Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §24.14.1-24.14.10

グラックスによる奴隷兵士への自由の約束

719 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

執政官ファビウスがカシリヌムに接近する中、グラックスはベネウェントゥムに集結し、配下の志願奴隷の兵士たちに対し、翌日の戦闘で功績を挙げた者に自由を与えると約束して鼓舞する。

§24.14.1isdem diebus et Q. Fabius consul ad Casilinum temptandum, quod praesidio Punico tenebatur, venit, et ad Beneventum velut ex composito parte altera Hanno ex Bruttiis cum magna peditum equitumque manu, altera Ti. Gracchus ab Luceria accessit.
同じ頃、執政官クィントゥス・ファビウスが、カルタゴの守備隊に保持されていたカシリヌムを攻略するためにやって来た。 また、ベネウェントゥムには、まるで示し合わせたかのように、一方からはハンノがブルッティウム地方から多くの歩兵と騎兵の軍勢を率いて、他方からはティベリウス・グラックスがルケリアから到着した。
§24.14.2qui primo oppidum intravit, deinde, ut Hannonem tria milia ferme ab urbe ad Calorem fluvium castra posuisse et inde agrum populari audivit, et ipse egressus moenibus mille ferme passus ab hoste castra locat.
グラックスは最初に町に入り、その後、ハンノが町からおよそ三マイル離れたカロル川の近くに陣営を構え、そこから領地を略奪していると聞くと、自身も城壁から出て、敵からおよそ一マイルのところに陣営を配置した。
§24.14.3ibi contionem militum habuit.
そこで彼は兵士たちの集会を開いた。
legiones magna ex parte volonum habebat, qui iam alterum annum libertatem tacite mereri quam postulare palam maluerant.
彼は軍団の大部分に志願奴隷を擁しており、彼らはすでに二年もの間、公に要求するよりもむしろ黙って自由を得るに値することを望んでいた。
senserat tamen hibernis egrediens murmur in agmine esse quaerentium, en umquam liberi militaturi essent,
しかしグラックスは、冬営地を出発するときに、はたして自分たちがいつ自由の身で兵役に就くことができるのかと不満をこぼすつぶやきが、行軍中の列から聞こえるのを察知していた。
§24.14.4scripseratque senatui, non tam quid desiderarent, quam quid meruissent: bona fortique opera eorum se ad eam diem usum, neque ad exemplum iusti militis quicquam eis praeter libertatem deesse.
そして彼は元老院に、彼らが何を望んでいるかではなく、彼らがどのような功績を立てたかを書き送っていた。 すなわち、自分は今日まで彼らの立派で勇敢な働きに依拠してきたこと、そして、正当な兵士の模範に対して、彼らには自由以外に欠けているものは何もないということである。
§24.14.5de eo permissum ipsi erat, faceret, quod e re publica duceret esse.
このことについて、国家の利益になると彼が考えるように行うことが彼自身に許可されていた。
itaque priusquam cum hoste manum consereret, pronuntiat tempus venisse eis libertatis, quam diu sperassent, potiundae.
それゆえ、敵と交戦する前に、彼は、彼らが長く望んでいた自由を手に入れる時が来たと宣言する。
§24.14.6postero die signis conlatis dimicaturum puro ac patenti campo, ubi sine ullo insidiarum metu vera virtute geri res posset.
翌日、伏兵の恐れが一切なく、真の勇気をもって戦うことができる、遮るもののない開けた平野で、軍旗を交えて戦うつもりである、と。
§24.14.7qui caput hostis rettulisset eum se extemplo liberum iussurum esse; qui loco cessisset, in eum servili supplicio animadversurum;
敵の首を持ち帰った者を、自分は直ちに自由にするよう命じるつもりであり、持ち場を離れた者には、奴隷に対する刑罰をもって処罰するつもりである、と。
§24.14.8suam cuique fortunam in manu esse.
各人の運命はそれぞれの「手」の中にある。
libertatis auctorem eis non se fore solum, sed consulem M. Marcellum, sed universos patres, quos consultos ab se de libertate eorum sibi permisisse.
彼らの自由の保証人となるのは自分だけでなく、執政官マルケルス、さらには元老院全体であり、諮問を受けた元老院は、彼らの自由に関して自分に(権限を)委ねてくれたのである。
litteras inde consulis ac senatus consultum recitavit.
その後、彼は執政官の書簡と元老院決議を朗読した。
§24.14.9ad quae clamor cum ingenti adsensu est sublatus.
これに対して、大いなる賛同とともに叫び声が上がった。
pugnam poscebant, signumque ut daret, extemplo ferociter instabant.
彼らは戦闘を要求し、直ちに合図を出すよう激しく迫った。
§24.14.10Gracchus proelio in posterum diem pronuntiato contionem dimisit.
グラックスは翌日の戦闘を布告して集会を解散した。
milites laeti, praecipue quibus merces navatae in unum diem operae libertas futura erat, armis expediendis diei quod erat relicum consumunt.
兵士たちは歓喜し、とりわけ、一日の献身的な働きの報酬が自由となるはずであった者たちは、その日の残りの時間を武器の整備に費やした。

語釈・文法注

  1. 24.14.2ut Hannonem tria milia ferme ab urbe ad Calorem fluvium castra posuisse et inde agrum populari audivit — 接続詞 ut は直説法完了(audivit)を伴って「〜したとき」を表す。audivit の目的語として対格不定詞構文 Hannonem ... castra posuisse et ... populari が用いられており、posuisse(完了不定詞)と populari(受動態/異態動詞の現在不定詞「略奪している」)の時制の違いが反映されている。
  2. 24.14.3qui iam alterum annum libertatem tacite mereri quam postulare palam maluerant — 接続詞 quam が比較の対象である2つの不定詞 mereri と postulare を繋いでいる。mereri は「(行動によって)〜に値する、ふさわしくなる」という意味であり、ここでは単に「得る」ではなく「(自由を要求する前にまずそれに値する実績を積む)」という意図が込められている。
  3. 24.14.4non tam quid desiderarent, quam quid meruissent — 間接疑問節であり、主節の時制(過去完了 scripserat)に従い、接続法未完了(desiderarent)と接続法過去完了(meruissent)が用いられている。後者は前者の行為よりも前の事柄(彼らがこれまでに立てた功績)を示す。
  4. 24.14.5faceret, quod e re publica duceret esse — faceret は permissum erat の実質的な補文(ut が省略された名詞節)。e re publica は「国家の利益になる、国益に資する」という慣用表現であり、esse の補語となっている。
  5. 24.14.8quos consultos ab se de libertate eorum sibi permisisse — 関係代名詞 quos は patres(元老院議員たち)を先行詞とし、間接話法における対格不定詞構文(ACC + INF)の主語となっている。consultos は分詞で「(自分によって)諮問された彼ら」を表し、permisisse(完了不定詞)の主語 quos に係っている。
  6. 24.14.10quibus merces navatae in unum diem operae libertas futura erat — 関係代名詞 quibus は与格(所有の与格、あるいは利害の与格)で、futura erat(直説法能動未来周辺異動相)の主語 libertas(自由)が「〜にとって」の報酬になることを示す。navatae in unum diem operae は属格で、merces(報酬)に係る。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §24.14.1-24.14.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:24.14.1-24.14.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。