Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §9.294-9.368

敵陣への夜襲とルトゥリー軍の殺戮

85 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

アスカニオスはエウリュアロスの母への愛に深く心を打たれて、彼への報奨と母の保護を誓い、二人は贈り物を受け取って敵陣へと出発する。ニススとエウリュアロスは眠るルトゥリー人の陣営で凄惨な殺戮を行うが、夜明けが近づくとエウリュアロスは戦利品を手にして退却を始め、そこにラティウムの騎兵隊が接近する。

§9.294atque animum patriae strinxit pietatis imago.
そして父への愛の面影が彼の心を打った。
§9.295Tum sic effatur:
そのとき、彼はこのように語る。
§9.296Sponde digna tuis ingentibus omnia coeptis.
「お前のその偉大なる企てにふさわしい、あらゆるものを期待せよ。
§9.297Namque erit ista mihi genetrix nomenque Creusae
というのも、そのお前の母は私にとっても母となるであろうし、ただクレウーサという名前だけが欠けているにすぎないのだから。
§9.298solum defuerit, nec partum gratia talem §9.299parva manet.
これほど素晴らしい子を産んだことへの感謝が、わずかなものであるはずがない。
Casus factum quicumque sequentur, §9.300per caput hoc iuro, per quod pater ante solebat:
この行為にどのような運命が続こうとも、私はこの頭にかけて誓う。 かつて父がよく誓っていたように。
§9.301quae tibi polliceor reduci rebusque secundis, §9.302haec eadem matrique tuae generique manebunt.
お前が無事に戻り、事態が好転した時にお前に約束するものを、これらと全く同じものがお前の母とお前の家族にも残されるだろう。
§9.303Sic ait inlacrimans; umero simul exuit ensem
」彼は涙を流しながらこう語り、同時に、肩から金色の剣を外した。
§9.304auratum, mira quem fecerat arte Lycaon §9.305Gnosius atque habilem vagina aptarat eburna.
それはグノーソスのリュカーオーンが驚くべき技術で作り上げ、象牙の鞘に収めて、使いやすく整えたものであった。
§9.306Dat Niso Mnestheus pellem horrentisque leonis §9.307exuvias; galeam fidus permutat Aletes.
ムネステウスはニススに、荒々しいライオンの皮、すなわち剥ぎ取った毛皮を与え、忠実なアレテースは兜を交換する。
§9.308Protinus armati incedunt;
彼らは武装してただちに進み出る。
quos omnis euntis §9.309primorum manus ad portas iuvenumque senumque §9.310prosequitur votis.
行く彼らを、若者も老人も、指導者たちの一団がみな門まで祈りをもって見送る。
Nec non et pulcher Iulus, §9.311ante annos animumque gerens curamque virilem,
そしてまた美しいイウルスも、年齢に先んじて大人の精神と男らしい配慮を宿しながら、父に届けるべき多くの言づてを託そうとしていた。
§9.312multa patri mandata dabat portanda: sed aurae §9.313omnia discerpunt et nubibus inrita donant.
しかし風がそれらすべてを引き裂き、むなしく雲へと与えてしまう。
§9.314Egressi superant fossas noctisque per umbram
陣営を出た二人は堀を越え、夜の闇を通って敵の陣営を目指す。
§9.315castra inimica petunt, multis tamen ante futuri §9.316exitio.
しかし、彼らはまず多くの者にとって死をもたらすことになる。
Passim somno vinoque per herbam §9.317corpora fusa vident, arrectos litore currus,
草の上で眠りと酒に溺れ、横たわる身体を彼らは目にする。
§9.318inter lora rotasque viros, simul arma iacere, §9.319vina simul.
岸辺に立てかけられた戦車、手綱と車輪の間に倒れる男たち、そして武具が散らばり、酒瓶もまた散らばっているのを。
Prior Hyrtacides sic ore locutus:
まずヒュルタコスの息子が口を開いてこう言った。
§9.320Euryale, audendum dextra;
「エウリュアロスよ、右腕で立ち向かわねばならぬ。
nunc ipsa vocat res.
今や事態そのものが求めている。
§9.321Hac iter est.
こちらが道だ。
Tu, ne qua manus se attollere nobis §9.322a tergo possit, custodi et consule longe;
お前は、敵のいかなる手も我々の背後から襲いかかれぬよう、警戒し、遠くまで見渡しておけ。
§9.323haec ego vasta dabo et lato te limite ducam.
私はここを荒廃させ、お前を広い道へと導こう。
§9.324Sic memorat vocemque premit; simul ense superbum §9.325Rhamnetem adgreditur, qui forte tapetibus altis
」彼はこう語して声を潜め、同時に、剣を手にして、傲慢なラムネースに襲いかかる。
§9.326exstructus toto proflabat pectore somnum.
彼はたまたま、高く積み上げられた敷物の上で、胸を大きく膨らませて深く眠りこけていた。
§9.327Rex idem et regi Turno gratissimus augur,
彼は王であると同時に、トゥルヌス王に最も気に入られていた占い師でもあった。
§9.328sed non augurio potuit depellere pestem.
しかしその占いによって破滅を追い払うことはできなかった。
§9.329Tris iuxta famulos temere inter tela iacentis §9.330armigerumque Remi premit aurigamque sub ipsis §9.331nanctus equis ferroque secat pendentia colla;
その傍らで、武具の間に無防備に横たわる三人の召使いたちと、レムスの盾持ち、そしてまさに馬たちの下にいる御者を捕らえ、そのぐったりと垂れた首を刃で切り裂く。
§9.332tum caput ipsi aufert domino truncumque relinquit §9.333sanguine singultantem;
それから主人である者自身の首を刎ね、血を噴き出している胴体を残す。
atro tepefacta cruore §9.334terra torique madent.
黒い血で温められた大地と寝床は濡れそべる。
Nec non Lamyrumque Lamumque
さらにラミュルスとラムス、そして若きセッラーヌスをも。
§9.335et iuvenem Serranum, illa qui plurima nocte §9.336luserat, insignis facie, multoque iacebat §9.337membra deo victus: felix, si protinus illum §9.338aequasset nocti ludum in lucemque tulisset.
彼はその夜、遅くまで遊び興じており、美しい容姿の持ち主で、多くの神に四肢を征服されて横たわっていた。 もし彼がその遊びを夜通し続け、夜明けまで引き延ばしていたなら幸いであったろうに。
§9.339Impastus ceu plena leo per ovilia turbans §9.340(suadet enim vesana fames) manditque trahitque §9.341molle pecus mutumque metu, fremit ore cruento:
飢えたライオンが、羊の群れで満ちた檻の中を荒らし回り、(狂おしい飢えが彼を駆り立てるのだ)恐怖で口もきけずおとなしい獣を噛み砕き、引き裂き、血に染まった口で咆哮するように。
§9.342nec minor Euryali caedes; incensus et ipse
エウリュアロスによる殺戮も劣るものではなかった。
§9.343perfurit ac multam in medio sine nomine plebem, §9.344Fadumque Herbesumque subit Rhoetumque Abarimque,
彼自身も興奮して荒れ狂い、道中にいる多くの名もなき雑兵たち、ファドゥス、ヘルベスス、ロエトゥス、アバリスに襲いかかる。
§9.345ignaros, Rhoetum vigilantem et cuncta videntem, §9.346sed magnum metuens se post cratera tegebat;
彼らが不意を突かれる中で、ロエトゥスだけは目を覚まし、すべてを見ていたが、恐ろしさのあまり、大きな混ぜ鉢の陰に身を隠していた。
§9.347pectore in adverso totum cui comminus ensem §9.348condidit adsurgenti et multa morte recepit.
彼が立ち上がったとき、その胸の正面に、間近から剣の全体をエウリュアロスは突き刺し、おびただしい血と共に引き抜いた。
§9.349Purpuream vomit ille animam et cum sanguine mixta §9.350vina refert moriens;
彼は真紅の命を吐き出し、死に際して、血の混じった酒を吐き戻す。
hic furto fervidus instat.
エウリュアロスは隠密な襲撃に熱を上げて迫る。
§9.351Iamque ad Messapi socios tendebat;
そして今やメッサープスの仲間たちへと向かおうとしていた。
ibi ignem §9.352deficere extremum et religatos rite videbat §9.353carpere gramen equos: breviter cum talia Nisus. §9.354sensit enim nimia caede atque cupidine ferri:
そこでは火が消えかけており、繋がれた馬たちがしかるべく草を食んでいるのを彼は目にした。 そのときニススが簡潔にこう言った、というのも、過度な殺戮と熱望に引きずられているのを察したからである。
§9.355Absistamus, ait, nam lux inimica propinquat.
「立ち去ろう」と彼は言った、「不都合な光が近づいている。
§9.356Poenarum exhaustum satis est, via facta per hostis.
報復は十分に尽くされた、敵の中を通る道は開かれた。
§9.357Multa virum solido argento perfecta relinquunt §9.358armaque craterasque simul pulchrosque tapetas.
」彼らは、純銀で仕上げられた戦士たちの多くのものを残していく、武具も、混ぜ鉢も、そして美しい敷物をも。
§9.359Euryalus phaleras Rhamnetis et aurea bullis
エウリュアロスはラムネースの胸飾りと、金色の鋲のついた帯を奪う。
§9.360cingula, Tiburti Remulo ditissimus olim §9.361quae mittit dona hospitio cum iungeret absens §9.362Caedicus, ille suo moriens dat habere nepoti,
これはかつて、極めて裕福なカエディクスが、遠方にいながら親交を結ぶ際に、ティブルのレムルスへ贈り、彼は死に臨んで自分の孫に所有するよう与えたものであった。
§9.364haec rapit atque umeris nequiquam fortibus aptat.
これらを彼は奪い、そのむなしくも強健な肩に合わせた。
§9.365Tum galeam Messapi habilem cristisque decoram §9.366induit.
そしてメッサープスの、使いやすく羽飾りの美しい兜を彼は身につけた。
Excedunt castris et tuta capessunt.
二人は陣営を去り、安全な場所を目指す。
§9.367Interea praemissi equites ex urbe Latina, §9.368cetera dum legio campis instructa moratur,
一方その間に、ラティウムの都市から先遣の騎兵たちが派遣されていた、他の軍団が平原に整列してとどまっている間に。

語釈・文法注

  1. 9.294patriae... pietatis imago — 形容詞 patrius(父親の)の女性単数属格である patriae が pietatis(敬虔、愛)を修飾し、エウリュアロスの母への愛をきっかけとして、アスカニオスの「父(アエネーアス)への敬虔な愛」の思いが呼び覚まされた場面を表す。
  2. 9.298partum... talem — 名詞 partus(第4変化名詞、出産またはそれによる子)の対格単数形であり、主語 gratia(感謝、恩義)と動詞 manet(待ち受ける、約束されている)に対する関係を示し、「これほどの子を産んだことに対して、少なからぬ感謝が待ち受けている」という二重のニュアンスを含んでいる。
  3. 9.337felix, si... — 接続法過去完了 aequasset と tulisset を伴う条件節を従えた、過去の事実に対する反実仮想。帰結節は感嘆形容詞 felix(幸いであったろうに)の身で、主文の動詞や代名詞が省略された緊密な詩的表現である。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §9.294-9.368. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:9.294-9.368

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。