- 底本
- Tertullian. Quinti Septimii Florentis Tertulliani Quae Supersunt Omnia, Volume 1. Oehler, Franz, editor. Leipzig: Weigel, 1853.
- 翻訳
- AI生成(gemini-3.5-flash) — 機械翻訳のため誤りを含む場合があります
- 言語
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa013.humanitext-lat1:3-4
- 出力
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-27
著者は、成文による根拠がない教会慣行(洗礼の儀礼、聖餐、死者の記念など)であっても伝承と慣習に基づき守られるべき先例を多数挙げ、理性が推奨するものであれば未成文であっても法(規律)として効力を有すると論じる。
Et quamdiu per hanc lineam serram reciprocabin(??), habendes observationem inveteratam, quae praeveniendo statum fecit? Hanc si nulla scriptura determinavit, certe consuetudo corroboravit, quae sine dubio de traditione manavit. Quomodo enim usurpari quid potest, si traditum prius non est? Etiam in traditionis obtentu exigenda est, inquis, auctoritas scripta. Ergo quaeramus an et traditio nisi scripta non debeat recipi. Plane negabimus recipiendam,1 si nulla exempla pra(??)iudicent aliarum observationum, quas sine ullius scripturae instrumento solius traditionis titulo et exinde consuetudinis patrocinio vi(??)dicamus. Demque ut a baptismate ingrediar, aquam adituri ibidem, sed et aliquanto prius in ecclesia sub antistitis manu, contestamur nos renuntiare diabolo et pompae et angelis eius. Dehinc ter mergitamur amplius aliquid respondentes quam dominus in evangelio determinavit, Inde suscepti lactis et mellis concordiam praegustamus, exque ea die lavaero quotidiano per totam hebdomadem abstinemus. Eucharistiae sacramentum2 et in tempore victus et omnibus mandatum a domino etiam antelucanis coetibus, nec de aliorum manu quam praesidentium sumimus. Oblationes pro defunctis, pro nataliciis annua die facimus. Die dominico ieiunium nefas ducimus vel de geniculis adorare Eadem immunitate a die Paschae in Pentecosten usque gaudemus. Calicis aut panis etiam nostri aliquid deeuti in terram anxie patimur. Ad omnem progressum atque promotum, ad omnem aditum et exitum, ad vestitum et calciatum, ad lavacra, ad mensas, ad lumina, ad cubilia, ad sedilia, quacumque nos conversatio exercet, frontem signaculo terimus.
そして、先んじることによって(すでに)確立された地位を得ている、この古くからの遵守を有していながら、いつまでこの線に沿って鋸を往復させ続けるのだろうか。これをもし、いかなる聖書も規定していないとしても、確かに慣習がそれを補強しており、その慣習は疑いなく伝承から流れ出たものである。というのも、あらかじめ伝えられていないとしたら、いかにして何かが慣用され得るだろうか。「伝承を口実にする場合であっても、書かれた権威が要求されるべきだ」と、あなたは言う。それでは、伝承も書かれたものでなければ受け入れられるべきではないのか、問いかけてみよう。明らかに我々は、それを受け入れるべきではないと否定することになるだろう。もし、いかなる聖書の文書による裏付けもなしに、ただ伝承という名目のもとに、そしてそこから生じる慣習の支持によって我々が擁護している他の遵守事項の数々の先例が、不利益な判断を下していないならば。最後に、洗礼から始めることにすれば、まさに水を浴びようとするとき、しかしまたそれに先立つしばらく前に教会において司教の手のもとで、我々は悪魔とその虚飾と使いたちに背を向けることを厳かに誓う。その後、主が福音書において規定された以上のことをいくらか答えながら、我々は三度水に浸される。そこから引き上げられると、我々は乳と蜜の和合をあらかじめ味わい、その日からは一週間ずっと、毎日の入浴を控える。聖餐の秘跡については、食事の時であり、またすべての人に対して主から命じられたものであるが、我々は夜明け前の集会において行い、また司会を執り行う者たち以外の者の手からは受け取らない。死者のための、また(殉教者の)誕生日のための捧げ物を、我々は一年の決まった日に行う。主の日には、断食すること、あるいは膝を屈して祈ることを、我々は罪悪とみなす。同じ免除を、我々は復活祭の日から五旬節に至るまで享受する。我々の杯、あるいはパンの破片であっても、それが地面に落ちることを、我々は不安をもって耐え忍ぶ。あらゆる前進や歩みにおいて、あらゆる出入りにおいて、衣服をまとい靴を履くとき、入浴、食事、灯火をともすとき、寝床に入るとき、座席に座るとき、いかなる日常の活動が我々を従事させようとも、我々は額に印を擦りつける。
Harum et aliarum eiusmodi disciplinarum si legem expostules scripturarum, nullam leges. Traditio tibi praetendetur auctrix, consuetudo confirmatrix, et fides observatrix. Rationem traditioni et consuetudini et fidei patrocinaturam aut ipse perspicies, aut ab aliquo qui perspexerit disces. Interim nonaullam esse (??) cui debeatur obsequium. Adicio unum ad(??) enempl(??), quatinus et de veteribus docere conveniet. Apud Iudaees (??) sollemne est feminis eorum velamen capitis, ut inde noscantur. Quaero legem. Apostolum differo. Si Rebecca conspecto procul sponso velamen invasit, privatus pudor legem facere non potuit, aut causae suae fecerit. Tegantur virgines solae, et hoc nuptum venientes, nec antequam cognoverint sponsos. Si et Susanna in iudicio revelata argumentum velandi praestat, possum dicere; et hic velamen arbitrii fuit. Rea venerat, erubescens de infamia sua, merito abscondens decorem, vel quia timens iam placere. Ceterum in stadio mariti non putem velatam deambulasse quae placuit. Fuerit nunc velata semper. In ipsa quoque legem habitus requiro, vel in quacunque alia. Si legem nusquam reperio, sequitur ut traditio consuetudini morem hunc dederit, habiturum3 quandoque apostoli auctoritatem ex interpretatione rationis. His igitur exemplis renuntiatum erit posse etiam non scriptam traditionem in observatione defendi, confirmatam consuetudine, idonea teste probatae tunc traditionis ex perseverantia observationis. Consuetudo autem etiam in civilibus rebus pro lege suscipitur, cum deficit lex, nec differ, scriptura. an ratione consistat, quando et legem ratio commendet. Porro si ratione lex constat, lex erit omne iam quod ratione constiterit a quocunque productum. An non putas omni fideti licere concipere et constituere, dumtaxat quod deo congruat, quod disciptinae conducat, quod saluti proficiat, dicente domino, Cur autem non et a vobis ipsis quod iustum iudicatis? Et non de iudicio tantum, sed de omni sententia rerum examinandarum dicit et apostolus, Si quid ignoratis, deus vobis revelabit, solitus et ipse consilium subministrare, cum praeceptam domini non habebat, et dicere a semetipso, spiritum dei habens deductorem omnis veritatis. (??)taque consilium eius divim iam praecepti instar obtinuit de rationis divinae patrocinio. Hanc nune expostula salvo traditionis respectu, quocumque traditore censetur,4 nec auctorem respicias, sed auctoritatem, et inprimis consuetudinis ipsius, quae propterea colenda est, ne non sit rationis interpres, ut, si et hanc deus dederit, tunc discas non an observanda sit tibi consuetudo, sed cur.
これらや他の同様の規律について、もしあなたが聖書の律法を要求するならば、いかなる律法も読むことはないだろう。伝承があなたに対して創始者として、慣習が補強者として、そして信仰が遵守者として提示されるだろう。伝承と慣習と信仰を支持することになる理性を、あなた自身が洞察するか、あるいはそれを洞察した他の誰かから学ぶだろう。差し当たり、服従が捧げられるべき何らかの理性が存在することを信じることになるだろう。古い事柄についても教えることが適当である限りにおいて、私は一つの例を付け加えよう。ユダヤ人の間では、彼らの女性たちが頭にヴェールを被るのが習わしであり、それによって彼女たちであることが見分けられる。私は律法を求める。使徒(の言葉)は後回しにする。もしリベカが、遠くに花婿を見てヴェールを手に取ったのだとしても、個人的な羞恥心が律法を作ることはできなかったであろうし、あるいは彼女は自分自身の事情のためにそうしたのだろう。処女たちだけが、それも婚礼に臨むときに覆われるべきであり、花婿を知る前であってはならない(ということになってしまう)。また、もしスザンナが裁判において(ヴェールを)剥ぎ取られたことが、被るべき根拠を示すのだとしても、私は「ここでもヴェールは個人の判断によるものであった」と言うことができる。彼女は被告として来ており、不名誉を恥じて、当然のことながらその美しさを隠していた。あるいは、すでに気に入られることを恐れていたからである。しかしながら、夫の散歩道においては、気に入られた彼女がヴェールを被って歩いていたとは私は思わない。さて、彼女が常にヴェールを被っていたとしよう。その服装についても、あるいは他のいかなる服装についても、私は律法を要求する。もし律法がどこにも見出せないならば、伝承がこの慣行を慣習に与えたのであり、それが理性的な解釈によって後に使徒の権威を持つに至ったのだ、ということになる。したがって、これらの例によって、書かれていない伝承であっても、慣習によって補強され、その遵守の永続性から当時認められていた伝承の適格な証人となるならば、遵守において擁護され得るということが、公に宣言されたことになるだろう。しかし、慣習は、市民生活の事柄においても律法(法)が欠けているときには律法として受け入れられるのであり、それが書物によって成り立つか、それとも理性によって成り立つかは問題ではない。なぜなら、律法をも理性が推奨するからである。さらに、もし律法が理性によって成り立つものであるならば、理性によって成り立つものは、誰によって提示されたものであれ、すでにすべて律法なのである。主が「あなたがたは、なぜ自分自身で正しいことを判断しないのか」と言っておられるように、神に適合し、規律に資し、救いに有益である限りにおいて、すべての信者が心に抱き、制定することが許されていると、あなたは思わないのだろうか。また、判断についてだけでなく、吟味されるべき事柄に関するあらゆる意見について、使徒も「あなたがたに何か分からないことがあれば、神がそれを明らかにしてくださるだろう」と言っており、彼自身も、主の命令を持たないときには勧告を与え、すべての真理へと導く神の霊を持っている者として、自分自身から語ることを常としていた。したがって、彼の勧告は、神的な理性の支持によって、すでに神的な命令と同等の地位を獲得したのである。今や、この理性を要求せよ。伝承に対する敬意を保ったままで。それが誰を伝達者として認められていようとも。そして、創始者を見るのではなく、権威、それもとりわけ慣習そのものの権威を見るべきである。慣習は、それが理性の通訳者でないなどということがないよう、重んじられるべきなのである。それは、もし神がこの理性をも与えてくださるなら、そのときあなたが学ぶのは、慣習があなたによって遵守されるべきかどうかではなく、なぜ遵守されるべきなのか、ということになるためである。
- 3Plane negabimus recipiendam
negabimus recipiendam は recipiendam (esse) という動形容詞を伴う対格不定詞節の esse が省略されたもので、「(伝承が)受け入れられるべきであることを、我々は否定するだろう」という意味になる。条件節(si...)を伴い、「書かれていない伝承は受け入れるべきではない」という相手の主張に対し、他の未成文のキリスト教的慣行(洗礼、聖餐など)の数々を例示することで反証する二重否定的な反論の骨格をなしている。
- 3Eucharistiae sacramentum
Eucharistiae sacramentum は対格で、文末の動詞 sumimus の直接目的語である。主語と動詞(nec... sumimus)から大きく離れて文頭に置かれており、mandatum(分詞)によって修飾され、「食事の時に、またすべての人に対して主から命じられたものであるが」という挿入的な説明を伴う。
- 4habiturum
未来能動分詞の対格男性単数形であり、sequitur ut 節の中の対格 morem を修飾している。「(この慣行が)将来、使徒の権威を持つことになるであろう」という未来のニュアンスを表す。
- 4quocumque traditore censetur
censetur は「〜とみなされる、評価される」を意味し、奪格 quocumque traditore を伴って「それが誰を伝達者として認められていようとも(=起源となる伝達者が誰とみなされようとも)」という譲歩的なニュアンスを表している。
翻訳:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 公開)・修正履歴(1 件・最終 2026-09-21)
- 2026-09-21 AI校閲 — 訳文 1 件
