§10.3.1eodem anno Romae cum Vestinis petentibus amicitiam ictum est foedus.
同年、ローマにおいて、友好を求めるウェスティニ人たちとの間に条約が結ばれた。
multiplex deinde exortus terror.
その後、多重の恐怖が発生した。
§10.3.2Etruriam rebellare ab Arretinorum seditionibus motu orto nuntiabatur, ubi Cilnium genus praepotens divitiarum invidia pelli armis coeptum;
アッレティウム人の暴動から不穏な動きが生じたことに起因して、エトルリアが反乱を起こしていると報じられた。 そこでは、富に対する嫉妬から、きわめて強力なキルニウス一族が武力によって追放され始めていた。
simul Marsos agrum vi tueri, in quem colonia Carseoli deducta erat, quattuor milibus hominum scriptis.
同時に、カルセオリの植民市が建設された土地を、マルシ人が4千人の兵士を徴募して武力で守っているということも報じられた。
§10.3.3itaque propter eos tumultus dictus M. Valerius Maximus dictator magistrum equitum sibi legit M. Aemilium Paulum.
それゆえ、これらの騒乱のために独裁官に指名されたマルクス・ワレリウス・マクシムスは、みずからの騎兵長官としてマルクス・アエミリウス・パウルスを選んだ。
§10.3.4id magis credo quam Q. Fabium ea aetate atque eis honoribus Valerio subiectum;
私はこのことを、クィントゥス・ファビウスがその年齢において、またあれほどの公職の経歴にありながらワレリウスに従属していたと信じるよりも、いっそう信じる。
ceterum ex Maximi cognomine ortum errorem haud abnuerim.
しかしながら、彼らの「マクシムス」という家族名から誤りが生じたということは、私も否定しない。
§10.3.5profectus dictator cum exercitu proelio uno Marsos fundit;
出発した独裁官は、軍勢とともに一度の戦闘でマルシ人を敗走させた。
conpulsis deinde in urbes munitas, Milioniam, Plestinam, Fresiliam intra dies paucos cepit et parte agri multatis Marsis foedus restituit.
その後、彼らを要塞化された都市へと追い込み、数日以内にミリオニア、プレスティナ、フレシリアを占領し、土地の一部を没収するという罰をマルシ人に科した上で、条約を更新した。
§10.3.6tum in Etruscos versum bellum;
それから戦争はエトルリア人に向けられた。
et cum dictator auspiciorum repetendorum causa profectus Romam esset, magister equitum pabulatum egressus ex insidiis circumvenitur signisque aliquot amissis foeda militum caede ac fuga in castra est conpulsus.
そして、独裁官が鳥占をやり直すためにローマへ出発したとき、糧食調達に出発した騎兵長官は伏兵に包囲され、いくつかの軍旗を失い、兵士たちの無残な虐殺と敗走の末に、陣営へと追い戻された。
§10.3.7qui terror non eo tantum a Fabio abhorret, quod, si qua alia arte, cognomen suum aequavit maxume bellicis laudibus,
この敗北の恐るべき事態は、次の理由だけでファビウスが当事者であることと矛盾するのではない。
§10.3.8sed etiam quod memor Papirianae saevitiae numquam, ut dictatoris iniussu dimicaret, adduci potuisset.
すなわち、彼が(もし他のいかなる技術によってであれ)みずからの家族名に、とりわけ戦功によって十分に匹敵させたということだけでなく、むしろ、パピリウスの厳格さを覚えていて、独裁官の命令なしに交戦するよう仕向けられることなど決してあり得なかったはずだという理由によっても矛盾するのである。