Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §26.16.1-26.16.13

処刑をめぐる異説とカプアの戦後処遇

811 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

カプアの降伏時におけるアッピウス・クラウディウスの死やタウレアの処刑に関する異説を整理し、その後のカプアの戦後処理において、自治権を剥奪しつつも都市と耕作地を存続させることでローマの寛大さと実利の両立を図った過程が語られる。

§26.16.1quia et quod ad supplicium attinet Campanorum et pleraque alia de Flacci unius sententia acta erant, mortuum Ap. Claudium sub deditionem Capuae quidam tradunt.
カンパニア人の処罰に関する件も、その他多くのことも、フラックス一人の意志によって実行されたため、アッピウス・クラウディウスはカプアの降伏の時期にすでに死亡していたと伝える者たちもいる。
§26.16.2hunc quoque ipsum Tauream neque sua sponte venisse Cales neque sua manu interfectum, sed cum inter ceteros ad palum deligatus quiritaret, quia parum inter strepitus exaudiri possent quae vociferabatur, silentium fieri Flaccum iussisse;
このタウレア自身についても、自発的にカレスに来たのでも、自らの手で殺されたのでもなく、他の者たちとともに柱に縛り付けられて叫んでいたとき、その怒鳴り声が騒音のためにほとんど聞き取れなかったため、フラックスが静粛にするよう命じたのだという。
§26.16.3tum Tauream illa, quae ante memorata sunt, dixisse, virum se fortissimum ab nequaquam pari ad virtutem occidi;
そのときタウレアは、さきに言及されたあの言葉を口にし、きわめて勇敢な男である自分が、勇気において到底及ばない者によって殺されようとしていると言った。
sub haec dicta iussu proconsulis praeconem ita pronuntiasse: “lictor, viro forti adde virgas et in eum primum lege age.
これらの言葉の直後、前執政官の命令により、布告係が次のように宣言した。 「リクトルよ、勇敢な男に鞭を加え、彼に対して最初に法に従って執行せよ。
§26.16.4lectum quoque senatus consultum, priusquam securi feriret, quidam auctores sunt;
」また、彼が斧で打つ前に元老院決議が読まれたと主張する著者たちもいる。
sed quia adscriptum in senatus consulto fuerit, si ei videretur, integram rem ad senatur reiceret, interpretatum esse, quid magis e re publica duceret, aestimationem sibi permissam.
しかし、元老院決議には、もし彼が適切と思うならば未決定のままこの件を元老院に差し戻すべし、と書き添えられていたため、彼は国家にとって何がより有益であるかという判断が自分に委ねられていると解釈したのだという。
§26.16.5Capuam a Calibus reditum est Atellaque et Calatia in deditionem acceptae.
カレスからカプアへと戻り、アテッラとカラティアが降伏を受け入れられた。
ibi quoque in eos, qui capita rerum erant, animadversum.
そこでもまた、事態の首謀者であった者たちに対して処罰が下された。
§26.16.6ita ad septuaginta principes senatus interfecti, trecenti ferme nobiles Campani in carcerem conditi;
こうして約70名の元老院首脳たちが殺害され、およそ300名のカンパニアの高貴な者たちが牢に投じられた。
alii per sociorum Latini nominis urbes in custodias dati variis casibus interierunt;
他の者たちはラティウム同盟の諸都市に監視下に置かれ、さまざまな境遇の中で死んだ。
multitudo alia civium Campanorum venum data.
その他の多くのカンパニア市民たちは奴隷として売り払われた。
§26.16.7de urbe agroque reliqua consultatio fuit quibusdam delendam censentibus urbem praevalidam, propinquam, inimicam.
都市と土地について残された審議があり、きわめて強力で、近くにあり、敵対的な都市は破壊されるべきだと主張する者たちもいた。
ceterum praesens utilitas vicit;
しかし、眼前の実利が勝った。
nam propter agrum, quem omni fertilitate terrae satis constabat primum in Italia esse, urbs servata est, ut esset aliqua aratorum sedes.
すなわち、土地のあらゆる肥沃さにおいてイタリアで第一であるということが十分に一致して認められていた土地のために、耕作者たちの何らかの居留地があるようにと、都市は残されたのである。
§26.16.8urbi frequentandae multitudo incolarum libertinorumque et institorum opificumque retenta;
都市を賑わわせるために、在住外国人、解放奴隷、小売商人、職人たちの一群が留め置かれた。
ager omnis et tecta publica populi Romani facta.
すべての土地と公共建物はローマ人民のものとなった。
§26.16.9ceterum habitari tantum tamquam urbem Capuam frequentarique placuit, corpus nullum civitatis nec senatum nec plebis concilium nec magistratus esse:
しかしながら、カプアは都市としてただ居住され、人が集まるだけであり、市民社会としての組織を持たず、元老院も、平民会も、政務官も存在しないことが決定された。
§26.16.10sine consilio publico, sine imperio multitudinem, nullius rei inter se sociam, ad consensum inhabilem fore;
公的な評議会もなく、命令権もない群衆は、互にいかなる事柄についても結びつきを持たず、結束することができなくなるであろうからである。
praefectum ad iura reddenda ab Roma quotannis missuros.
裁判を執り行うための長官を、ローマから毎年派遣することとした。
§26.16.11ita ad Capuam res compositae consilio ab omni parte laudabili.
こうしてカプアにおける諸事は、あらゆる点において称賛に値する方針によって調停された。
severe et celeriter in maxime noxios animadversum;
最も罪深い者たちに対して、厳格かつ迅速に処分が下された。
multitudo civium dissipata in nullam spem reditus;
市民の群衆は、帰還の希望を一切断たれて離散させられた。
§26.16.12non saevitum incendiis ruinisque in tecta innoxia murosque, et cum emolumento quaesita etiam apud socios lenitatis species incolumitate urbis nobilissimae opulentissimaeque, cuius ruinis omnis Campania, omnes qui Campaniam circa accolunt populi ingemuissent;
罪のない家屋や城壁に対して、放火や破壊による狂暴な振る舞いはなされなかった。 そして、きわめて名高くきわめて富裕な都市を無傷のまま残すことによって、実利とともに、同盟者たちの間での寛大さの評判もまた追求された。 その都市の破滅には、カンパニア全体、そしてカンパニアの周辺に住むすべての民族が嘆き悲しんだであろうに。
§26.16.13confessio expressa hosti, quanta vis in Romanis ad expetendas poenas ab infidelibus sociis et quam nihil in Hannibale auxili ad receptos in fidem tuendos esset.
不実な同盟者たちに罰を下すために、ローマ人たちにいかに大きな力があるか、そして、保護下に受け入れた者たちを守るために、ハンニバルにいかに援助の力がないかということが、敵から強制的に告白させられたのである。

語釈・文法注

  1. §26.16.1sub deditionem Capuae — 前置詞 sub に対格が伴い、「〜の時期のすぐ近く」を表す。ここでは「カプアの降伏の前後」あるいは「降伏の直前・直後」を指している。
  2. §26.16.2hunc quoque ipsum Tauream neque sua sponte venisse Cales neque sua manu interfectum — 前節の主動詞である tradunt(〜と伝える者たちがいる)に支配された、対格不定詞句による間接話法。neque... neque... の構文で、タウレアが自発的にカレスに来たわけでもなく、自決したわけでもないという異説を導入している。
  3. §26.16.4quid magis e re publica duceret, aestimationem sibi permissam — quid magis e re publica duceret は間接疑問節で「何がより国家にとって有益であると彼が考えるか」を意味する。aestimatio(評価、判断)は permissam [esse] の意味上の主語として対格になっており、全体が「判断が自分に委ねられていると(フラックスが)解釈した」という対格不定詞構文(間接話法)を形成している。
  4. §26.16.12cuius ruinis omnis Campania, omnes qui Campaniam circa accolunt populi ingemuissent — 動詞 ingemesco の接続法過去完了形 ingemuissent は、過去の事実に対する反実仮想の帰結節を導いており、「(もしその都市が破壊されていたならば)その破滅にカンパニア全体が嘆き悲しんだであろうに(実際には破壊されなかったので嘆かなかった)」という仮定的なニュアンスを表現している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §26.16.1-26.16.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:26.16.1-26.16.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。