Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §10.43.1-10.43.15

カルウィリウスによるコミニウム攻略と増援部隊の敗走

527 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

もう一人の執政官カルウィリウスによるコミニウムの包囲・制圧の様子と、二つの都市の中間に派遣されながら戦闘に間に合わなかったサムニウムの増援部隊が、混乱のうちにローマ軍に敗走・降伏させられた顛末を描く。

§10.43.1eadem fortuna ab altero consule ad Cominium gesta res.
同じ幸運をもって、もう一人の執政官によってコミニウムにおいても戦いが行われた。
prima luce ad moenia omnibus copiis admotis corona cinxit urbem subsidiaque firma, ne qua eruptio fieret, portis opposuit.
夜明けとともに、すべての部隊を城壁に接近させ、彼は都市を包囲し、いかなる突撃も行われないように、城門に対して堅固な予備兵力を配置した。
§10.43.2iam signum dantem eum nuntius a collega trepidus de viginti cohortium adventu et ab impetu moratus est et partem copiarum revocare instructam intentamque ad oppugnandum coegit.
彼がすでに攻撃の合図を出そうとしていたところ、同僚からの20個大隊の到来を知らせる急を告げる使者が、彼を攻撃から引き留め、攻撃のために整列し熱心に準備していた部隊の一部を呼び戻すことを余儀なくさせた。
§10.43.3D. Brutum Scaevam legatum cum legione prima et decem cohortibus alariis equitatuque ire adversus subsidium hostium iussit: §10.43.4quocumque in loco fuisset obvius, obsisteret ac moraretur manumque, si forte ita res posceret, conferret, modo ne ad Cominium eae copiae admoveri possent.
彼は副官デキムス・ブルトゥス・スカエウァに、第1軍団と同盟軍の10個大隊、および騎兵を率いて、敵の救援部隊に向かって進むよう命じた:どこで遭遇しようとも、立ちふさがって引き留め、もし万が一状況がそれを求めるならば、戦闘を交えるように、ただしそれらの部隊がコミニウムに近づくことができないようにするという条件で。
§10.43.5ipse scalas ferri ad muros ab omni parte urbis iussit ac testudine ad portas successit;
彼自身は都市のすべての側から城壁へ梯子を運ぶよう命じ、テストゥドを組んで門へと前進した。
simul et refringebantur portae et vis undique in muros fiebat.
同時に門は破られ、いたるところで城壁に対して攻撃が加えられた。
Samnites sicut, antequam in muris viderent armatos, satis animi habuerunt ad prohibendos urbis aditu hostes, §10.43.6ita, postquam iam non ex intervallo nec missilibus, sed cominus gerebatur res et qui aegre successerant ex plano in muros, loco, quem magis timuerant, victo facile in hostem inparem ex aequo pugnabant, §10.43.7relictis turribus murisque in forum omnes conpulsi paulisper inde temptaverunt extremam pugnae fortunam; §10.43.8deinde abiectis armis ad undecim milia hominum et quadringenti in fidem consulis venerunt;
サムニウム人たちは、城壁の上に武装した兵士を見る前には、敵が都市に接近するのを防ぐのに十分な勇気を持っていたが、このように、もはや距離を置いてでも飛び道具によってでもなく、接近戦で戦いが行われるようになり、平地から城壁へと辛うじて登り詰めた者たちが、より恐れていた場所を制圧した上で、不利な立場にある敵に対して対等に容易に戦うようになると、塔や城壁を放棄して、一同は広場へと追い詰められ、そこからしばらくの間、戦闘の最後の運を試した;その後、武器を投げ捨て、約1万1400人が執政官の信義に降った。
caesa ad quattuor milia octingenti octoginta.
約4880人が討ち取られた。
sic ad Cominium, sic ad Aquiloniam gesta res; §10.43.9in medio inter duas urbes spatio, ubi tertia expectata erat pugna, hostes non inventi.
このようにしてコミニウムにおいて、このようにしてアクイロニアにおいて戦いが行われた;二つの都市の中間の空間において、そこでは第3の戦闘が予想されていたのだが、敵は見つからなかった。
septem milia passuum cum abessent a Cominio, revocati ab suis neutri proelio occurrerunt.
コミニウムから7マイル離れていた時に、味方によって呼び戻された彼らは、どちらの戦闘にも遭遇しなかった。
§10.43.10primis ferme tenebris, cum in conspectu iam castra, iam Aquiloniam habuissent, clamor eos utrimque par accidens sustinuit; §10.43.11deinde regione castrorum, quae incensa ab Romanis erant, flamma late fusa certioris cladis indicio progredi longius prohibuit.
ほぼ最初の暗闇に、すでに陣営が、すでにアクイロニアが視界に入ったとき、両方から同じように聞こえてくる叫び声が彼らを立ち止まらせた;次いで、ローマ人によって火を放たれた陣営の地域から、広く広がった炎がより確実な敗北の兆候として、それ以上前進することを阻んだ。
§10.43.12eo ipso loco temere sub armis strati passim inquietum omne tempus noctis expectando timendoque lucem egere.
まさにその場所に、武装したまま無秩序に方方に横たわり、彼らは夜のすべての落ち着かない時間を、夜明けを待ち望み、また恐れながら過ごした。
§10.43.13prima luce incerti, quam in partem intenderent iter, repente in fugam consternantur conspectis equitibus, qui egressos nocte ab oppido Samnites persecuti viderant multitudinem non vallo, non stationibus firmatam.
夜明けに、どちらの方向に進むべきか不確かに思っていたところ、夜間に町から脱出したサムニウム人を追跡していて、防壁も哨所も固めていない大群を見つけた騎兵たちを目にして、彼らは突然狼狽して逃走した。
§10.43.14conspecta et ex muris Aquiloniae ea multitudo erat, iamque etiam legionariae cohortes sequebantur.
この大群はアクイロニアの城壁からも見えており、すでに軍団の大隊も追跡していた。
ceterum nec pedes fugientes persequi potuit, et ab equite novissimi agminis ducenti ferme et octoginta interfecti; §10.43.15arma multa pavidi ac signa militaria duodeviginti reliquere;
しかし、歩兵は逃げる者たちを追うことができず、騎兵によって後尾の列の約280名が殺害された;怯えた彼らは多くの武器と18本の軍旗を置き去りにした。
alio agmine incolumi, ut ex tanta trepidatione, Bovianum perventum est.
他の部隊は、これほどの大混乱のなかとしては無事に、ボウィアヌムに到着した。

語釈・文法注

  1. 10.43.2iam signum dantem eum — 分詞 `dantem` は代名詞 `eum`(カルウィリウス執政官)に係る現在分詞で、「まさに信号を与えようとしているところ」という未遂・直前の状態を表す。`eum` は `moratus est` の直接目的語。
  2. 10.43.4modo ne — `modo` は接続法 `possent` を伴って制限・条件を表し、「〜でないことを唯一の条件として」「ただ〜しない限りにおいて」という意味の副詞的節(制限節)を導く。
  3. 10.43.6loco, quem magis timuerant, victo — 独立奪格の構文。`loco`(名詞)と `victo`(動詞 `vincere` の完了受動分詞)からなり、関係節 `quem magis timuerant` は先行詞 `loco` を修飾する。「彼ら(ローマ兵)がより恐れていた場所(城壁)が征服・制圧された後で」の意。
  4. 10.43.12expectando timendoque lucem egere — `egere` は動詞 `agere`(過ごす)の完了三人称複数形(`egerunt` の縮約形)。奪格の動名詞 `expectando` と `timendo` は、共通の直接目的語 `lucem` を伴って時の経過の手段・様態を示し、「光(夜明け)を待ち望み、また恐れながら(夜を過ごした)」となる。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §10.43.1-10.43.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:10.43.1-10.43.15

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。