Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §10.21.1-10.21.15

四民族連合の脅威と執政官選挙への訴え

505 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

カンパニアでの勝利による安堵も束の間、エトルリアにおける四民族連合の不穏な報告が元老院を揺るがす。防衛のための植民市設置が決まるが、エトルリア情勢の緊迫化に伴い召還された執政官ウォルムニウスは、最高の実力を持つ者を次の執政官に選ぶよう民衆に強く訴える。

§10.21.1magnum ea populatio Campani agri tumultum Romae praebuerat;
カンパニアの地に対するその略奪は、ローマに大きな動揺をもたらしていた。
§10.21.2et per eos forte dies ex Etruria adlatum erat post deductum inde Volumnianum exercitum Etruriam concitam in arma, et Gellium Egnatium, Samnitium ducem, et Umbros ad defectionem vocare et Gallos pretio ingenti sollicitare.
そして、ちょうどそのころ、ウォルムニウスの軍隊がそこから撤退した後に、エトルリアが武器を取って立ち上がり、サムニウム人の将軍ゲッリウス・エグナティウスがウンプリア人たちを反乱へ呼びかけ、ガリア人たちを莫大な金で抱き込もうとしているという知らせが、エトルリアから届いた。
§10.21.3his nuntiis senatus conterritus iustitium indici, dilectum omnis generis hominum haberi iussit.
これらの知らせに恐れおののいた元老院は、法廷閉鎖(ユスティティウム)を布告し、あらゆる種類の人間からなる徴兵を実施することを命じた。
§10.21.4nec ingenui modo aut iuniores sacramento adacti sed seniorum etiam cohortes factae libertinique centuriati.
自由民や若者だけが宣誓を行って徴募されただけでなく、年長者のコホルス(大隊)も編制され、解放奴隷たちもケントゥリア(百人隊)へと編入された。
et defendendae urbis consilia agitabantur summaeque rerum praetor P. Sempronius praeerat.
都市を守るための防衛策が論じられ、法務官プブリウス・センプロニウスが最高指揮をとった。
§10.21.5ceterum parte curae exonerarunt senatum L. Volumni consulis litterae, quibus caesos fusosque populatores Campaniae cognitum est.
しかし、執政官ルキウス・ウォルムニウスの書状によって、カンパニアの略奪者たちが殺戮され撃破されたことが知らされると、元老院は不安の一部から解放された。
§10.21.6itaque et supplicationes ob rem bene gestam consulis nomine decernunt, et iustitium remittitur, quod fuerat dies duodeviginti, supplicatioque perlaeta fuit.
そのため、彼らは執政官の名において、見事な勝利に対する感謝祭(サプリカティオ)を議決して布告し、十八日間続いていた法廷閉鎖も解除され、感謝祭は非常に喜ばしいものとなった。
§10.21.7tum de praesidio regionis depopulatae ab Samnitibus agitari coeptum; itaque placuit, ut duae coloniae circa Vescinum et Falernum agrum deducerentur, una ad ostium Liris fluvii,
その後、サムニウム人によって荒らされた地域の防衛策について議論が始められ、ウェスキニ人とファレルヌスの地の周辺に二つの植民市を設置することが決定された。
§10.21.8quae Minturnae appellata, altera in saltum Vescinum Falernum contingentem agrum, ubi Sinope dicitur Graeca urbs fuisse, Sinuessa deinde ab colonis Romanis appellata.
一つはリリス川の河口であり、これはミントゥルナエと名付けられた。 もう一つはファレルヌスの地に隣接するウェスキニの森林地帯であり、そこにはかつてシノペというギリシアの都市があったと言われており、後にローマの入植者たちによってシヌエッサと名付けられた。
§10.21.9tribunis plebis negotium datum est, ut plebei scito iuberetur P. Sempronius praetor triumviros in ea loca colonis deducendis creare.
護民官たちには、法務官プブリウス・センプロニウスがそれらの場所に植民団を入植させるための三人委員(トリウムウィリ)を任命することを、平民会決議によって命令させる仕事が与えられた。
nec qui nomina darent facile inveniebantur,
しかし、名乗りを上げる者(入植希望者)は容易に見つからなかった。
§10.21.10quia in stationem se prope perpetuam infestae regionis, non in agros mitti rebantur.
なぜなら、彼らは土地(耕作地)へ送られるのではなく、敵対的な地域におけるほぼ恒常的な駐屯地へと送られるのだと考えたからである。
§10.21.11Avertit ab eis curis senatum Etruriae ingravescens bellum et crebrae litterae Appi monentis, ne regionis eius motum neglegerent:
エトルリアにおける戦争の深刻化と、その地域の不穏な動きを軽視してはならないと警告するアッピウスからの頻繁な書状が、元老院の注意をこれらの懸念からそらした。
§10.21.12quattuor gentes conferre arma, Etruscos, Samnites, Umbros, Gallos; iam castra bifariam facta esse, quia unus locus capere tantam multitudinem non possit.
四つの部族、すなわちエトルリア人、サムニウム人、ウンプリア人、ガリア人が武器を持ち合流しており、すでに陣営は二箇所に築かれている、というのも一つの場所ではこれほど多くの大軍を収容できないからである、とのことであった。
§10.21.13ob haec — et iam appetebat tempus comitiorum — L. Volumnius consul Romam revocatus;
これらの理由により――そしてすでに民会の時期が近づいていたが――執政官ルキウス・ウォルムニウスはローマへ召還された。
qui priusquam ad suffragium centurias vocaret, in contionem advocato populo multa de magnitudine belli Etrusci disseruit:
彼は、投票のためにケントゥリア(百人隊)を招集する前に、民衆を集会(コンティオ)に呼び集め、エトルリアにおける戦争の規模の大きさについて多岐にわたり論じた。
§10.21.14iam turn, cum ipse ibi cum collega rem pariter gesserit, fuisse tantum bellum, ut nec duce uno nec exercitu geri potuerit;
かつて、彼自身が同僚(アッピウス)とともにそこで共同で指揮をとっていた時でさえ、戦争は一人の将軍や一つの軍隊では遂行できないほど大規模なものであった。
accessisse postea dici Umbros et ingentem exercitum Gallorum.
さらにその後、ウンプリア人とガリア人の大軍が加わったと言われている、と。
§10.21.15adversus quattuor populos duces consules illo die deligi meminissent.
彼らは、その日に選ばれるべき指揮官たる執政官たちが、四つの部族に対抗する者たちであることを銘記すべきである。
se, nisi confideret eum consensu populi Romani consulem declaratum iri, qui haud dubie tum primus omnium ductor habeatur, dictatorem fuisse extemplo dicturum.
もし彼が、当時だれから見ても疑いなく第一の将帥と目されていた人物がローマ人民の満場一致の支持によって執政官に宣言されると確信していなければ、自分は直ちに独裁官(ディクタトル)を任命していたであろう、と語った。

語釈・文法注

  1. 10.21.2post deductum inde Volumnianum exercitum — 前置詞 post が支配する名詞に完了受動分詞が一致している「アブ・ウルベ・コンディタ(市創建以来)型」の構文であり、名詞の行為そのものを表す。したがって「退却させられた軍隊の後に」ではなく「ウォルムニウスの軍隊がそこから撤退した後に」と解釈される。
  2. 10.21.2Etruriam concitam in arma, et Gellium Egnatium... vocare et Gallos... sollicitare — 非人称受動態 adlatum erat(報じられていた)の内容を表す対格不定詞句(間接話法)が三つ並列している。最初(Etruriam...)は完了受動不定詞 concitam [esse] を含み、続く二つは Gellium Egnatium を意味上の主語とする現在能動不定詞 vocare と sollicitare である。
  3. 10.21.9triumviros in ea loca colonis deducendis creare — colonis deducendis は、名詞とゲルンディウム(動名詞)的形容詞の性・数・格が一致したゲルンディウム的構成(形容分詞構成)。ここでは与格として、特定の役職(三人委員)の「目的」または「任務内容」を表す(「植民団を植民させるための三人委員」)。
  4. 10.21.14cum ipse ibi cum collega rem pariter gesserit — disseruit(論じた)に導かれる間接話法内の従属節(時・状況を表す cum 節)であるため、直説法ではなく接続法(完了時制 gesserit)が用いられている。
  5. 10.21.15se, nisi confideret... dictatorem fuisse extemplo dicturum — 間接話法における過去の反実仮想の条件文。帰結節の dictatorem extemplo dixissem(直ちに独裁官を任命しただろう)は、対格不定詞句において「未来能動分詞+fuisse」(dictatorem fuisse extemplo dicturum)に変換される。条件節の nisi confiderem(もし確信していなかったならば、接続法未完了過去)は、主節の時制(過去)に順応して接続法未完了過去 confideret のまま維持されている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §10.21.1-10.21.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:10.21.1-10.21.15

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。