Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §24.24.1-24.24.10

アドラノドロスらの陰謀露見と処刑

729 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

アドラノドロスは妻の唆しにより、テミストと共同でクーデターを計画するが、相談された悲劇役者アリストンの告発によってプラエトルたちに事前に露見する。議事堂に呼び出されたアドラノドロスとテミストは殺害され、その陰謀の全容が暴露されると、恐怖に包まれた群衆は静まり返り、ソパトロスが民衆への演説を命じられる。

§24.24.1his audiendis credendisque opportuna multitudo maior in dies Syracusas confluebat, nec Epicydi solum spem novandarum rerum, sed Adranodoro etiam praebebat.
これらの噂を聞き信じるのに好都合な群衆が、日増しに数を増してシュラクサイに流れ込んでおり、エピキュデスだけでなくアドラノドロスにも国制変革の希望を抱かせていた。
§24.24.2qui fessus tandem uxoris vocibus monentis nunc illud esse tempus occupandi res, dum turbata omnia nova atque incondita libertate essent, dum regiis stipendiis pastus obversaretur miles, dum ab Hannibale missi duces adsueti militibus iuvare possent incepta, cum Themisto, cui Gelonis filia nupta erat, rem consociatam paucos post dies Aristoni cuidam tragico actori, cui et alia arcana committere adsuerat, incaute aperit.
アドラノドロスは、新しい不慣れな自由によってすべてが混乱している今こそ、また王の給料で養われてきた兵士たちが控えている今こそ、さらにハンニバルから派遣され兵士たちと親しい将軍たちがその企てを援助できる今こそ、実権を握るべき時であると警告する妻の言葉にいよいよ耐えかね、ゲロンの娘を妻としていたテミストと共同で進めていたその計画を、数日後、以前から他の秘密も打ち明けることに慣れていた悲劇役者のアリストンという男に、不用意にも漏らしてしまった。
§24.24.3huic et genus et fortuna honesta erant, nec ars, quia nihil tale apud Graecos pudori est, ea deformabat.
この男は家柄も財産も立派であり、その職業も、ギリシア人の間ではそのようなことが恥とされることは全くなかったため、それらを損なうものではなかった。
itaque fidem priorem potioremque ratus, quam patriae debebat, indicium ad praetores defert.
そのため、彼は祖国に対して負っている忠誠の方をより重く優先すべきものと考え、プラエトルたちに告発を行った。
§24.24.4qui ubi rem haud vanam esse certis indiciis conpererunt, consultis senioribus et auctoritate eorum praesidio ad fores posito ingressos curiam Themistum atque Adranodorum interfecerunt.
プラエトルたちは、確かな証拠によってこの件が根拠のないものではないと知ると、長老たちに諮り、その承認のもとで扉の前に護衛を配置し、議事堂に入ってきたテミストとアドラノドロスを殺害した。
§24.24.5et cum tumultus ab re in speciem atrociore causam aliis ignorantibus ortus esset, silentio tandem facto indicem in curiam introduxerunt.
そして、他の人々がその原因を知らない中で、実際よりも見た目にはるかに恐ろしいこの事件から騒動が持ち上がったが、ついに静粛が取り戻されると、彼らは告発者を議事堂の中に招き入れた。
§24.24.6qui cum ordine omnia edocuisset: principium coniurationis factum ab Harmoniae Gelonis filiae nuptiis, quibus Themisto iuncta esset;
告発者は、すべての事情を順序立てて説明した。 すなわち、陰謀の端緒はゲロンの娘ハルモニアの婚礼、つまりテミストが彼女と結ばれた婚礼から始まっていたこと。
§24.24.7Afrorum Hispanorumque auxiliares instructos ad caedem praetorum principumque aliorum, bonaque eorum praedae futura interfectoribus pronuntiatum;
アフリカ人やヒスパニア人の補助兵たちがプラエトルや他の指導者たちの殺害のために配置されており、彼らの財産は殺害者たちへの獲物となることが布告されていたこと。
§24.24.8iam mercennariorum manum adsuetam imperiis Adranodori paratam fuisse ad Insulam rursus occupandam;
すでに、アドラノドロスの指揮に慣れた傭兵部隊が、再び島を占領するために待機していたこと。
singula deinde, quae per quosque agerentur, totamque viris armisque instructam coniurationem ante oculos posuit.
次いで彼は、誰によって何が企てられていたかという個々の詳細と、兵員と武器を備えた陰謀の全容を目の前に明示した。
et senatui quidem tam iure caesi quam Hieronymus videbantur;
そして元老院にとっては、彼らはヒエロニュムスと同様に正当に殺害されたと思われた。
§24.24.9ante curiam variae atque incertae rerum multitudinis clamor erat.
議事堂の前では、事の真相を知らずに動揺する群衆の叫び声が上がっていた。
quam ferociter minitantem in vestibulo curiae corpora coniuratorum eo metu compresserunt, ut silentes integram plebem in contionem sequerentur.
議事堂の玄関で激しく威嚇していたこの群衆を、陰謀者たちの死体が与えた恐怖が抑え込み、彼らは静まり返って、平民全体が集会へと付き従うことになった。
§24.24.10Sopatro mandatum ab senatu et a collegis, ut verba faceret.
ソパトロスが、元老院と同僚たちから、演説を行うように命じられた。

語釈・文法注

  1. 24.24.1his audiendis credendisque — 指示代名詞の中性複数(前節でまかれた噂を指す)の動形容詞(gerundive)構造であり、形容詞 `opportuna` (〜に好都合な、適した)に係る。全体として「これらのことを聞き信じるのに適した群衆(multitudo)」を意味する。
  2. 24.24.2qui fessus tandem uxoris vocibus monentis... aperit — 関係代名詞 `qui` (アドラノドロスを指す)を主語とする非常に長大な文。主節の主動詞は末尾の `aperit` であり、その前に `fessus`(〜に耐えかねて)に係る `vocibus`、それに呼応する分詞 `monentis` とその間接話法(不定詞句 `nunc illud esse tempus...`)、さらに3つの並列された `dum` 節が挿入されている。さらに `rem consociatam`(共有された計画)が `cum Themisto...` の関係節で修飾され、これが `aperit` の直接目的語となっている構造を整理して読む必要がある。
  3. 24.24.3pudori — 名詞 `pudor`(恥、不名誉)の与格であり、`est` とともに用いられて「目的・結果の与格(double dativeの一種)」として機能し、「〜の恥となる」「〜において不名誉とされる」を意味する。ギリシアにおいては役者という職業がローマのように不名誉とはみなされなかったという背景を示す表現である。
  4. 24.24.9corpora coniuratorum eo metu compresserunt — 主語は中性複数名詞の `corpora` (死体)であり、他動詞 `compresserunt`(抑え込んだ、威圧した)の主語。死体が主語となって群衆を威圧したという無生物主語構文(あるいは死体の存在そのものが恐怖を与えたという修辞的表現)である。`eo metu... ut` は「そのような恐怖によって、その結果〜」という結果の副詞節を導く。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §24.24.1-24.24.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:24.24.1-24.24.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。