§10.11.1T. Manlio consuli provincia Etruria sorte evenit;
執政官ティトゥス・マンリウスにエトルリア地方が鬮によって割り当てられた。
qui vixdum ingressus hostium finis cum exerceretur inter equites, ab rapido cursu circumagendo equo effusus extemplo prope expiravit.
彼は敵の領土に入って間もなく、騎兵たちに混ざって訓練をしていたとき、急な疾走から馬を回転させようとして振り落とされ、ただちに息を引き取るばかりとなった。
tertius ab eo casu dies finis vitae consuli fuit.
その事故から3日目が、執政官にとっての命の終わりとなった。
§10.11.2quo velut omine belli accepto deos pro se commisisse bellum memorantes Etrusci sustulere animos.
これをあたかも戦争の予兆として受け取り、神々が自分たちのために戦いを始めてくれたのだと言って、エトルリア人たちは意気を高めた。
§10.11.3Romae cum desiderio viri tum incommoditate temporis tristis nuntius fuit;
ローマでは、その人物を惜しむ気持ちのためにも、また時期の不都合さのためにも、悲痛な知らせであった。
patres ab iubendo dictatore consulis subrogandi comitia ex sententia principum habita deterruerunt.
有力者たちの意向に従って開催された、代替執政官を選出するための民会が、元老院議員たちを独裁官の任命を命じることから思いとどまらせた。
§10.11.4M. Valerium consulem omnes sententiae centuriaeque dixere, quem senatus dictatorem dici iussurus fuerat.
すべての投票と百人隊が、元老院が独裁官に指名させようとしていたマルクス・ウァレリウスを執政官に選出した。
tum extemplo in Etruriam ad legiones proficisci iussit.
それから、ただちに彼にエトルリアへ、軍団のもとへ出発するよう命じた。
§10.11.5adventus eius conpressit Etruscos adeo, ut nemo extra munimenta egredi auderet timorque ipsorum obsidioni similis esset.
彼の到着はエトルリア人たちを大いに威圧したので、誰も防壁の外に出ようとはせず、彼ら自身の恐怖は包囲されている状態に似ていた。
§10.11.6neque illos novus consul vastandis agris urendisque tectis, cum passim non villae solum sed frequentes quoque vici incendiis fumarent, elicere ad certamen potuit.
新しい執政官は、あちこちで農園だけでなく、多くの村々も火災で煙を上げている中で、土地を荒らし家屋を焼いても、彼らを戦闘に誘い出すことはできなかった。
§10.11.7cum hoc segnius bellum opinione esset, alterius belli, quod multis in vicem cladibus haud inmerito terribile erat, fama Picentium, novorum sociorum, indicio exorta est: Samnites arma et rebellionem spectare seque ab iis sollicitatos esse.
この戦争が予想よりも緩慢に推移していたとき、互いに多くの打撃を与え合ったために当然のごとく恐るべきものであったもう一つの戦争の噂が、新しい同盟者であるピケヌム人の告発によって生じた。 すなわち、サムニウム人たちが武装と反乱を目論んでおり、自分たちも彼らから誘われた、ということである。
§10.11.8Picentibus gratiae actae et magna pars curae patribus ab Etruria in Samnites versa est.
ピケヌム人たちに感謝が捧げられ、元老院議員たちの懸念の大部分は、エトルリアからサムニウム人たちへと向けられた。
§10.11.9caritas etiam annonae sollicitam civitatem habuit ventumque ad inopiae ultimum foret, ut scripsere, quibus aedilem fuisse eo anno Fabium Maximum placet, ni eius viri cura, qualis in bellicis rebus multis tempestatibus fuerat, talis domi tum in annonae dispensatione praeparando ac convehendo frumento fuisset.
また、食糧価格の高騰も市民社会を不安に陥れた。 そして、その年にファビウス・マクシムスが按察官であったと主張する者たちが書いているように、もし、この人物の配慮が、軍事において多くの困難な時期にそうであったように、国内での食糧の分配、および穀物の調達と輸送において発揮されていなかったならば、極限の困窮に至っていたことであろう。
§10.11.10eo anno — nec traditur causa — interregnum initum.
その年――その理由は伝えられていないが――空位期間が始まった。
interreges fuere Ap. Claudius, dein P. Sulpicius.
空位官となったのはアッピウス・クラウディウス、次いでプブリウス・スルピキウスであった。
is comitia consularia habuit; creavit L. Cornelium Scipionem, Cn. Fulvium consules.
彼が執政官選出の民会を主宰し、ルキウス・コルネリウス・スキピオとグナエウス・フルウィウスを執政官に選出した。
§10.11.11principio huius anni oratores Lucanorum ad novos consules venerunt questum, quia condicionibus perlicere se nequiverint ad societatem armorum, Samnites infesto exercitu ingressos fines suos vastare belloque ad bellum cogere.
この年の初めに、ルカニア人の使節たちが新しい執政官たちのもとに訴えにやって来た。 サムニウム人たちが、自分たちを条件によって共同の武装同盟へと誘い込むことができなかったため、敵対的な軍勢を率いて自分たちの領土に侵入して略奪を働き、武力によって戦争を強要している、という不満であった。
§10.11.12Lucano populo satis superque erratum quondam, nunc ita obstinatos animos esse, ut omnia ferre ac pati tolerabilius ducant, quam ut umquam postea nomen Romanum violent.
ルカニアの民にとって、かつて過ちを犯したことは十二分であり、今や彼らの意志は非常に固く、今後二度とローマの名を傷つけるくらいなら、あらゆることを耐え忍び甘受する方がまだ耐えやすいと考えている、と。
§10.11.13orare patres, ut et Lucanos in fidem accipiant et vim atque iniuriam ab se Samnitium arceant: se, quamquam bello cum Samnitibus suscepto necessaria iam facta adversus Romanos fides sit, tamen obsides dare paratos esse.
彼らは元老院議員たちに対し、ルカニア人を保護のもとに受け入れ、サムニウム人の暴力と不義を自分たちから遠ざけてくれるよう懇願した。 自分たちは、サムニウム人との戦争を引き受けることによって、すでにローマ人に対する忠誠が不可避なものとなっているとはいえ、それでも人質を提供する用意がある、と。