Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §1.451-1.528

カルタゴ神殿の壁画とディードーの登場

7 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

アエネアスがカルタゴの神殿に描かれたトロイア戦争の絵を見て涙し、その最中に女王ディードーと散り散りになっていたトロイアの仲間の姿を見出す。

§1.451leniit, hic primum Aeneas sperare salutem §1.452ausus, et adflictis melius confidere rebus.
[恐れを]和らげた。 ここでアエネアスは初めて、安全を望む勇気を持ち、窮地にあってもより良く信頼することをあえてした。
§1.453Namque sub ingenti lustrat dum singula templo, §1.454reginam opperiens, dum, quae fortuna sit urbi, §1.455artificumque manus inter se operumque laborem §1.456miratur, videt Iliacas ex ordine pugnas,
なぜなら、彼が巨大な神殿の下で、一つ一つのものを観察し、女王を待ちながら、都市の運命がどのようなものであるか、また職人たちの手(の技)やその作品の労苦に驚嘆している間に、彼はイリオスの戦いの数々が順序よく描かれているのを見た。
§1.457bellaque iam fama totum volgata per orbem, §1.458Atridas, Priamumque, et saevum ambobus Achillem.
すでに名声によって全世界に知れ渡っている戦争、アトレウスの子ら、プリアモス、そして両者にとって非情なアキレウスを。
§1.459Constitit, et lacrimans, Quis iam locus inquit Achate, §1.460quae regio in terris nostri non plena laboris?
彼は立ち止まり、涙を流しながら言った。 「アカテースよ、今やいかなる場所、大地のいかなる地域が、私たちの労苦で満たされていないだろうか。
§1.461En Priamus! Sunt hic etiam sua praemia laudi;
見よ、プリアモスを! ここにもまた、称賛に対するそれ自体の報酬がある。
§1.462sunt lacrimae rerum et mentem mortalia tangunt.
物事に対する涙があり、死すべき定めの出来事が人の心を動かすのだ。
§1.463Solve metus;
恐れを解きなさい。
feret haec aliquam tibi fama salutem.
この名声は、あなたに何らかの安全をもたらすだろう。
§1.464Sic ait, atque animum pictura pascit inani, §1.465multa gemens, largoque umectat flumine voltum.
」彼はこのように言い、実体のない絵で心を満たし、深く嘆き、豊かな涙の流れで顔を濡らした。
§1.466Namque videbat, uti bellantes Pergama circum §1.467hac fugerent Graii, premeret Troiana iuventus, §1.468hac Phryges, instaret curru cristatus Achilles.
なぜなら、彼はペルガマの周囲で戦う者たちが、こちらではギリシア軍が逃げ、トロイアの若者たちが追撃し、あちらではフリュギア人が逃げ、兜の飾りをなびかせたアキレウスが戦車で迫り来るのを。
§1.469Nec procul hinc Rhesi niveis tentoria velis §1.470adgnoscit lacrimans, primo quae prodita somno
また、そこから遠くないところに、白い帆を持つレソスの天幕を、彼は涙ながらに認めた。
§1.471Tydides multa vastabat caede cruentus, §1.472ardentisque avertit equos in castra, prius quam
それらは最初の眠りの間に裏切られ、血塗られたテューデウスの子が多大な虐殺によって荒らし回っており、燃え立つような馬たちを陣営へと連れ去ったのである。
§1.473pabula gustassent Troiae Xanthumque bibissent.
それらがトロイアの草を食み、クサンドスを飲む前に。
§1.474Parte alia fugiens amissis Troilus armis,
別の場所では、武器を失って逃げるトロイロスがいた。
§1.475infelix puer atque impar congressus Achilli, §1.476fertur equis, curruque haeret resupinus inani, §1.477lora tenens tamen;
不幸な少年であり、アキレウスとは不釣り合いな戦いをした彼は、馬たちによって引きずられ、仰向けになって空の戦車にしがみつき、それでも手綱を握りしめていた。
huic cervixque comaeque trahuntur
彼の首と髪は引きずられ、地面を。
§1.478per terram, et versa pulvis inscribitur hasta.
そして逆さになった槍が塵に跡を刻んでいた。
§1.479Interea ad templum non aequae Palladis ibant §1.480crinibus Iliades passis peplumque ferebant,
一方、好意的ではないパラスの神殿へと歩んでいたのは、髪をほどいたイリオスの女たちであり、ペプロスを運んでいた。
§1.481suppliciter tristes et tunsae pectora palmis;
哀哀と悲しみ、手のひらで胸を叩きながら。
§1.482diva solo fixos oculos aversa tenebat.
女神は顔を背け、目を地面に固定したままにしていた。
§1.483Ter circum Iliacos raptaverat Hectora muros, §1.484exanimumque auro corpus vendebat Achilles.
アキレウスはヘクトールをイリオスの城壁の周囲に三度引きずり回しており、息絶えたその遺体を黄金と引き換えに売っていた。
§1.485Tum vero ingentem gemitum dat pectore ab imo,
その時まさに彼は胸の奥底から巨大な嘆息を発した。
§1.486ut spolia, ut currus, utque ipsum corpus amici, §1.487tendentemque manus Priamum conspexit inermis.
戦利品を、戦車を、そして友の遺体そのものを目にした時に、そして武器を持たずに手を差し伸べているプリアモスを。
§1.488Se quoque principibus permixtum adgnovit Achivis,
彼は、自分自身がアカイア人の指導者たちと混ざり合っているのも認めた。
§1.489Eoasque acies et nigri Memnonis arma.
また東方の軍勢と、黒いメムノーンの武器も。
§1.490Ducit Amazonidum lunatis agmina peltis §1.491Penthesilea furens, mediisque in milibus ardet,
三日月の盾を持ったアマゾーンたちの隊列を率いるのは、狂気に満ちたペンテシレイアであり、数千の人々の中で燃え立っていた。
§1.492aurea subnectens exsertae cingula mammae, §1.493bellatrix, audetque viris concurrere virgo.
露わにした胸の下に黄金の帯を締め、女戦士であり、乙女でありながら、男たちと刃を交える勇気を持っていた。
§1.494Haec dum Dardanio Aeneae miranda videntur, §1.495dum stupet, obtutuque haeret defixus in uno, §1.496regina ad templum, forma pulcherrima Dido, §1.497incessit magna iuvenum stipante caterva.
これらがダルダノス人アエネアスにとって驚くべきものと映り、彼が呆然とし、一つの凝視に留まって身動きできずにいる間に、最も美しい姿の女王ディードーが神殿へと、大勢の若者たちの群れを従えて歩み入った。
§1.498Qualis in Eurotae ripis aut per iuga Cynthi §1.499exercet Diana choros, quam mille secutae §1.500hinc atque hinc glomerantur oreades;
あたかもエウロータスの岸辺や、キュントスの尾根において、ディアナが舞踏を率い、彼女に従う千のオレイアスたちがあちこちから集まるように。
illa pharetram §1.501fert umero, gradiensque deas supereminet omnis:
彼女は矢筒を肩に担ぎ、歩きながらすべての女神たちを凌駕する。
§1.502Latonae tacitum pertemptant gaudia pectus:
ラートーナの静かな胸を喜びが満たす。
§1.503talis erat Dido, talem se laeta ferebat §1.504per medios, instans operi regnisque futuris.
ディードーはそのような姿であり、そのような姿で、彼女は喜ばしげに人々の中を進み、未来の国家とその仕事に励んでいた。
§1.505Tum foribus divae, media testudine templi, §1.506saepta armis, solioque alte subnixa resedit.
そして彼女は、女神の門のところで、神殿の丸天井の中央において、武器で囲まれ、高座に深く身を預けて座った。
§1.507Iura dabat legesque viris, operumque laborem §1.508partibus aequabat iustis, aut sorte trahebat:
彼女は人々に対して司法と法律を与え、仕事の労苦を公正な部分に均等に分けるか、あるいはくじで決めていた。
§1.509cum subito Aeneas concursu accedere magno §1.510Anthea Sergestumque videt fortemque Cloanthum,
その時、突然アエネアスは、大勢の群衆の中に近づいてくるのをアンテウス、セルゲストゥス、そして勇敢なクロアントゥスを見た。
§1.511Teucrorumque alios, ater quos aequore turbo §1.512dispulerat penitusque alias avexerat oras.
そして他のテウクロス人たちを。 彼らを暗い嵐が海で散り散りにし、遥か彼方の別の海岸へと連れ去っていた。
§1.513Obstipuit simul ipse simul perculsus Achates §1.514laetitiaque metuque;
彼自身も驚き、同時にアカテースも衝撃を受けた、喜びと恐れによって。
avidi coniungere dextras §1.515ardebant; sed res animos incognita turbat.
彼らは貪欲に右手を繋ぎ合わせたいと熱望したが、未知の状況が彼らの心を混乱させた。
§1.516Dissimulant, et nube cava speculantur amicti, §1.517quae fortuna viris, classem quo litore linquant, §1.518quid veniant;
彼らは身を隠し、包み込む霧に覆われながら窺っていた、人々にどのような運命があるのか、どの海岸に艦隊を残してきたのか、なぜやって来るのかを。
cunctis nam lecti navibus ibant, §1.519orantes veniam, et templum clamore petebant.
なぜなら、すべての船から選ばれた者たちが歩んでいたからである、慈悲を求め、叫び声を上げながら神殿へと向かっていた。
§1.520Postquam introgressi et coram data copia fandi, §1.521maxumus Ilioneus placido sic pectore coepit:
彼らが中に入り、面と向かって話す機会が与えられた後、最長老のイリオネウスが穏やかな胸のうちからこのように語り始めた。
§1.522O Regina, novam cui condere Iuppiter urbem §1.523iustitiaque dedit gentis frenare superbas,
「おお、女王よ、ユーピテルが新しい都市を築くこと、そして正義によって不遜な部族を抑えることをお許しになったお方よ。
§1.524Troes te miseri, ventis maria omnia vecti, §1.525oramus, prohibe infandos a navibus ignis,
風によってすべての海を運ばれた哀れなトロイア人である私たちは、あなたに懇願します、私たちの船から恐ろしい火を遠ざけてください。
§1.526parce pio generi, et propius res aspice nostras.
敬虔な一族を容赦し、私たちの状況をより近くで見てください。
§1.527Non nos aut ferro Libycos populare Penatis §1.528venimus, aut raptas ad litora vertere praedas;
私たちは、リビアの家神を剣で荒らし、あるいは略奪品を奪って海岸へと運ぶために来たのではありません。

語釈・文法注

  1. 1.462lacrimae rerum — 属格 rerum は、主格的属格(「事物自体が涙を流す」)とも、目的格的属格(「不運な出来事に対する涙がある」)とも解釈し得る。一般には後者の「人間の運命・悲哀に対する同情」と解される。
  2. 1.473prius quam / pabula gustassent — 接続法過去完了 gustassent(gustavissent の短縮形)および bibissent は、単なる時間的な前後関係(直説法)ではなく、馬たちが草を食み水を飲むという事態を「防ぐために、あらかじめ」という目的・予防のニュアンスを含んでいる。
  3. 1.509cum subito Aeneas... videt — 「逆転の cum」(cum inversum)の構文。主節(Dido が人々を統治していた背景)を未完了過去(dabat, aequabat など)で叙述し、cum 節において直説法現在(歴史現在 videt)を用いて、突然発生した中心的な出来事を際立たせている。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §1.451-1.528. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:1.451-1.528

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。