Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §10.11.1-10.11.13

瓦莱里乌斯补任执政官与卢卡尼亚人求援

第 495 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

执政官曼利乌斯因意外去世后,马尔库斯·瓦莱里乌斯接任并成功威慑了伊特鲁里亚人。随后,通过皮肯蒂尼人的揭露,元老院得知萨姆奈特人企图叛乱,而卢卡尼亚使节也前来请求罗马提供保护并缔结同盟以对抗萨姆奈特人的入侵。

§10.11.1T. Manlio consuli provincia Etruria sorte evenit; qui vixdum ingressus hostium finis cum exerceretur inter equites, ab rapido cursu circumagendo equo effusus extemplo prope expiravit.
执政官提图斯·曼利乌斯抽签分得了伊特鲁里亚行省;他刚进入敌境,在骑兵中进行操练时,因从疾驰中勒马转向而被甩下马背,当即几乎气绝。
tertius ab eo casu dies finis vitae consuli fuit.
那次事故后的第三天便成了这位执政官生命的终点。
§10.11.2quo velut omine belli accepto deos pro se commisisse bellum memorantes Etrusci sustulere animos.
伊特鲁里亚人将此视作战争的吉兆,宣称神明已为他们挑起了战争,因而士气大振。
§10.11.3Romae cum desiderio viri tum incommoditate temporis tristis nuntius fuit; patres ab iubendo dictatore consulis subrogandi comitia ex sententia principum habita deterruerunt.
在罗马,由于对这位伟人的痛惜以及时局的不便,这一消息令人悲痛;按照显贵们的意向举行的、旨在补选执政官的民众大会,使元老院议员们打消了任命独裁官的念头。
§10.11.4M. Valerium consulem omnes sententiae centuriaeque dixere, quem senatus dictatorem dici iussurus fuerat.
所有的选票和百人队都选举马尔库斯·瓦莱里乌斯为执政官,而元老院原本正打算命令任命他为独裁官。
tum extemplo in Etruriam ad legiones proficisci iussit.
随后,元老院立即命令他出发前往伊特鲁里亚的军团。
§10.11.5adventus eius conpressit Etruscos adeo, ut nemo extra munimenta egredi auderet timorque ipsorum obsidioni similis esset.
他的到来极大地威慑了伊特鲁里亚人,以至于无人敢走出防御工事,他们自身的恐惧就如同处于被围困的状态一般。
§10.11.6neque illos novus consul vastandis agris urendisque tectis, cum passim non villae solum sed frequentes quoque vici incendiis fumarent, elicere ad certamen potuit.
尽管各处不仅农庄、而且密集的村落都在火光中冒着烟,但新任执政官通过荒废土地和焚烧房屋,仍无法引诱他们出来交战。
§10.11.7cum hoc segnius bellum opinione esset, alterius belli, quod multis in vicem cladibus haud inmerito terribile erat, fama Picentium, novorum sociorum, indicio exorta est: Samnites arma et rebellionem spectare seque ab iis sollicitatos esse.
当这场战争比预期的更为缓慢时,另一场因双方互有重大伤亡而理所当然令人恐惧的战争的传闻,因新盟友皮肯蒂尼人的告发而产生:萨姆奈特人正企图武装叛乱,且他们自己也受到了萨姆奈特人的拉拢。
§10.11.8Picentibus gratiae actae et magna pars curae patribus ab Etruria in Samnites versa est.
罗马向皮肯蒂尼人致谢,元老院议员们的大部分忧虑也从伊特鲁里亚转到了萨姆奈特人身上。
§10.11.9caritas etiam annonae sollicitam civitatem habuit ventumque ad inopiae ultimum foret, ut scripsere, quibus aedilem fuisse eo anno Fabium Maximum placet, ni eius viri cura, qualis in bellicis rebus multis tempestatibus fuerat, talis domi tum in annonae dispensatione praeparando ac convehendo frumento fuisset.
此外,粮价的高昂也让城邦充满忧虑。 正如那些主张法比乌斯·马克西穆斯当年担任市政官的人所写的那样,如果不是这位元老在军事上多次艰难时局中展现出的那种关切,当时在国内分配粮食以及筹备、运送谷物时也同样展现出来,那么局面本会陷入极度的匮乏。
§10.11.10eo anno — nec traditur causa — interregnum initum.
同年——原因并未传下来——开启了空位期。
interreges fuere Ap. Claudius, dein P. Sulpicius.
空位官为阿庇乌斯·克劳狄乌斯,随后是普布利乌斯·苏尔皮基乌斯。
is comitia consularia habuit; creavit L. Cornelium Scipionem, Cn. Fulvium consules.
后者主持了执政官选举的大会;他选出了卢基乌斯·科尔内利乌斯·西庇阿和格奈乌斯·富尔维乌斯为执政官。
§10.11.11principio huius anni oratores Lucanorum ad novos consules venerunt questum, quia condicionibus perlicere se nequiverint ad societatem armorum, Samnites infesto exercitu ingressos fines suos vastare belloque ad bellum cogere.
在今年年初,卢卡尼亚人的使节来到新任执政官面前控诉说,因为萨姆奈特人无法通过条件诱惑他们结成军事同盟,便率领敌对的军队侵入他们的领土进行践踏,并用战争逼迫他们走向战争。
§10.11.12Lucano populo satis superque erratum quondam, nunc ita obstinatos animos esse, ut omnia ferre ac pati tolerabilius ducant, quam ut umquam postea nomen Romanum violent.
对于卢卡尼亚人民而言,过去犯下的错误已经足够且过分了,现在他们的意志如此坚定,以至于他们认为忍受和承受一切,也比今后任何时候损害罗马的名声更值得承受。
§10.11.13orare patres, ut et Lucanos in fidem accipiant et vim atque iniuriam ab se Samnitium arceant: se, quamquam bello cum Samnitibus suscepto necessaria iam facta adversus Romanos fides sit, tamen obsides dare paratos esse.
他们恳求元老院议员们既将卢卡尼亚人纳入保护之中,又为他们抵挡萨姆奈特人的暴力和不公:他们声称,尽管由于承担了与萨姆奈特人的战争,他们对罗马人的忠诚已经变得不可避免,但他们仍然准备提供人质。

词汇与语法注释

  1. 10.11.3patres ab iubendo dictatore consulis subrogandi comitia ex sententia principum habita deterruerunt — 该句的主语是中性复数名词短语 `comitia ... habita`(召开旨在补选执政官的民众大会这一事实),而 `patres`(宾格)是及物动词 `deterruerunt` 的直接宾语。整句意为“举行补选执政官的大会,使元老院议员们打消了任命独裁官的念头”。若将 `patres` 视为主语、将 `comitia` 视为宾语,在格变化和动词一致性上均不成立。
  2. 10.11.9ventumque ad inopiae ultimum foret ... ni ... fuisset — 主句的 `ventum foret` 是不及物动词 `venire` 的被动完成时无人称表达(等同于 `ventum esset`),采用虚拟式过去完成时,构成了与过去事实相反的虚拟条件句的主句(结果节)。条件从句中同样采用虚拟式过去完成时的 `fuisset` 作为条件节(若非……)。
  3. 10.11.12Lucano populo satis superque erratum quondam — 此行使用了不及物动词 `errare` 的无人称被动完成时 `erratum [esse]`,其行为主体由与格的 `Lucano populo`(施事与格)表示。直译为“曾经由卢卡尼亚人民犯下的错误已是足够且过分了”,以此表示对过去错误的深刻反省。
  4. 10.11.13quamquam bello cum Samnitibus suscepto necessaria iam facta adversus Romanos fides sit — 名词 `fides` 在此指代对罗马人的“忠诚、信义”,其方向由 `adversus Romanos` 表明。`necessaria iam facta... fides sit` 表达了这样一种政治逻辑:由于卢卡尼亚人已经开始与罗马的共同宿敌萨姆奈特人交战,他们对罗马的忠诚事实上已经变得不可避免(敌人的敌人即是盟友)。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §10.11.1-10.11.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:10.11.1-10.11.13

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。