← テルトゥリアヌス

冠について

§10

死者と神々への冠の奉納と偶像崇拝の禁止

第10章において著者は、異教の神々や死者に捧げられた冠は偶像崇拝そのものであり、キリスト者には一切の妥協が許されないことを、聖書の言葉や日常の使用例の対比を用いて論じる。また、冠を使用する具体的理由についての検証へと議論を移す。

表示 ▾
表示
訳
訳の書体
AI ↗
← 前次 →
§10

​Ita cum idcirco proponis deorum saecularium ornamenta etiam apud deum deprehendi, ut inter haec coronam quoque capitis communi usui vindices, ipse tibi iam praescribis non habendum in communionem usus1 apud nos quod non inveniatur in dei rebus. Quid enim tam indignum deo quam quod dignum idolo? Quid autem tam dignum idolo quam quod et mortuo? Nam et mortuorum est ita coronari. vel quoniam et ipsi idola statim fiunt et habitu et cultu consecrationis, quae apud nos secunda idololatria est. Igitur qui careant sensu, illorum erit perinde uti ea re, cuius careant sensu, atque si abuti ea vellent,2 si sensu non carerent. Nulla vero distantia est abutendi, cum veritas cessat utendi. Cessante natura sentiendi, qua vult, quis abutatur,3 cum non habeat qua utatur? Nobis autem abuti apud apostolum non licet, facilius non uti docentem, nisi quod nec abutuntur qui nihil sentiunt. Sed vacat totum et est ipsum quoque opus mortuum, quantum in idolis, vivum plane, quantum in daemoniis, ad quae pertinet superstitio. Idola nationum, inquit David, argentum et aurum. Oculos habent, nec vident, nares, nec odorantur, manus, nec contrectabunt. Per haec enim floribus frui est. Quod si tales edicit futuros qui idola fabricantur, tales iam sunt qui secundum idolorum ornatum quid utuntur. Omnia munda mundis, ita et immunda omnia immundis, nihil autem immundius idolis. Ceterum substantiae mundae, ut dei res, et hac sua conditione communes usui. Sed et ipsius usus administratio interest. Nam et ego mihi gallinaceum macto, non minus quam Aesculapio Socrates, et si me odor alicuius loci offenderit, Arabiae aliquid incendo, sed non eodem ritu nec eodem habitu nec eodem apparatu quo agitur apud idola. Si enim verbo nudo conditio polluitur, ut apostolus docet, Si quis autem dixerit, Hoc idolothytum est, non contigeris,4 multo magis, cum habitu et ritu et apparatu idolothytorum contaminatur. Ita et corona idolothytum efficitur. Hoc enim ritu et habitu et apparatu idolis immolatur auctoribus suis, quorum eo vel maxime proprius est usus, ne in communionem possit admitti quod in dei rebus non invenitur. Propterea apostolus inclamat, Fugite idololatriam! Omnem utique et totam. Recogita silvam et quantae latitant spinae. Nihil dandum idolo, sic nec sumendum ab idolo. Si in idolio recumbere alienum est a fide, quid in idoli habitu videri? Quae communio Christo et Beliae? Et ideo fugite. Longum enim divortium mandat ab idololatria, in nullo proxime agendum. Draco etiam terrenus de longinquo homines spiritu absorbet. Altius Iohannes, Filioli, inquit, custodite vos ab idolis! non iam ab idololatria quasi officio, sed ab idolis, id est ab ipsa effigie eorum. Indignum enim, ut imago dei vivi imago idoli et mortui fias. Usque adhuc proprietatem istius habitus et ex originis censu et ex superstitionis usu idolis vindicamus, ex eo praeterea, quod dum in rebus dei non refertur, magis magisque illorum deputatur, in quorum et antiquitatibus et sollemnitatibus et officiis convenitur. Ipsae denique fores, et ipsae hostiae et arae, ipsi ministri ac sacerdotes eorum coronantur. Habes omnium collegiorum sacerdotalium coronas apud Claudium. Sed et illam interstruximus distinctionem differentium rationalium et irrationalium eis occurrentem, qui communionem in omnibus de quorundam exemplorum occasione defendunt. Ad hanc itaque partem causas iam ipsas coronarias inspici superest, ut, dum ostendimus extraneas, immo et contrarias disciplinae, nullam earum rationis patrocinio fultam probemus, quod posset habitus huiusmodi quoque communioni vindicari, sicut et quidam, quorum exempla nobis obiectantur.

このように、あなたが、頭の冠をも我々共通の使用のために主張しようとして、この世の神々の装飾品が神のもとでも見出されると主張するなら、あなたは自ら、神の事柄のうちに見出されないものは我々の間で共同使用に付すべきではないと、すでに規定しているのである。というのも、偶像にふさわしいものほど、神に不相応なものがあろうか。また、死者にふさわしいものほど、偶像にふさわしいものがあろうか。実に、そのように冠をかぶせられるのは死者の常だからである。あるいは、彼ら自身が聖別という装いと崇拝によって直ちに偶像となるからである。このことは我々の間では第二の偶像崇拝とされる。したがって、感覚を欠いている者たちにとっては、自分が感覚を欠いているそのものを使用することは、もし彼らが感覚を欠いていなかったとしたらそれを濫用しようとするのと同様であろう。しかし、使用の実態が失われるとき、濫用との間には何の隔たりもない。感じるという本性が失われているのに、どうしてそれを望み通りに濫用できようか。使用するための手段を持ち合わせていないのに。だが我々にとっては、使徒によれば、濫用することは許されておらず、むしろ使用しないことを教えている。ただし、何も感じない者たちが濫用することもないという点を除けばであるが。しかし、すべては空しく、それ自体も死んだ業である。偶像に関する限りは。だが、迷信が関係している悪霊に関する限りは、明らかに生きている。ダビデは言う。「異邦の偶像は銀と金である。目があっても見えず、鼻があっても嗅げず、手があっても触れない。」これらを通してこそ、花を楽しむことができるのであるから。もし偶像を作る者たちもそのようになると宣言しているなら、偶像の装飾に従って何かを使用する者たちは、すでにそのようになっているのである。清い人々には、すべてのものが清い。同様に汚れた人々には、すべてのものが汚れている。しかし、偶像ほど汚れたものはない。もっとも、物質自体は、神の被造物として清く、その性質において共通の使用に開かれている。しかし、その使用の管理に違いがある。なぜなら、ソクラテスがエスクラピウスに捧げたのと同様に、私も自分のために雄鶏を屠るし、ある場所の臭いに悩まされれば、アラビアの香料をいくらか焚くが、それは偶像において行われるのと同じ儀式でも、同じ装いでも、同じ設えでもないからである。なぜなら、もし使徒が教えるように、単なる言葉によって状態が汚されるなら――「もし誰かが『これは偶像に供えられた物だ』と言うなら、触れてはならない」とあるように――、偶像への供え物の装い、儀式、設えによって汚される場合はなおさらである。このように、冠も偶像の供え物とされるのである。なぜなら、この儀式、装い、設えをもって、冠はその創始者である偶像に捧げられており、その使用はまさに彼ら特有のものであるから、神の事柄のうちに見出されないものが共同使用に受け入れられることはあり得ない。それゆえに使徒は叫ぶ。「偶像崇拝から逃れなさい!」当然、あらゆる偶像崇拝から、完全に。森を、そしてそこにどれほど多くの棘が潜んでいるかを思い描きなさい。偶像には何も与えてはならず、同様に偶像からは何も受け取ってはならない。もし偶像の神殿に横たわることが信仰に背くなら、偶像の装いをして見られることはなおさらではないか。キリストとベリアルの間にどんな交わりがあろうか。それゆえに逃れなさい。というのも、偶像崇拝からの遠い離婚を命じており、いかなる点でも近づいて行動してはならないからである。地上の竜でさえ、遠くからその息で人間を吸い込むのである。ヨハネはさらに深く言っている。「子たちよ、偶像から自分を守りなさい!」もはや単に義務としての偶像崇拝からではなく、偶像そのもの、すなわちその像そのものからである。なぜなら、生ける神の似姿が、偶像や死者の似姿になるのは不相応だからである。これまで我々は、この装いの固有性を、その起源の評価からも、迷信的な使用からも、偶像に帰属するものと主張してきた。さらに加えて、神の事柄のなかにそれが言及されていない以上、それはますます、その古くからの慣行や祝祭や儀式においてそれが合致している者たちのものと見なされるからである。最後に、彼らの門自体、犠牲獣自体、祭壇自体、そして仕える者や祭司たち自身が冠をかぶせられる。クラウディウスの著作において、すべての祭司の結社の冠について見出すことができる。しかし我々はまた、特定の事例を口実にしてあらゆるものの共同使用を擁護する人々に対抗して、理性的なものと非理性的なものを区別するという、あの区別をも挿入しておいた。したがって、この部分については、残されたこととして、冠をかぶる原因そのものを吟味し、それらが我々の規律に対して異質であり、むしろ反するものであることを示すことによって、それらの原因のどれ一つとして理性の支持に支えられていないことを証明し、このような装いもまた共同使用に帰せられ得ると主張する余地をなくさねばならない。我々に対してその例が突きつけられている特定の事柄のように。

構文注4 件
  1. 10non habendum in communionem usus

    動形容詞 habendum の後ろに esse が省略された対格不定詞構文(間接話法)であり、主節の動詞 praescribis の目的語節をなす。quod は関係代名詞で、先行詞となる代名詞(id など)が省略されている。また usus は属格であり、communionem usus で「使用の共有(共同使用)」を表す。

  2. 10atque si abuti ea vellent

    atque si は ac si と同様に「あたかも〜であるかのように」という反実仮想の比較を表し、接続法未完了 vellent および carerent を伴って、現在の事実に反する仮定を表している。

  3. 10quis abutatur

    疑問詞 quis を伴う接続法現在 abutatur は、修辞的疑問(「誰が濫用しえようか、いや誰もできない」)を表す。また、後半の qua utatur の qua は、先行詞(手段など)が省略された関係代名詞の奪格であり、接続法 utatur を伴って目的や可能のニュアンスを含んでいる。

  4. 10non contigeris

    否定の副詞 non(通常は ne が用いられるが、後期ラテン語やキリスト教ラテン語では non も現れる)を伴う接続法完了 contigeris(tangere の完了)は、二人称単数に対する禁止(否定命令)を表す。

翻訳:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 公開)・修正履歴(1 件・最終 2026-09-22)
  • 2026-09-22 AI校閲 — 原文 1 件
urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa013.humanitext-lat1:10