← テルトゥリアヌス

ウァレンティヌス派論駁

§15-17

アハモートの情念からの物質生成と三つの種族

アハモートの情念や涙から、世界の様々な物質元素や驚異的な水源が生成されたプロセスを、ウァレンティノス派への諷刺を交えて叙述する。その後、キリストによって派遣されたイエス(ソテール)がアハモートの情念を秩序化して物質的な「素材」を形成し、彼女の霊的な受精によって物質、動物、霊という三つの存在種族が誕生したことを説明する。

表示 ▾
表示
訳
訳の書体
AI ↗
← 前次 →
§15

​Age nunc discant Pythagorici, agnoscant Stoici, Plato ipse, unde materia, quam innatam uolunt,1 et originem et substantiam traxerit in omnem hanc struem mundi; quod nec Mercurius ille Trismegistus, magister omnium physicorum, recogitauit. audisti conuersionem, genus aliud passionis: ex hac omnis anima huius mundi dicitur constitisse, etiam ipsius Demiurgi. id est dei nostri; audisti maerorem et timorem: ex his initiata sunt cetera. nam ex lacrimis eius uniuersa aquarum natura manauit. hinc aestimandum,2 quem exitum duxerit, quantis lacrimarum generibus inundauerit. habuit et salsas, habuit et amaras et dulces, et calidas et frigidas guttas, et bituminosas et ferruginantes, et sulphurantes utique et uenenatas, ut et Nonacris inde sudauerit. quae Alexandrum occidit, et Lyncestarum inde defluxerit. quae ebrios efficit, et Salmacis inde se soluerit, quae masculos molles. etiam caelestes imbres pipiauit Achamoth, et " nos in cisternis alienos luctus et lacrimas seruare curamus. proinde ex consternatione et pauore corporalia elementa ducta sunt. et tamen in tanta circumstantia solitudinis, in tanto circumspectu destitutionis ridebat interdum, qua conspecti Christi recordans; eo de gaudii risu lumen effulsit cuius hoc? prouidentiae? beneficium quale! illam ridere cogebat idcirco, ne semper nos in tenebris moraremur! nec obstupescas: quin laetitia eius tam splendidum elementum radiauerit mundo, cum maestitia quoque eius tam necessarium instrumentum defuderit saeculo? o risum inluminatorem! o fletum rigatorem! et tamen poterat remedio iam agere cum illius loci horrore. omnem enim obscuritatem eius discussisset, quotiens ridere uoluisset. ♦* uel ne cogeretur desertores suos supplicare.

さあ今や、ピタゴラス派の人々は学ぶがよい。ストア派の人々、プラトン自身も、素材――彼らが生まれつきのものであると主張するものであるが――が、この世界のすべての構築物のために、どこからその起源と実体を引き出したのかを認めるがよい。これこそ、自然哲学者すべての教師である、あのメルクリウス・トリスメギストスさえも考え及ばなかったことである。君は、情念の別の種類である「転向」について聞いた。この「転向」から、この世界のあらゆる魂が、さらにはデミウルゴス、すなわち私たちの神自身の魂さえも構成されたと言われている。君は「悲しみ」と「恐れ」について聞いた。これらから残りのものが始められた。なぜなら、彼女の涙から、水のすべての自然が流れ出たからである。ここから、彼女がいかなる流出を導き、どれほど多くの種類の涙で浸したのかを推し量るべきである。彼女は塩辛い滴、苦い滴、甘い滴、熱い滴、冷たい滴、瀝青質の滴、鉄分の混じった滴、そして確かに硫黄分の混じった滴や、毒のある滴さえも持っていた。その結果、アレクサンドロスを殺したあのノナクリス(の泉)もそこからにじみ出、酔わせるあのリュンケスタイ(の川)もそこから流れ下り、男たちを軟弱にするあのサルマキス(の泉)もそこから湧き出たほどである。アハモートは天の雨さえもシクシク泣いてもたらし、私たちは他人の嘆きと涙を貯水池に蓄えることに腐心しているのである。したがって、狼狽と恐怖から、身体的な諸元素が引き出された。それにもかかわらず、これほど広大な孤独の環境の中で、これほど見渡す限りの見捨てられた状態の中で、彼女は時折笑った。それは、目撃したキリストを思い出すことによってであった。その喜びの笑いから、光が輝き出た。これは誰の恩恵か。摂理のそれか。なんと素晴らしい恩恵か!私たちがいつまでも暗闇の中に留まらないようにと、そのために彼は彼女を笑わせたのだ!驚くには及ばない。彼女の悲しみが世界にこれほど必要な道具を注ぎ出したのであるから、彼女の喜びがこれほど輝かしい元素を世界に放ったとしても、どうして驚くことがあろうか。おお、光をもたらす笑いよ!おお、潤いをもたらす涙よ!それでも彼女は、あの場所の恐ろしさに対して、今や治療策として対処することができたはずだった。なぜなら、彼女が笑いたいと思うたびに、そのすべての暗闇を追い払ったであろうからである。……あるいは、自分を見捨てた者たちに哀願することを強制されないためであった。

§16

​Conuertitur enim ad preces et ipsa more materno. sed Christus, quem iam pigebat extra Pleroma proficisci, uicarium praefecti Paracletum Soterem — hic erit Iesus, largito ei patre uniuersorum Aeonum summam potestatem3 subiciendis eis omnibus, uti in ipso secundum apostolum omnia conderentur — ad eam emittit cum officio atque comitatu coaetaneorum angelorum, credas et cum duodecim fascibus. ibi demum, aduentu pompatico eius concussa, Achamoth protinus uelamentum sibi obduxit ex officio primo uenerationis et uerecundiae; dehinc contemplatur eum fructiferumque suggestum. quibus inde conceperat uiribus occurrit illi, χαῖρε χαῖρε dicens, opinor. susceptam ille confirmat atque conformat agnitione iam et ab omnibus iniuriis Passionis expumicat, non eadem neglegentia in exterminium discretis, quam acciderat in casibus matris. sed enim exercitata uitia et usu uiriosa confudit atque ita massaliter solidata defixit seorsum, in materiae corporalem paraturam commutans ex incorporali passione, indita habilitate atque natura, qua peruenire mox possent in aemulas aequiperantias corpulentiarum, ut duplex substantiarum condicio ordinaretur, de uitiis pessima, de conuersione passionalis. haec erit materia, quae nos commisit cum Hermogene ceterisque, qui deum ex materia, non ex nihilo, operatum cuncta praesumunt.

なぜなら、彼女自身も母の習慣に従って、祈りへと向かうからである。しかし、すでにプレローマの外へ出向くことを嫌がっていたキリストは、長官の代理たるパラクレトスであるソテール――これがイエスである。すべてのアイオーンの父が彼に、それらすべてを服従させるための最高権力を与え、使徒の言うように、彼においてすべてのものが建てられるようにしたのである――を、彼女のもとへと、その任務と同世代の天使たちの随伴を伴わせて送り出す。君なら、12本のファスケスをも伴っていたと信じることだろう。そこでついに、彼の威風堂々たる到来に衝撃を受け、アハモートは、敬意と恥じらいの第一の務めから、ただちに自分にヴェールを掛けた。その後、彼女は彼と、その実り豊かな姿を注視する。そこから自分が得た力によって、彼女は彼に駆け寄り、私の思うに「カイレ、カイレ」と言いながら、彼にまみえる。受け入れられた彼女を、彼は今や知識によって強め、形作り、そして情念のすべての害悪から彼女を清める。それは、彼女の母の没落において起こったのと同じような、境界の外への排除という怠慢によるものではない。そうではなく、繰り返され習慣によって害毒となった諸悪を彼は混ぜ合わせ、そのようにして塊のように固められたものを別個に固定し、非物質的な情念から物質的な肉体の備えへと変化させ、やがて肉体の同等な競合へと到達しうる能力と性質を吹き込み、その結果、二重の物質の状態が秩序づけられるようにした。すなわち、諸悪からは最悪のものが、転向からは情念的なものが。これこそが、私たちをヘルモゲネスや、神がすべてを無からではなく素材から作り出したと前提するその他の者たちと対立させるあの「素材」なのである。

§17

​Abhinc Achamoth, expedita tandem de malis omnibus, ecce iam proficit et in opera maiora frugescit. prae gaudio enim tanti ex infelicitate successus concalefacta simulque contemplatione ipsa angelicorum luminum, ut ita dixerim, subfermentata — pudet, sed aliter exprimere non est — quodammodo subsuriit intra et ipsa in illos et conceptu statim intumuit spiritali imaginem ipsam,4 quam ui laetantis (et) ex laetitia prurientis intentionis imbiberat et sibi intimarat. peperit denique, et facta est exinde trinitas generum ex trinitate causarum, unum materiale, quod ex passione, aliud animale, quod ex conuersione, tertium spiritale, quod ex imaginatione.

ここからアハモートは、ついにすべての悪から解放され、見よ、今や向上し、より大いなる業へと実を結ぶ。なぜなら、不仕合わせから生じたこれほど大きな成功の喜びのあまりに熱くなり、同時に、いわば天使の光たちを注視することによって発酵させられ――恥ずかしいことだが、他の表現方法がない――、彼女自身もある意味で、彼らに対して内なる発情を覚え、そして、喜び、かつ喜びから疼く注視の力によって、自分が吸い込み、自らの中に深く取り入れたそのイメージそのものを、霊的な懐妊によって直ちに膨らませたからである。ついに彼女は出産し、そこから、三つの原因から生じる三つの種族が成立した。一つは物質的なもの(これは情念から)、もう一つは動物的なもの(これは転向から)、第三は霊的なもの(これは想像力から)である。

構文注4 件
  1. 15materia, quam innatam uolunt

    対格と不定詞の構文(acc. cum inf.)において、繋ぎの動詞である esse が省略された形。uolunt はここでは「望む」ではなく「〜であると主張する、言い張る」の意で使われている。

  2. 15hinc aestimandum

    義務・当然を表す動形容詞(ゲルンディウム的形容詞)の非人称表現で、繋ぎの動詞 est が省略されている。後続の2つの間接疑問節(quem exitum duxerit... および quantis... inundauerit...)を実質的な主語(対象)として従えている。

  3. 16largito ei patre uniuersorum Aeonum summam potestatem

    patre... largito による独立奪格構文。largito はデポネント動詞 largior の過去分詞であるが、ここでは受動の意味ではなく、能動的な完了の意味(「父が最高権力を与えたので」)として機能している。これはテルトゥリアヌスのラテン語における能動的な独立奪格の慣行を反映している。

  4. 17conceptu statim intumuit spiritali imaginem ipsam

    自動詞 intumuit(膨らんだ、妊んだ)が、直接対格 imaginem ipsam を伴っている。これは「〜を胎内に宿して膨らんだ」という結果の対格(または内的な目的語)のような特殊な他動詞的用法、あるいは conceptu... spiritali(霊的な懐妊によって)と結びついた、ギリシア語の「イメージを孕む」という表現の直訳的な影響による。

翻訳:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 公開)・修正履歴(6 件・最終 2026-09-30)
  • 2026-09-30 表記の統一 — 訳文 5 件
  • 2026-09-22 AI校閲 — 原文 1 件
urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa008.humanitext-lat2:15-17