Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §24.47.1-24.47.16

アルピの奪還とローマ市内の大火災

752 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

アルピの戦いにおいて、アルピ市民とヒスパニア兵はローマに投降し、カルタゴの守備隊は無傷で退去した。一方、ローマでは大火災が起き、他の戦区ではアトリヌムが攻略された。

§24.47.1tum demum hostes excitati sunt iam et imbre conquiescente et propinqua luce.
その時になってようやく、雨がやみ、夜が明けかけたことで、敵は目を覚まされた。
§24.47.2praesidium in urbe erat Hannibalis, quinque milia ferme armatorum, et ipsi Arpini tria milia hominum armarant.
都市にはハンニバルの守備隊として約五千人の武装兵がおり、アルピ市民自身も三千人を武装させていた。
eos primos Poeni, ne quid ab tergo fraudis esset, hosti opposuerunt.
カルタゴ人は、背後からの裏切りを恐れて、彼らを最初に敵に対峙させた。
§24.47.3pugnatum primo in tenebris angustisque viis est.
最初は暗闇と狭い街路の中で戦闘が行われた。
cum Romani non vias tantum sed tecta etiam proxima portae occupassent, ne peti superne ac volnerari possent,
ローマ軍は、上から攻撃されて負傷するのを避けるために、道路だけでなく門の近くの屋根をも占拠した。
§24.47.4cogniti inter se quidam Arpinique et Romani atque inde conloquia coepta fieri percunctantibus Romanis,
アルピ人とローマ人の間で、お互いを知る者たちが確認され、ローマ人たちの問いかけから対話が始まった。
§24.47.5quid sibi vellent Arpini, quam ob noxam Romanorum, aut quod meritum Poenorum pro alienigenis ac barbaris Italici adversus veteres socios Romanos bellum gererent et vectigalem ac stipendiariam Italiam Africae facerent;
アルピ人は何を望んでいるのか、ローマ人の何の罪のゆえに、あるいはカルタゴ人の何の功績のゆえに、イタリア人でありながら異邦人や野蛮人のために古い同盟者であるローマ人に対して戦争を行い、イタリアをアフリカの朝貢国・納税国にしようとしているのか、と。
§24.47.6Arpinis purgantibus ignaros omnium se venum a principibus datos Poeno, captos oppressosque a paucis esse.
アルピ人たちは、自分たちは何も知らずに指導者たちによってカルタゴ人に売り渡されたこと、少数者によって捕らえられ、抑圧されていたのだと言い訳した。
§24.47.7initio orto plures cum pluribus conloqui;
きっかけが生じると、より多くの人々がより多くの人々と対話し始めた。
postremo praetor Arpinus ab suis ad consulem deductus, fideque data inter signa aciesque Arpini repente pro Romanis adversus Carthaginiensem arma verterunt.
最後には、アルピのプラエトルが身内によって執政官のもとに連れて行かれ、誓約が与えられると、軍旗と陣列の間でアルピ人たちは突如、カルタゴ人に対してローマ人の側に立って武器を向けた。
§24.47.8Hispani quoque, paulo minus mille homines, nihil praeterea cum consule pacti, quam ut sine fraude Punicum emitteretur praesidium, ad consulem transtulerunt signa.
ヒスパニア兵たちも、千人に少し満たない数であったが、カルタゴの守備隊が無傷で送り出されること以外には何も執政官と取り決めることなく、執政官に軍旗を移した。
§24.47.9Carthaginiensibus portae patefactae emissique cum fide incolumes ad Hannibalem Salapiam venerunt.
カルタゴ人のために門が開けられ、安全を保証されて送り出された彼らは無傷でサラピアにいるハンニバルのモとに到着した。
§24.47.10ita Arpi sine clade — ullius praeterquam unius veteris proditoris, novi perfugae, restituti ad Romanos.
こうしてアルピは、かつての裏切り者であり新たな逃亡者であるただ一人の者を除いては、誰の損失もなく、ローマ人のもとに戻された。
§24.47.11Hispanis duplicia cibaria dari iussa;
ヒスパニア兵たちには二倍の食糧が与えられるよう命じられた。
operaque eorum forti ac fideli persaepe res publica usa est.
国家はその後、彼らの勇敢かつ忠実な働きを非常にしばしば利用した。
§24.47.12cum consul alter in Apulia alter in Lucanis esset, equites centum duodecim nobiles Campani per speciem praedandi ex hostium agro permissu magistratuum ab Capua profecti ad castra Romana, quae super Suessulam erant, venerunt, stationi militum, qui essent, dixerunt:
一方の執政官がアプリアに、他方の執政官がルカニアにいたとき、百十二人の高貴なカプアの騎兵たちが、役人の許可を得て、敵の領土から略奪するふりをしてカプアを出発し、スエスラの上方にあるローマ軍の陣営にやって来て、兵士たちの警備兵に自分たちが何者であるかを告げた。
§24.47.13conloqui sese cum praetore velle.
プラエトルと対話したい、と。
Cn. Fulvius castris praeerat;
グナエウス・フルウィウスが陣営を指揮していた。
cui ubi nuntiatum est, decem ex eo numero iussis inermibus deduci ad se, ubi, quae postularent, audivit — nihil autem aliud petebant, quam ut Capua recepta bona sibi restituerentur —, in fidem omnes accepti.
彼にこれが告げられると、その数の中から十人が武器を持たずに自分のところに連れてこられるよう命じ、彼らの要求――彼らは、カプアが奪還された際には自分たちの財産が返還されること以外は何も求めていなかったが――を聞いたのち、全員が保護の中に受け入れられた。
§24.47.14et ab altero praetore Sempronio Tuditano oppidum Atrinum expugnatum.
また、もう一人のプラエトルであるセンプローニウス・トゥディタヌスによってアトリヌムの町が攻略された。
amplius septem milia hominum capta et aeris argentique signati aliquantur. —
七千人以上の人々が捕らえられ、いくらかの鋳造された銅貨や銀貨が押収された。
§24.47.15Romae foedum incendium per duas noctes ac diem unum tenuit;
ローマでは、二晩と一日の間、恐ろしい火災が続いた。
solo aequata omnia inter Salinas ac portam Carmentalem cum Aequimaelio Iugarioque vico inde et templis Fortunae ac matris Matutae.
サリーナエとカルメンタリス門の間のすべてのもの、ならびにアエクィマエリウム、ユガリウス通り、さらにはフォルトゥナ神殿とマテル・マトゥタ神殿が完全に焼失した。
§24.47.16et extra portam late vagatus ignis sacra profanaque multa absumpsit.
また、門の外側にも火は広く燃え広がり、多くの聖なるものや俗なるものを焼き尽くした。

語釈・文法注

  1. 24.47.5quid sibi vellent — 前節の分詞句 `percunctantibus Romanis`(ローマ人たちが問いかける中で)から導かれる間接話法における、接続法未完了過去の間接疑問節。これに続く `quam ob noxam...` や `aut quod meritum... gererent` も同様に間接話法の従属節として接続法をとっている。
  2. 24.47.6Arpinis purgantibus — 独立絶対奪格構造。現在分詞 `purgantibus` は「言い訳する、弁明する」の意で、その目的語として、se を対格主語とする対格不定詞句(`se venum... datos [esse]`, `captos oppressosque esse`)を伴っている。
  3. 24.47.7conloqui — 歴史的不定詞(叙述的不定詞)。主節の三人称複数直説法完了または未完了過去の代わりに不定詞が使われており、主語 `plures`(多くの人々)は主格になっている。
  4. 24.47.10sine clade — ullius — `clade` は前置詞 `sine` の支配を受ける奪格で、`ullius`(誰も…ない)はその修飾語(属格)。「誰の被害もなく」という意味になる。ダッシュ(—)は、本来 `sine clade` で文が完結しうるところに、例外規定(`praeterquam unius...`)を伴う属格が挿入されていることを示す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §24.47.1-24.47.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:24.47.1-24.47.16

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。