Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §2.5.1-2.5.6

アクソナ川渡河と陣営設営および敵軍分断工作

59 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

カエサルはレミ族に人質を要求し、ハエドゥイ族のディウィキアクスにベッロワキ族の領土を襲撃して敵を分散させるよう命じた後、軍をアクソナ川の対岸に進めて強固な陣営を設営した。

§2.5.1Caesar Remos cohortatus liberaliterque oratione prosecutus omnem senatum ad se convenire principumque liberos obsides ad se adduci iussit.
カエサルはレミ族を力づけ、親切な言葉をかけてから、全元老院議員が自分のところに集まり、指導者たちの子女が人質として自分のところに連れて来られるように命じた。
Quae omnia ab his diligenter ad diem facta sunt.
これらすべては、期日通りに彼らによって入念に実行された。
§2.5.2Ipse Diviciacum Haeduum magnopere cohortatus docet quanto opere rei publicae communisque salutis intersit manus hostium distineri, ne cum tanta multitudine uno tempore confligendum sit.
彼自身はハエドゥイ族のディウィキアクスを大いに力づけ、敵の軍勢を分散させておくことが、国家にとっても共同の安全にとってもどれほど重大であるかを説明した。 それは、これほど大勢の敵と同時に戦わねばならなくなることがないようにするためであった。
§2.5.3Id fieri posse, si suas copias Haedui in fines Bellovacorum introduxerint et eorum agros populari coeperint.
もしハエドゥイ族が自分たちの軍勢をベッロワキ族の領土に侵入させ、彼らの農地を荒らし始めれば、それが可能である(と彼は説明した)。
§2.5.4His datis mandatis eum a se dimittit.
これらの指示を与えて彼を送り出した。
Postquam omnes Belgarum copias in unum locum coactas ad se venire vidit neque iam longe abesse ab iis quos miserat exploratoribus et ab Remis cognovit, flumen Axonam, quod est in extremis Remorum finibus, exercitum traducere maturavit atque ibi castra posuit.
ベルガエ人のすべての軍勢が1箇所に集まって自分に向かって進軍してくるのを目にし、また、自分が派遣した斥候たちやレミ族から、敵がすでにそれほど遠くないところにいることを知ると、カエサルはレミ族の領土の端にあるアクソナ川を軍勢に渡らせることを急ぎ、そこに陣営を設営した。
§2.5.5Quae res et latus unum castrorum ripis fluminis muniebat et post eum quae erant tuta ab hostibus reddebat et commeatus ab Remis reliquisque civitatibus ut sine periculo ad eum portari possent efficiebat.
この措置は、陣営の片側を川の堤防で防備することになり、また彼の背後にある地域を敵から安全にし、さらにレミ族やその他の部族からの食糧補給が危険なしに彼のもとに運ばれることを可能にした。
§2.5.6In eo flumine pons erat.
その川には橋がかかっていた。
Ibi praesidium ponit et in altera parte fluminis Q. Titurium Sabinum legatum cum sex cohortibus relinquit;
そこに彼は守備隊を配置し、川の反対側にレガトゥスのクイントゥス・ティトゥリウス・サビヌスを6つのコホルス(大隊)とともに残した。
castra in altitudinem pedum XII vallo fossaque duodeviginti pedum muniri iubet.
そして、陣営を12フィートの高さの土塁と、18フィートの幅の堀で防備するように命じた。

語釈・文法注

  1. §2.5.2rei publicae communisque salutis intersit — 非人称動詞 `interest` の接続法現在形 `intersit` が、間接疑問節を導いている。`interest` が表す「(~にとって)重要である」の関心対象は属格で表されるため、`rei publicae` と `communis salutis` は所有属格である。主語はそれに続く不定詞句 `manus hostium distineri`(敵の軍勢が分散されること)である。
  2. §2.5.3Id fieri posse, si suas copias Haedui in fines Bellovacorum introduxerint et eorum agros populari coeperint — 前節の動詞 `docet`(説明する)から引き続く間接話法(oratio obliqua)の文である。主節の動詞 `Id fieri posse` は対格不定詞構文(直説法 `Id fieri potest` に対応)であり、条件節の動詞 `introduxerint` および `coeperint` は、直接話法における未来完了直説法が間接話法における完了接続法(主節の主動詞 `docet` が歴史的現在で一次時制として扱われているため)に維持されたものである。
  3. §2.5.4ab iis quos miserat exploratoribus — 先行詞となるべき名詞 `exploratoribus` が関係節 `quos miserat` の内部に取り込まれ、関係代名詞 `quos` の格(対格)ではなく、前置詞 `ab` に支配される本来の格(奪格)に置かれている(`ab iis exploratoribus quos miserat` と同義)。この奪格句と `ab Remis` が接続詞 `et` によって並列され、動詞 `cognovit`(知った)に係る。
  4. §2.5.5commeatus ab Remis reliquisque civitatibus ut sine periculo ad eum portari possent efficiebat — 動詞 `efficiebat`(~を可能にする、~という結果をもたらす)が、`ut` +接続法(`possent`)による名詞節(結果節)を従えている。この `ut` 節の実質的な主語である `commeatus`(食糧補給、複数名詞)が、`ut` 節の前に先取り(prolepsis)されて配置されており、`efficiebat` の直接の目的語のように見えるが、構文上は `portari possent` の主語として機能している。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §2.5.1-2.5.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:2.5.1-2.5.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。