Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §1.47.1-1.47.12

タルクィニウスによる王位要求とセルウィウス弾劾

48 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

トゥッリアの教唆を受けたタルクィニウスは、元老院の支持を固めて民衆の前に王として現れ、セルウィウス・トゥッリウスを非合法な王として激しく糾弾する。

§1.47.1tum vero in dies infestior Tulli senectus, infestius coepit regnum esse.
その時、実に、日に日にトゥッリウスの老齢は脅かされ、王位はますます不安定になり始めた。
iam enim ab scelere ad aliud spectare mulier scelus, nec nocte nec interdiu virum conquiescere pati, ne gratuita praeterita parricidia essent:
というのも、すでにその女は一つの犯罪から別の犯罪へと目を向け、過去の親殺しが無駄にならないようにと、昼も夜も夫が休むことを許さなかったからである。
§1.47.2non sibi defuisse, cui nupta diceretur, nec cum quo tacita serviret;
彼女には、自分の夫と呼ばれるべき者や、それとともに黙って従属する相手がいなかったわけではない。
defuisse, qui se regno dignum putaret, qui meminisset se esse Prisci Tarquini filium, qui habere quam sperare regnum mallet.
王位にふさわしいと自負し、自分がプリスクス・タルクィニウスの息子であることを記憶にとどめ、王位を望むことよりも保持することを望むような人物が欠けていたのである。
§1.47.3“si tu is es, cui nuptam esse me arbitror, et virum et regem appello;
「もしあなたが、私が嫁いだと信じているその人であるならば、私はあなたを夫とも王とも呼びましょう。
sin minus, eo nunc peius mutata res est, quod istic cum ignavia est scelus.
しかしそうでないならば、今や事態はより悪い方へ変わってしまいました。 あなたの側には、臆病さと共に犯罪があるからです。
§1.47.4quin accingeris? non tibi ab Corintho nec ab Tarquiniis, ut patri tuo, peregrina regna moliri necesse est;
なぜ身支度をしないのですか。 あなたの父のように、コリントスやタルクィニイから異邦の王位を企てる必要はあなたにはありません。
di te penates patriique et patris imago et domus regia et in domo regale solium et nomen Tarquinium creat vocatque regem.
父祖の守護神たち、父の肖像、王宮、宮殿の中の王座、そしてタルクィニウスの名が、あなたを王に作り上げ、呼んでいるのです。
§1.47.5aut si ad haec parum est animi, quid frustraris civitatem? quid te ut regium iuvenem conspici sinis? facesse hinc Tarquinios aut Corinthum, devolvere retro ad stirpem, §1.47.6fratris similior quam patris.
あるいは、もしこれらに立ち向かう気概が足りないというなら、なぜ国家を欺き続けるのですか。 なぜ自分を王家の若者として人目に晒すのですか。 ここからタルクィニイやコリントスへ立ち去り、かつての家系へと後退するがよい、父よりも兄弟に似た者として。
” his aliisque increpando iuvenem instigat nec conquiescere ipsa potest, si, cum Tanaquil, peregrina mulier, tantum moliri potuisset animo, ut duo continua regna viro ac deinceps genero dedisset, ipsa, regio semine orta, nullum momentum in dando adimendoque regno faceret.
」このような非難の言葉で彼女は若者を煽り立てる。 そして彼女自身も、異邦の女であるタナクィルが、夫に、続いて婿にと二代続けて王位を与えるほどの大事を心に描き得たというのに、王の血を引く自分自身が、王位の付与や剥奪において何の影響力も及ぼさないとしたら、じっとしてはいられなかった。
§1.47.7his muliebribus instinctus furiis Tarquinius circumire et prensare minorum maxime gentium patres;
このような女の狂気に駆り立てられたタルクィニウスは、動き回って、特に「下位氏族」の元老院議員たちを説得し始めた。
admonere paterni beneficii ac pro eo gratiam repetere;
父の恩恵を彼らに思い出させ、その返礼を求めた。
allicere donis iuvenes; cum de se ingentia pollicendo tum regis criminibus omnibus locis crescere.
贈り物を提示して若者たちを引きつけ、自分については大言壮語する一方で、あらゆる場所で王への非難を並べ立ててみずからの勢力を強めた。
§1.47.8postremo, ut iam agendae rei tempus visum est, stipatus agmine armatorum in forum inrupit.
ついに、行動を起こすべき時が来たと判断されると、彼は武装した一団に囲まれてフォルム(広場)に突入した。
inde omnibus perculsis pavore in regia sede pro curia sedens patres in curiam per praeconem ad regem Tarquinium citari iussit.
そして人々が恐怖に怯える中、元老院議事堂の前にある王座に腰掛け、伝令官を通じて、元老院議員たちを「タルクィニウス王」のもとへ、議事堂に召集するよう命じた。
convenere extemplo,
彼らは直ちに集まった。
§1.47.9alii iam ante ad hoc praeparati, alii metu, ne non venisse fraudi esset, novitate ac miraculo attoniti et iam de Servio actum rati.
ある者たちはすでに前もってこのために準備されており、またある者たちは、参集しないことが破滅を招くのではないかという恐怖からであり、皆この前代未聞の驚くべき事態に驚愕し、すでにセルウィウスの命運は尽きたと考えた。
§1.47.10ibi Tarquinius maledicta ab stirpe ultima orsus: servum servaque natum post mortem indignam parentis sui, non interregno, ut antea, irlto, non comitiis habitis, non per suffragium populi, non auctoribus patribus, muliebri dono regnum occupasse.
そこでタルクィニウスは、最も古い出自を挙げる悪口から始めて、次のように主張した。 奴隷であり奴隷から生まれた者が、父の不当な死の後、かつてのように空位期間に入ることもなく、民会が開かれることもなく、民衆の投票も、元老院の承認もなしに、女の贈り物によって王位を簒奪したのだ、と。
§1.47.11ita natum, ita creatum regem, fautorem infimi generis hominum, ex quo ipse sit, odio alienae honestatis ereptum primoribus agrum sordidissimo cuique divisisse;
そのように生まれ、そのように立てられた王は、自分自身がその一員である最も低い身分の人々の味方であり、他者の高貴さに対する憎しみから、第一人者たちから奪い取った土地を、最も卑しい者たちに分配したのだ、と。
§1.47.12omnia onera, quae communia quondam fuerint, inclinasse in primores civitatis; instituisse census, ut insignis ad invidiam locupletiorum fortuna esset et parata, unde, ubi vellet, egentissimis largiretur.
かつては平等であったすべての負担を国家の第一人者たちに押しつけ、富裕な者たちの財産が羨望の的として目立つように、また自分が望むときに、最も貧しい者たちにそこから施しを与えるための準備が整っているようにと、国勢調査を創設したのだ、と。

語釈・文法注

  1. 1.47.1spectare — 歴史的不定詞であり、未完了過去直説法と同等の働きをしている。主語は mulier(トゥッリア)。次の句の pati も同様である。
  2. 1.47.2defuisse — deesse(欠けている)の完了不定詞。ここではトゥッリアの不満の言葉を伝える間接話法で用いられており、主節の動詞(dicit などの非難を表す動詞)が省略されている。sibi は間接反射代名詞であり、発話者であるトゥッリア自身を指す。cui... diceretur や cum quo... serviret は、特徴・性質を示す関係節(接続法)である。
  3. 1.47.6si... faceret — si 節全体が、主節の nec conquiescere ipsa potest(彼女自身もじっとしていられない)の原因や感情の根拠(「〜だとしたら」という想定による苛立ち)を表す条件節として機能している。cum Tanaquil... potuisset(タナクィルが〜できたのに)は譲歩的または対比的な副詞節である。
  4. 1.47.10auctoribus patribus — 非対格的、あるいは名詞二つで構成される独立奪格(ablative absolute)。接続動詞 esse の現在分詞が存在しないため、「元老院(patres)が承認者(auctores)である状態なしに」、すなわち「元老院の承認(auctoritas)なしに」を意味する。直前の non interregno... inito や non comitiis habitis も独立奪格である。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §1.47.1-1.47.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:1.47.1-1.47.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。