Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §10.10.1-10.10.12

ネクィヌム占領とナルニア創設およびエトルリアの動向

494 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

内通者の手引きによってネクィヌムがローマ軍に占領されて「ナルニア」と名付けられたこと、およびエトルリア人とガリア人の同盟交渉が頓挫してガリア人が巨額の金を保持したまま退去したことを伝える。

§10.10.1ceterum ad Nequinum oppidum cum segni obsidione tempus tereretur, duo ex oppidanis, quorum erant aedificia iuncta muro, specu facto ad stationes Romanas itinere occulto perveniunt;
一方、ネクィヌムの町では緩慢な包囲のために時間が浪費されていたが、町民のうち2人で、その建物が城壁に接していた者が、地下道を掘り、秘密の経路を通ってローマ軍の警備所にたどり着いた。
§10.10.2inde ad consulem deducti praesidium armatum se intra moenia et muros accepturos confirmant.
そこから執政官のもとへ連れて行かれた彼らは、自分たちが武装した守備隊を城壁と障壁の内側へと受け入れるつもりであると言明した。
§10.10.3nec aspernanda res visa neque incaute credenda.
この提案は退けるべきではないと思われたが、不注意に信じるべきでもないと思われた。
cum altero eorum — nam alter obses retentus — duo exploratores per cuniculum missi;
彼らのうちの一人とともに――もう一人は人質として留め置かれたからである――、2人の斥候が地下道を通って派遣された。
§10.10.4per quos satis conperta re trecenti armati transfuga duce in urbem ingressi nocte portam, quae proxima erat, cepere.
彼らによって事態が十分に確認されたので、300人の武装兵が、あの逃亡者を案内人として市内に侵入し、夜間に最寄りの門を占領した。
qua refracta consul exercitusque Romanus sine certamine urbem invasere.
その門が打ち破られると、執政官とローマ軍は戦うことなく市内に侵入した。
§10.10.5ita Nequinum in dicionem populi Romani venit.
こうしてネクィヌムはローマ人民の支配下に入った。
colonia eo adversus Umbros missa a flumine Narnia appellata;
ウンブリア人に対抗するためにそこへ植民市が送られ、川にちなんでナルニアと名付けられた。
exercitus cum magna praeda Romam reductus.
軍は多大な戦利品を携えてローマへ帰還した。
§10.10.6eodem anno ab Etruscis adversus indutias paratur bellum;
同じ年に、エトルリア人によって休戦協定に背いて戦争が準備されていた。
sed eos talia molientis Gallorum ingens exercitus finis ingressus paulisper a proposito avertit.
しかし、彼らがそのような企てをしている最中に、ガリア人の大軍がその領土に侵入し、彼らを一時的にその意図からそらせた。
pecunia deinde, §10.10.7qua multum poterant, freti socios ex hostibus facere Gallos conantur, ut eo adiuncto exercitu cum Romanis bellarent.
その後、金銭に彼らが豊富に持っており、大きな威力があった金銭を頼りにして、彼らは敵であったガリア人を同盟者にしようと試みた。 それは、その軍勢を味方に加えて、ローマ人と戦争をするためであった。
§10.10.8de societate haud abnuunt barbari, de mercede agitur.
同盟について野蛮人たちは拒まなかったが、報酬についての交渉となった。
qua pacta acceptaque cum parata cetera ad bellum essent sequique Etruscus iuberet, infitias eunt mercedem se belli Romanis inferendi pactos:
それが合意され受け取られると、戦争のための他の準備が整い、エトルリア人が従うように命じたとき、彼らは、自分たちが合意した報酬はローマ人に戦争を仕掛けるためのものであるということを否認した。
§10.10.9quidquid acceperint, accepisse, ne agrum Etruscum vastarent armisque lacesserent cultores;
すなわち、彼らが受け取ったものは何であれ、それはエトルリアの領土を荒らさず、農民たちを武力で脅かさないために受け取ったのだ、と。
§10.10.10militaturos tamen se, si utique Etrusci velint, sed nulla alia mercede, quam ut in partem agri accipiantur tandemque aliqua sede certa consistant.
ただし、もしエトルリア人がどうしても望むなら、自分たちは従軍するつもりであるが、それは土地の一部に受け入れられ、ようやくどこか特定の定住地に落ち着くことができるということ以外の報酬ではあり得ない、と。
§10.10.11multa de eo concilia populorum Etruriae habita, nec perfici quicquam potuit, non tam quia inminui agrum quam quia accolas sibi quisque adiungere tam efferatae gentis homines horrebat.
そのことについてエトルリアの諸部族の多くの会議が開かれたが、何一つ合意に至ることはできなかった。 それは領土が削られることを嫌ったからというよりは、これほど獰猛な民族の人間を自分たちの隣人として迎えることを、誰もが恐れたからであった。
§10.10.12ita dimissi Galli pecuniam ingentem sine labore ac periculo partam rettulerunt.
こうして引き下がったガリア人たちは、労働も危険もなしに手に入れた巨額の金銭を持ち帰った。
Romae terrorem praebuit fama Gallici tumultus ad bellum Etruscum adiecti;
ローマでは、エトルリアとの戦争にガリア人の蜂起が加わったという噂が恐怖をもたらした。
eo minus cunctanter foedus ictum cum Picenti populo est.
それゆえ、少しのためらいもなく、ピケヌムの民との同盟が結ばれた。

語釈・文法注

  1. §10.10.2se intra moenia et muros accepturos — 主節の動詞 confirmant の目的語となる対格不定詞句。未来能動不定詞 accepturos には助動詞 esse が省略されている。不定詞の意味上の主語を示す対格代名詞 se は、主節の主語である2人の町民(duo)を指す。
  2. §10.10.4transfuga duce — 名詞 transfuga(逃亡者)と duce(指導者・案内人、dux の単数奪格)が並置された、分詞を伴わない独立奪格構文。「逃亡者を案内人として」「逃亡者の先導のもとで」という付帯状況を表す。
  3. §10.10.8infitias eunt mercedem se belli Romanis inferendi pactos — infitias ire で「否定する、否認する」というイディオム(infitias は対格複数名詞で、ire とともに一種の他動詞的表現をなす)。それに続く対格不定詞句(pactos [esse] の主語は se、その目的語が mercedem)は、「自分たちが合意したのは(〜のための)報酬であることを否定した」、すなわち「〜のための報酬として合意したのではないと言い張った」という意味になる。belli Romanis inferendi は動形容詞(ゲルンディウム形)構文で、「ローマ人に戦争を仕掛けること」の属格として名詞 mercedem を修飾している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §10.10.1-10.10.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:10.10.1-10.10.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。