caere porcus biceps et agnus mas idem feminaque natus erat;
カエレでは、頭が二つある豚と、同じくして雄であり雌でもある羊の仔が生まれた。
et Albae duo soles visos ferebant et nocte Fregellis lucem obortam.
またアルバでは2つの太陽が見られたと人々は伝えており、夜にフレゲッラエで光が生じたとも伝えられた。
§28.11.4et bos in agro Romano locutus, et ara Neptuni multo manasse sudore in circo Flaminio dicebatur, et aedes Cereris, Salutis, Quirini de caelo tactae.
またローマの領土では牛が話し、フラミニウス競技場にあるネプトゥヌスの祭壇が多量の汗を流したと言われ、ケレス、サルス、クィリヌスの神殿が落雷に遭った。
prodigia consules hostiis maioribus procurare iussi
執政官たちは、これらの前兆をより大きな犠牲獣によって祓うよう命じられた。
§28.11.5et supplicationem unum diem habere.
そして1日間の祈願式を行うよう命じられた。
§28.11.6ea ex senatus consulto facta.
これらは元老院決議に基づいて行われた。
plus omnibus aut nuntiatis peregre aut visis domi prodigiis terruit animos hominum ignis in aede Vestae extinctus, caesaque flagro est Vestalis, cuius custodia eius noctis fuerat, iussu P. Licini pontuficis.
外地で報告された、あるいは国内で見られたすべての前兆よりも多く人々の心を恐怖させたのは、ウェスタ神殿の火が消えたことであり、その夜の監視を担当していたウェスタの処女が、最高神祇官プブリウス・リキニウスの命令によって鞭で打たれた。
§28.11.7id quamquam nihil portendentibus deis ceterum neglegentia humana acciderat, tamen et hostiis maioribus procurari et supplicationem ad Vestae haberi placuit.
このことは、神々が何かを予兆していたからではなく、人間の怠慢によって起こったのであったが、それでもなお、より大きな犠牲獣によって祓われ、ウェスタ神殿において祈願式が行われることが決定された。
priusquam proficiscerentur consules ad bellum, §28.11.8moniti a senatu sunt, ut in agros reducendae plebis curam haberent: deum benignitate summotum bellum ab urbe Romana et Latio esse, et posse sine metu in agris habitari;
執政官たちが戦争へと出発する前に、彼らは元老院から、平民を農地に戻すことに配慮するよう勧告された。
minime convenire Siciliae quam Italiae colendae maiorem curam esse.
神々の慈悲によって戦争はローマ市とラティウムから遠ざけられ、恐怖なしに農地に居住することができるのであり、イタリアを耕作することよりも、シキリアの方に大きな関心が払われるのは全く不都合であると伝えられた。
§28.11.9sed res haudquaquam erat populo facilis, et liberis cultoribus bello absumptis et inopia servitiorum et pecore direpto villisque dirutis aut incensis.
しかし、自由身分の耕作者たちが戦争によって失われ、奴隷も不足しており、家畜が略奪され農舎が破壊されるか放火されていたため、このことは人々にとって決して容易ではなかった。
§28.11.10magna tamen pars auctoritate consulum compulsa in agros remigravit.
しかし、大部分は執政官たちの権威に促されて農地へと戻っていった。
moverant autem huiusce rei mentionem Placentinorum et Cremonensium legati, querentes agrum suum ab accolis Gallis incursari ac vastari, magnamque partem colonorum suorum dilapsam esse, et iam infrequentis se urbes, agrum vastum ac desertum habere.
なお、この件について言及を促したのは、プラケンティアとクレモナの使節たちであり、彼らは近隣のガリア人によって自らの土地が侵略され荒廃させられていること、入植者たちの大部分が離散してしまい、今や自分たちは人口の希薄な都市と、荒れ果て見捨てられた土地を保持しているにすぎないことを訴えていた。
§28.11.11Mamilio praetori mandatum, ut colonias ab hoste tueretur;
法務官マミリウスには、敵から植民市を守ることが命じられた。
consules ex senatus consulto edixerunt, ut qui cives Cremonenses atque Placentini essent, ante certam diem in colonias reverterentur.
執政官たちは元老院の決議に基づいて、クレモナおよびプラケンティアの市民である者は、定められた日までに植民市へ戻るようにと布告した。
principio deinde veris et ipsi ad bellum profecti sunt.
その後、春の初めに、彼ら自身も戦争へと出発した。
§28.11.12Q. Caecilius consul exercitum ab C. Nerone L. Veturius a Q. Claudio propraetore accepit novisque militibus, quos ipse conscripserat, supplevit.
執政官クィントゥス・カエキリウスはガイウス・ネロから、ルキウス・ウェトゥリウスは前法務官クィントゥス・クラウディウスから軍隊を受け取り、それぞれが自ら徴募した新兵によって補填した。
§28.11.13in Consentinum agrum consules exercitum duxerunt passimque depopulati, cum agmen iam grave praeda esset, in saltu angusto a Bruttiis iaculatoribusque Numidis turbati sunt,
執政官たちはコンセンティア領へと軍を率い、至る所を荒廃させたが、軍列が戦利品によって既に重くなっていたとき、狭い森林地帯でブルッティウム人とヌミディア人の投槍兵によって攪乱された。
§28.11.14ita ut non praeda tantum sed armati quoque in periculo fuerint.
その結果、戦利品だけでなく、武装した兵士たちも危険にさらされるほどであった。
maior tamen tumultus quam pugna fuit, et praemissa praeda incolumes legiones in loca culta evasere.
しかし、戦闘というよりは混乱の方が大きく、戦利品を先に行かせたため、軍団は無傷で開墾された土地へと脱出した。
§28.11.15inde in Lucanos profecti.
そこから彼らはルカニア人のもとへと進んだ。
ea sine certamine tota gens in dicionem populi Romani rediit.
その部族全体が、戦闘を交えることなくローマ人民の支配へと戻った。