Humanitext Reader

ウェルギリウス · 牧歌 §7.1-7.70

コリドンとテュルシスによる交互の歌比べ

8 / 12 箇所 · ラテン語

要旨

メリボエウスは、ダプニスの勧めでコリドンとテュルシスによるアモイベオン(交互歌唱)の歌比べを聴くことになり、その対抗歌の全容が語られる。

§7.1Forte sub arguta consederat ilice Daphnis,
たまたま、さらさらと鳴るウバメガシの下にダプニスが腰を下ろしていた。
§7.2compulerantque greges Corydon et Thyrsis in unum,
そして、コリドンとテュルシスが群れを一つに集めていた。
§7.3Trhyrsis ovis, Corydon distentas lacte capellas,
テュルシスは羊を、コリドンは乳で張った雌ヤギを。
§7.4ambo florentes aetatibus, Arcades ambo, §7.5et cantare pares, et respondere parati.
二人とも若さの盛りにあり、二人ともアルカディア人であり、歌うことにかけては互角であり、交互に答える用意ができていた。
§7.6Huc mihi, dum teneras defendo a frigore myrtos, §7.7vir gregis ipse caper deerraverat;
私が冷気からか弱いミルトスを守っている間に、私のところで、群れの主たる雄ヤギ自体がここへと迷い込んでいた。
atque ego Daphnim §7.8aspicio.
そして私はダプニスを目にする。
Ille ubi me contra videt: “Ocius” inquit
彼が私に向かい合うと、こう言った。 「もっと早く」と。
§7.9“huc ades, O Meliboee, caper tibi salvus et haedi;
「ここへおいで、メリボエウスよ。 お前の雄ヤギも子ヤギたちも無事だ。
§7.10et, si quid cessare potes, requiesce sub umbra.
そして、もし少しでも休むことができるなら、木陰で休息するがよい。
§7.11huc ipsi potum venient per prata iuvenci,
ここには若い雄牛たち自身が、草原を通り抜けて水を飲みにやって来るだろう。
§7.12hic viridis tenera praetexit arundine ripas §7.13Mincius, eque sacra resonant examina quercu.
ここでは、緑の岸辺をか弱い葦で覆いながら、ミンキオス川が流れ、神聖なカシの木からは蜂の群れが鳴り響いている。
§7.14Quid facerem? Neque ego Alcippen, nec Phyllida habebam,
」私はどうすべきであったろうか?
§7.15depulsos a lacte domi quae clauderet agnos,
私にはアルキッペも、フィリスもいなかった、乳離れした子羊たちを家の中に閉じ込めてくれるような。
§7.16et certamen erat, Corydon cum Thyrside, magnum.
そして、コリドンとテュルシスの間には、大いなる勝負があった。
§7.17posthabui tamen illorum mea seria ludo:
それでも、私は彼らの遊びのために自分の重大な仕事を後回しにした。
§7.18alternis igitur contendere versibus ambo §7.19coepere;
それゆえ、二人は交互の詩行で競い合い始めた。
alternos Musae meminisse volebant.
ミューズたちは交互の詩行を記憶することを望んだのだ。
§7.20hos Corydon, illos referebat in ordine Thyrsis.
これらをコリドンが、あれらをテュルシスが順に歌い返した。
§7.21Nymphae, noster amor, Libethrides, aut mihi carmen, §7.22quale meo Codro, concedite: proxima Phoebi
リベトロンのニンフたちよ、私たちの愛する者たちよ、私に歌を、私のコドゥルスに与えられたような歌を授けてください。
§7.23versibus ille facit;
彼はアポロンの詩行に次ぐものを作ります。
aut, si non possumus omnes, §7.24hic arguta sacra pendebit fistula pinu.
あるいは、もし私たち全員がそうできないなら、ここ、神聖な松の木に、澄んだ音を出す葦笛が掛けられるでしょう。
§7.25Pastores, hedera crescentem ornate poetam, §7.26Arcades, invidia rumpantur ut ilia Codro;
牧人たちよ、育ちゆく詩人をキヅタで飾り立てよ、アルカディア人たちよ、コドゥルスの脇腹が妬みで破裂するように。
§7.27aut si ultra placitum laudarit, baccare frontem §7.28cingite, ne vati noceat mala lingua futuro.
あるいは、もし彼が不当に褒め称えるなら、ミツバツツジで彼の額を囲め、邪悪な舌が未来の詩人を害することがないように。
§7.29Saetosi caput hoc apri tibi, Delia, parvus §7.30et ramosa Micon vivacis cornua cervi.
デリアよ、幼いミコンがこの毛深い野イノシシの頭を、そして寿命の長い鹿の、枝分かれした角をあなたに捧げる。
§7.31Si proprium hoc fuerit, levi de marmore tota §7.32puniceo stabis suras evincta coturno.
もしこれが自分のものとなるなら、滑らかな大理石でできた全身のあなたが立ち、そのふくらはぎを深紅の長靴で縛られるだろう。
§7.33Sinum lactis et haec te liba, Priape, quotannis
プリアポスよ、毎年、乳の一鉢とこれらの供え物の平たいパンをあなたが期待するだけで十分だ。
§7.34exspectare sat est: custos es pauperis horti.
あなたは貧しい庭の番人なのだから。
§7.35Nunc te marmoreum pro tempore fecimus;
今は仮にあなたを大理石で造った。
at tu, §7.36si fetura gregem suppleverit, aureus esto.
だが、もし出産の増殖が群れを満たすなら、黄金の像となって立つがよい。
§7.37Nerine Galatea, thymo mihi dulcior Hyblae, §7.38candidior cycnis, hedera formosior alba, §7.39cum primum pasti repetent praesepia tauri, §7.40si qua tui Corydonis habet te cura, venito.
ネレウスの娘ガラテイアよ、私にとってヒュブラのタイムよりも甘く、白鳥たちよりも白く、白いキヅタよりも美しい者よ、草を食んだ雄牛たちが最初に牛舎に戻るとき、もしお前のコリドンを想う心が少しでもあるなら、おいで。
§7.41Immo ego Sardoniis videar tibi amarior herbis, §7.42horridior rusco, proiecta vilior alga, §7.43si mihi non haec lux toto iam longior anno est.
むしろ、私はあなたにとってサルディニアの毒草よりも苦く、ナギイカダよりも不快で、投げ捨てられた海藻よりも価値のないものに見えるだろう、もし私にとって、この一日がすでに一年全体よりも長く感じられないなら。
§7.44Ite domum pasti, si quis pudor, ite iuvenci.
家へ帰るがよい、草を食んだ雄牛たちよ、もし少しでも恥を知るなら、帰るがよい。
§7.45Muscosi fontes et somno mollior herba, §7.46et quae vos rara viridis tegit arbutus umbra, §7.47solstitium pecori defendite;
苔むした泉たちよ、そして眠りよりも柔らかい草よ、そして、まばらな木陰であなた方を覆う緑のヤマモモよ、家畜の群れを夏至から守ってくれ。
iam venit aestas
今や燃えるような夏がやって来る。
§7.48torrida, iam lento turgent in palmite gemmae.
今や、しなやかなブドウの枝で芽が膨らんでいる。
§7.49Hic focus et taedae pingues, hic plurimus ignis §7.50semper, et adsidua postes fuligine nigri;
ここには炉があり、脂の乗った松明があり、ここには常に豊かな火があり、絶え間ない煤で柱は黒ずんでいる。
§7.51hic tantum Boreae curamus frigora, quantum §7.52aut numerum lupus, aut torrentia flumina ripas.
ここで私たちは、北風の寒さを、狼が数を気にするほどにしか、あるいは激流がその岸辺を気にするほどにしか、気にかけない。
§7.53Stant et iuniperi, et castaneae hirsutae;
ネズの木も、毛深い栗の木も立っている。
§7.54strata iacent passim sua quaque sub arbore poma;
それぞれの木の下には、落ちた果実があちこちに横たわっている。
§7.55omnia nunc rident: at si formosus Alexis
今や万物が微笑んでいる。
§7.56montibus his abeat, videas et flumina sicca.
しかし、もし美しいアレクシスがこれらの山々から去るならば、川が干上がるのを目にすることだろう。
§7.57Aret ager; vitio moriens sitit aeris herba;
畑は枯れ、草は空気の悪さのために死にかけて渇いている。
§7.58Liber pampineas invidit collibus umbras:
バッカスはブドウの影を丘に与えるのを惜しんだ。
§7.59Phyllidis adventu nostrae nemus omne virebit, §7.60Iuppiter et laeto descendet plurimus imbri.
私たちのフィリスが来れば、森全体が緑に変わり、ユピテルが恵みの豊かな雨となって降りてくるだろう。
§7.61Populus Alcidae gratissima, vitis Iaccho, §7.62formosae myrtus Veneri, sua laurea Phoebo;
ポプラはアルケイデスの最も好むものであり、ブドウはバッカスに、ミルトスは美しいウェヌスに、月桂樹はアポロンに。
§7.63Phyllis amat corylos: illas dum Phyllis amabit,
フィリスはハシバミを愛する。
§7.64nec myrtus vincet corylos, nec laurea Phoebi.
フィリスがそれを愛する間は、ミルトスもハシバミに勝ることはなく、アポロンの月桂樹も勝ることはない。
§7.65Fraxinus in silvis pulcherrima, pinus in hortis, §7.66populus in fluviis, abies in montibus altis:
トネリコは森で最も美しく、松は庭で、ポプラは川辺で、モミは高い山々で。
§7.67saepius at si me, Lycida formose, revisas, §7.68fraxinus in silvis cedat tibi, pinus in hortis.
しかし、美しいリュキダスよ、あなたがもっと頻繁に私を訪ねてくれるなら、森のトネリコもあなたに譲り、庭の松も譲るだろう。
§7.69Haec memini, et victum frustra contendere Thyrsim:
私はこれらを記憶している、そして負けたテュルシスが虚しく競い合っていたことを。
§7.70ex illo Corydon Corydon est tempore nobis.
その時以来、私たちにとってコリドンは実にコリドンである。

語釈・文法注

  1. §7.6mihi — 奪格/与格のうち倫理的与格(dativus ethicus)の用法。「私の(不注意のために)」あるいは「私が気づくと」というニュアンス。
  2. §7.14Quid facerem? — 過去の事実に言及する躊躇の接続法(coniunctivus dubitativus)。「私はどうすべきだったか(いや、どうしようもなかった)」という反実のニュアンスを含む。
  3. §7.15quae clauderet — 接続法未完了過去 clauderet は、先行詞 Alcippen, nec Phyllida を修飾する関係節の中で、目的(〜するための人)または結果を表す。
  4. §7.19alternos — 形容詞 alternus の対格複数男性形。名詞の versus が省略されている。アモイベオン(交互歌唱)の詩的規則を指示している。
  5. §7.27ultra placitum — 「気に入る限度(placitum)を超えて」、すなわち「過度に、不当に」という意味の副詞句。他人の過剰な称賛が神々の嫉妬(邪視)を招くことを恐れる古典的観念を反映。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, 牧歌 §7.1-7.70. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi001.humanitext-lat2:7.1-7.70

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。