Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §6.224-6.300

ミーセーヌスの埋葬と冥界への降下開始

53 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

アエネーアスはミーセーヌスの葬儀を執り行い、彼の名を冠した山の下に埋葬した後、シビュラに導かれて冥界の入り口へと赴き、怪物たちが蠢く地下世界への旅を開始する。

§6.224aversi tenuere facem.
彼らは顔を背けてたいまつをかざした。
Congesta cremantur §6.225turea dona, dapes, fuso crateres olivo.
積み上げられた香の贈り物、生け贄の肉、注がれたオリーブ油の入った器が燃やされる。
§6.226Postquam conlapsi cineres et flamma quievit §6.227reliquias vino et bibulam lavere favillam, §6.228ossaque lecta cado texit Corynaeus aëno.
灰が崩れ落ち、炎が静まった後、人々は残った骨と乾いた灰をワインで洗い、コリュナエウスが集められた骨を青銅の壺に収めた。
§6.229Idem ter socios pura circumtulit unda, §6.230spargens rore levi et ramo felicis olivae, §6.231lustravitque viros, dixitque novissima verba.
同じ彼が、清い水を湛えて仲間の周囲を三度回り、実り豊かなオリーブの枝から軽やかなしずくを振りかけ、人々を清めて、最後の別れの言葉を告げた。
§6.232At pius Aeneas ingenti mole sepulcrum §6.233imponit, suaque arma viro, remumque tubamque, §6.234monte sub aërio, qui nunc Misenus ab illo
しかし敬虔なアエネーアスは、巨大な山のような墓を築き、その人のために、彼の武具と、櫂とラッパをその上に置く、天にそびえる山の下に。
§6.235dicitur, aeternumque tenet per saecula nomen.
その山は今でも彼にちなんでミーセーヌスと呼ばれ、世代を通じて永遠にその名をとどめている。
§6.236His actis, propere exsequitur praecepta Sibyllae.
これらのことを終えると、彼は速やかにシビュラの指示を実行する。
§6.237Spelunca alta fuit vastoque immanis hiatu,
深く、巨大な口を開けた、不気味な洞窟があった。
§6.238scrupea, tuta lacu nigro nemorumque tenebris, §6.239quam super haud ullae poterant impune volantes
岩だらけで、黒い湖と森の暗闇によって守られており、その上を、いかなる飛ぶ鳥も無傷で羽ばたいて進むことはできなかった。
§6.240tendere iter pennis—talis sese halitus atris §6.241faucibus effundens supera ad convexa ferebat:
そのような息が、黒いあぎとから湧き出て、上の天へと運ばれていたからである。
§6.243quattuor hic primum nigrantis terga iuvencos §6.244constituit, frontique invergit vina sacerdos;
ここでまず、巫女は背中の黒い四頭の若い雄牛を配置し、その額にワインを注ぐ。
§6.245et summas carpens media inter cornua saetas
そして、角の間の最も上の毛をむしり取って、聖なる炎の上に置く。
§6.246ignibus imponit sacris, libamina prima,
これが最初の捧げ物である。
§6.247voce vocans Hecaten, Caeloque Ereboque potentem.
天においてもエレボスにおいても力を持つヘカテーを、大声で呼びながら。
§6.248Supponunt alii cultros, tepidumque cruorem §6.249suscipiunt pateris.
他の者たちは下からナイフを当て、温かい血を平皿で受け止める。
Ipse atri velleris agnam §6.250Aeneas matri Eumenidum magnaeque sorori §6.251ense ferit, sterilemque tibi. Proserpina, vaccam.
アエネーアス自身は、黒い羊毛の雌羊をエウメニデス(復讐の女神たち)の母とその偉大な姉妹のために剣で屠り、そしてプロセルピナよ、あなたのために不妊の雌牛を屠る。
§6.252Tum Stygio regi nocturnas inchoat aras, §6.253et solida imponit taurorum viscera flammis, §6.254pingue superque oleum infundens ardentibus extis.
それから彼は、ステュクスの王のために夜の祭壇を築き始め、雄牛たちの丸ごとの内臓を炎の上に置き、燃え盛る内臓の上に、豊かなオリーブ油を注ぎかける。
§6.255Ecce autem, primi sub lumina solis et ortus, §6.256sub pedibus mugire solum, et iuga coepta moveri §6.257silvarum, visaeque canes ululare per umbram, §6.258adventante dea.
しかし見よ、昇りゆく最初の太陽の光の直前に、足元で大地が唸り声をあげ、森に覆われた山々の峰が動き始め、暗闇の中で犬たちが遠吠えするのが見えた、女神が近づくにつれて。
Procul O procul este, profani, §6.259conclamat vates, totoque absistite luco;
「遠ざかれ、おお、遠ざかれ、不浄な者たちよ」と、巫女は大声をあげる。 「そして、森全体から立ち去りなさい。
§6.260tuque invade viam, vaginaque eripe ferrum:
そしてあなたは道を進みなさい。 鞘から剣を抜きなさい。
§6.261nunc animis opus, Aenea, nunc pectore firmo.
アエネーアスよ、今こそ勇気が必要であり、今こそ確固たる心が必要なのだ。
§6.262Tantum effata, furens antro se immisit aperto;
」これだけを語ると、彼女は狂乱して、開かれた洞窟へと身を投じた。
§6.263ille ducem haud timidis vadentem passibus aequat.
彼は、恐れることのない歩みで進む先導者に遅れずについていく。
§6.264Di, quibus imperium est animarum, umbraeque silentes, §6.265et Chaos, et Phlegethon, loca nocte tacentia late, §6.266sit mihi fas audita loqui;
魂たちを支配する神々よ、物言わぬ影たちよ、そしてカオスよ、プレゲトーンよ、夜の内に広く静まり返った場所よ、聞いたことを語ることが私に許されますように。
sit numine vestro §6.267pandere res alta terra et caligine mersas!
あなた方の意志によって、大地の奥底と暗闇に沈んだ事柄を明らかにすることが許されますように!
§6.268Ibant obscuri sola sub nocte per umbram, §6.269perque domos Ditis vacuas et inania regna:
彼らは暗闇の中、孤独な夜の下、影の中を歩んで行った、そして、ディースのうつろな邸宅と、虚無の王国の中を。
§6.270quale per incertam lunam sub luce maligna
それは、おぼろげな月のもと、乏しい光の中を、森の中を進む旅のようであった。
§6.271est iter in silvis, ubi caelum condidit umbra §6.272Iuppiter, et rebus nox abstulit atra colorem.
そこでは、ユーピテルが天を影で覆い隠し、黒い夜が万物から色彩を奪い去っている。
§6.273Vestibulum ante ipsum, primisque in faucibus Orci §6.274Luctus et ultrices posuere cubilia Curae;
玄関口のまさにその前、オルクスの最初のあぎとの中に、「哀しみ」と、復讐に燃える「気遣い」がその寝床を構えていた。
§6.275pallentesque habitant Morbi, tristisque Senectus, §6.276et Metus, et malesuada Fames, ac turpis Egestas,
そして、青ざめた「病気」が住み、陰鬱な「老い」が、そして「恐れ」と、悪へと誘う「飢え」、見苦しい「貧困」が住んでいる。
§6.277terribiles visu formae: Letumque, Labosque;
いずれも見るに恐ろしい姿である。
§6.278tum consanguineus Leti Sopor, et mala mentis §6.279Gaudia, mortiferumque adverso in limine Bellum, §6.280ferreique Eumenidum thalami, et Discordia demens, §6.281vipereum crinem vittis innexa cruentis.
「死」と「労苦」、それから「死」の兄弟である「眠り」、そして心の邪悪な「喜び」、そして向かいの敷居には、死をもたらす「戦争」、エウメニデス(復讐の女神たち)の鉄の寝室、そして狂気の「不和」がおり、蛇の髪を血塗られた帯で結んでいる。
§6.282In medio ramos annosaque brachia pandit §6.283ulmus opaca, ingens, quam sedem Somnia volgo §6.284vana tenere ferunt, foliisque sub omnibus haerent.
中央には、年月を経た大枝と腕を広げている、鬱蒼とした、巨大なニレの木がある。 そこを、空しい「夢」が群がって住処にしていると言われており、すべての葉の裏にしがみついている。
§6.285Multaque praeterea variarum monstra ferarum:
さらに、様々な異形の野獣の怪物たちが多くいた。
§6.286Centauri in foribus stabulant, Scyllaeque biformes, §6.287et centumgeminus Briareus, ac belua Lernae §6.288horrendum stridens, flammisque armata Chimaera, §6.289Gorgones Harpyiaeque et forma tricorporis umbrae.
ケンタウロスたちが門のところに住み、二つの体を持つスキュラたち、そして百本の腕を持つブリアレオス、恐ろしい音を立てて鳴くレルネーの獣、そして炎で武装したキマイラ、ゴルゴンたち、ハルピュイアたち、そして三つの体を持つ影の姿。
§6.290Corripit hic subita trepidus formidine ferrum §6.291Aeneas, strictamque aciem venientibus offert,
ここで、突然の恐怖に怯えたアエネーアスは剣をつかみ、抜いた刃を、近づいてくる者たちに向ける。
§6.292et, ni docta comes tenues sine corpore vitas §6.293admoneat volitare cava sub imagine formae, §6.294inruat, et frustra ferro diverberet umbras.
そして、もし博識な伴侶が、肉体のない希薄な命が虚ろな姿の幻影の下で飛び回っているにすぎないと告げなかったなら、彼は突進し、剣で虚しく影を切り裂いていたことだろう。
§6.295Hinc via, Tartarei quae fert Acherontis ad undas.
ここから、タルタロスのあのアケローン川の波へと続く道がある。
§6.296Turbidus hic caeno vastaque voragine gurges §6.297aestuat, atque omnem Cocyto eructat harenam.
ここでは、泥を伴い、巨大な深淵を伴う濁った濁流が沸き立ち、その砂のすべてをコーキュートス川へと吐き出している。
§6.298Portitor has horrendus aquas et flumina servat §6.299terribili squalore Charon, cui plurima mento
この水と川を、恐るべき汚らしさの渡し守ハローンが守っている。
§6.300canities inculta iacet; stant lumina flamma,
彼の顎には手入れのされていない多くの白髪が垂れ下がり、その目はぎらぎらと燃え盛っている。

語釈・文法注

  1. 6.224aversi — 複数主格の形容詞で、動詞 `tenuere` の主語(祭儀を行う人々)の様子を表す。死者の顔を見ないよう、伝統的に顔を背けて火葬の薪に点火する作法を示している。
  2. 6.229socios pura circumtulit unda — 動詞 `circumfero`(周囲に運ぶ)は、ここでは「水を(人々の)周囲に運ぶ」という通常の構成ではなく、「人々を水で清める(回る)」という二重対格、または対格と奪格を伴う特殊な祭儀的構文で用いられている。`socios` が直接目的語、`pura unda` が手段の奪格として機能している。
  3. 6.239quam super — 前置詞 `super` が関係代名詞対格の女性単数形 `quam`(先行詞は `Spelunca`)の後ろに置かれる倒置(anastrophe)の例。`super quam`(その上に)の意として解釈する。
  4. 6.258adventante dea — 現在分詞 `adventante` と名詞 `dea`(ヘカテー、あるいはヘカテーに伴うヘカテ・トリフォルミス)による奪格絶対。「女神が近づくにつれて」「女神の到来とともに」という時の関係を示す。
  5. 6.292ni ... admoneat ..., inruat — 接続法現在を用いた条件節(`ni... admoneat`)と帰結節(`inruat`)の構成。詩的な表現において、本来は過去の反実仮想(接続法未完了過去・過去完了)になるべき場面で、現在時制を用いることで、読者にその場面が目の前で起きているかのような臨場感(歴史的現在のような効果)を与える。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §6.224-6.300. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:6.224-6.300

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。