Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §22.23.1-22.23.10

ファビウスへの反発と捕虜身代金のための私財売却

617 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ファビウスの遅延策に対する国内での不評と、彼の愛国的な私財提供(領地売却による捕虜交換金の支払い)、およびハンニバルのゲレオーニウムでの布陣と食糧調達の様子を伝える。

§22.23.1haec in Hispania secunda aestate Punici belli gesta, cum in Italia paulum intervalli cladibus Romanis sollers cunctatio Fabii fecisset;
これらが、第二次ポエニ戦争の二度目の夏にイスパニアで行われたことである。 一方イタリアでは、ファビウスの巧みな遅延策がローマの災厄に少しの猶予をもたらしていた。
§22.23.2quae ut Hannibalem non mediocri sollicitum cura habebat, tandem eum militiae magistrum delegisse Romanos cernentem, §22.23.3qui bellum ratione, non fortuna gereret, ita contempta erat inter civis armatos pariter togatosque, utique postquam absente eo temeritate magistri equitum laeto verius dixerim quam prospero eventu pugnatum fuerat.
この遅延策は、一方では、ついにローマ人が、運に頼るのではなく理性によって戦争を遂行するような、そのような戦争の指導者を自分たちのために選んだのだと悟ったハンニバルを、少なからぬ不安で満たしていたが、他方では、武装した市民の間でも平服の市民の間でも同様に軽蔑されており、とりわけ、彼の留守中に騎兵長官の無謀さによって、成功というよりは喜ばしいと言った方が正しい結果となった戦闘が行われてからは、なおさらであった。
§22.23.4accesserant duae res ad augendam invidiam dictatoris, una fraude ac dolo Hannibalis, quod, cum a perfugis ei monstratus ager dictatoris esset, omnibus circa solo aequatis ab uno eo ferrum ignemque et vim omnem hostilem abstineri iussit, ut occulti alicuius pacti ea merces videri posset,
独裁官への不評を増大させるために、二つの出来事が加わった。 一つはハンニバルの欺瞞と策略によるもので、脱走兵たちによって独裁官の領地が彼に示されたとき、周囲のすべての土地が地面と等しく均されたにもかかわらず、その一つの領地からだけは剣も炎もあらゆる敵対的暴力を遠ざけるようにと彼が命じたことであり、それは、それが何か秘密の協定の報酬であるかのように見え得るためであった。
§22.23.5altera ipsius facto, primo forsitan dubio, quia non expectata in eo senatus auctoritas est, ad extremum haud ambigue in maximam laudem verso.
もう一つは彼自身の行動によるもので、それは最初はおそらく、そのことにおいて元老院の承認が待たれなかったために疑わしいものと思われたが、最後には、疑いなく最大の称賛へと変わった。
§22.23.6in permutandis captivis, quod sic primo Punico bello factum erat, convenerat inter duces Romanum Poenumque, ut, quae pars plures reciperet quam daret, argenti pondo bina et selibras in militem praestaret.
捕虜の交換において(これは第一次ポエニ戦争でもそのように行われていたが)、ローマとポエニの将軍たちの間で、より多くの捕虜を受け取った側が、与えた側よりも、兵士一人につき2ポンド半の銀を支払うという合意がなされていた。
§22.23.7ducentis quadraginta septem cum plures Romanus quam Poenus recepisset argentumque pro eis debitum saepe iactata in senatu re, §22.23.8quoniam non consuluisset patres tardius erogaretur, inviolatum ab hoste agrum misso Romam Quinto filio vendidit fidemque publicam inpendio privato exsolvit.
ローマ人がカルタゴ人よりも247人多く受け取ったとき、彼らのために支払われるべき銀について、元老院で何度も議論されたが、彼が元老院に諮問しなかったという理由で支出が遅れたため、彼は敵によって侵されずに残された自らの領地を、息子のクイントゥスをローマに派遣して売却し、公的な約束を私的な出費によって果たした。
§22.23.9Hannibal pro Gereoni moenibus cuius urbis captae atque incensae ab se in usum horreorum pauca reliquerat tecta, in stativis erat.
ハンニバルは、ゲレオーニウムの城壁の前に常駐の陣営を置いていた。 その町は彼によって占領され放火されたが、穀物倉庫としての利用のために少数の家屋だけが残されていた。
§22.23.10inde frumentatum duas exercitus partes mittebat;
そこから、彼は軍の3分の2を食糧調達に派遣していた。
cum tertia ipse expedita in statione erat simul castris praesidio et circumspectans, necunde impetus in frumentatores fieret.
自身は、軽装の残り3分の1とともに、陣営の守備と、食糧調達員に対してどこからも攻撃が仕掛けられないかを見張ることを兼ねて、哨戒に当たっていた。

語釈・文法注

  1. §22.23.2quae ut ... ita — 関係代名詞 `quae` は前文の `cunctatio`(遅延策)を先行詞とし、ここでは女性単数主格。続く `ut ... ita ...` は対比構造(一方で〜、他方で〜)を形成し、`ut` 節はハンニバルに与えた影響を、`ita` 節はローマ市民の間での評価を述べる。
  2. §22.23.3laeto verius dixerim quam prospero eventu — `dixerim` は接続法完了1人称単数で「潜在(〜と言った方が正しいかもしれない)」を表す。`laeto` と `prospero` は `eventu`(奪格)にかかる形容詞で、リウィウスは戦闘の結果が一時的な喜び(laetus)をもたらしたものの、長期的な戦略において真の成功(prosperus)ではないことを示唆している。
  3. §22.23.4quod, cum ... — `quod` は説明の接続詞(「すなわち〜ということ」)で、直前の `una`(二つの要因のうちの一つ)の具体的な内容を説明する名詞節を導く。主動詞は `iussit` である。
  4. §22.23.10castris praesidio — 二重与格(double dative)の構文。`castris` は利害関係の与格(陣営のために)、`praesidio` は目的の与格(守備として)で、自動詞 `erat`(〜として存在した)とともに用いられ、「陣営の守りとなっていた」ことを意味する。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §22.23.1-22.23.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:22.23.1-22.23.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。