← ディオゲネス・ラエルティオス

ギリシア哲学者列伝

§5.2.49-5.2.52

著作目録の結びとテオプラストスの遺言書

テオプラストスの膨大な著作目録が総行数(23万2808行)とともに締めくくられ、続いて学園の施設整備、肖像や祭壇の設置、および財産・庭園の分配を定めた彼の遺言書が引用される。

← 前次 →

Επιτομῶν Ἀριστοτέλους περὶ ζῴων α′ β′ γ′ δ′ ε′ ς′. Ἐπιχειρημάτων α′ β′. Θέσεις γ′. Περὶ βασιλείας α′ β′. Περὶ αἰτιῶν α′. Περὶ Δημοκρίτου α′. [Περὶ διαβολῆς α′.] Περὶ γενέσεως α′. Περὶ ζῴων φρονήσεως καὶ ἤθους α′. Περὶ κινήσεως α′ β′. Περὶ ὄψεως α′ β′ γ′ δ′. Πρὸς ὅρους α′ β′. Περὶ τοῦ δεδόσθαι α′. Περὶ μείζονος καὶ ἐλάττονος α′. Περὶ τῶν μουσικῶν α′. Περὶ τῆς θείας εὐδαιμονίας α′. Πρὸς τοὺς ἐξ Ἀκαδημείας α′. Προτρεπτικὸς α′. Πῶς ἂν ἄριστα πόλεις οἰκοῖντο α′. Τὰ ὑπομνήματα α′. Περὶ ῥύακος τοῦ ἐν Σικελίᾳ α′. Περὶ τῶν ὁμολογουμένων α′. [Περὶ τῶν προβλημάτων φυσικῶν α′. Τίνες οἱ τρόποι τοῦ ἐπίστασθαι α′. Περὶ τοῦ ψευδομένου α′ β′ γ′.

『アリストテレス「動物誌」要約』全6巻。 『論証について』全2巻。 『命題集』全3巻。 『王権について』全2巻。 『原因について』1巻。 『デモクリトスについて』1巻。 [『中傷について』1巻。] 『生成について』1巻。 『動物の知性と習性について』1巻。 『運動について』全2巻。 『視覚について』全4巻。 『定義への反論』全2巻。 『与えられたものについて』1巻。 『大と小について』1巻。 『音楽について』1巻。 『神的な幸福について』1巻。 『アカデメイア派への反論』1巻。 『勧奨論』1巻。 『都市はいかに最善に統治されるか』1巻。 『覚書』1巻。 『シケリアの溶岩流について』1巻。 『承認された事柄について』1巻。 [『自然学上の問題について』1巻。 『知識の獲得方法はいかなるものか』1巻。 『嘘つきについて』全3巻。

Τὰ πρὸ τῶν τόπων α′. Πρὸς Αἰσχύλον α′. Ἀστρολογικῆς ἱστορίας α′ β′ γ′ δ′ ε′ ς′. Ἀριθμητικῶν ἱστοριῶν περὶ αὐξήσεως α′. Ἀκίχαρος α′. Περὶ δικανικῶν λόγων α′. [Περὶ διαβολῆς α′.] Ἐπιστολαὶ αἱ ἐπὶ τῷ Ἀστυκρέοντι, Φανίᾳ, Νικάνορι. Περὶ εὐσεβείας α′. Εὐϊάδος α′. Περὶ καιρῶν α′ β′. Περὶ οἰκείων λόγων α′. Περὶ παίδων ἀγωγῆς α′. Ἄλλο διάφορον α′. Περὶ παιδείας ἢ περὶ ἀρετῶν ἢ περὶ σωφροσύνης α′. [Προτρεπτικὸς α′.] Περὶ ἀριθμῶν α′. Ὁριστικὰ περὶ λέξεως συλλογισμῶν α′. Περὶ οὐρανοῦ α′. Πολιτικοῦ α′ β′. Περὶ φύσεως. Περὶ καρπῶν. Περὶ ζῴων. Ἃ γίνονται στίχων Μ′ κ′ γ′ Β ω′ η′· τοσαῦτα μὲν οὖν καὶ τῷδε τὰ βιβλία.

『トピカの前置論』1巻。 『アイスキュロスへの反論』1巻。 『天文学史』全6巻。 『増加に関する算術史』1巻。 『アキカロス』1巻。 『法廷弁論について』1巻。 [『中傷について』1巻。] 『アステュクレオン、パニアス、ニカノル宛て書簡集』。 『敬虔について』1巻。 『エウイアス』1巻。 『時宜について』全2巻。 『固有の言論について』1巻。 『児童の教育について』1巻。 『差異に関する別の書』1巻。 『教育について、あるいは徳について、あるいは節制について』1巻。 [『勧奨論』1巻。] 『数について』1巻。 『推論の語法に関する定義』1巻。 『天について』1巻。 『政治論』全2巻。 『自然について』。 『果実について』。 『動物について』。 これらは総計23万2808行となる。このように彼の書物はこれほどに及ぶ。

Εὗρον δʼ αὐτοῦ καὶ διαθήκας τοῦτον ἐχούσας τὸν τρόπον· “Ἔσται μὲν εὖ· ἐὰν δέ τι συμβῇ, τάδε διατίθεμαι· τὰ μὲν οἴκοι ὑπάρχοντα πάντα δίδωμι Μελάντῃ καὶ Παγκρέοντι τοῖς υἱοῖς Λέοντος. ἀπὸ δὲ τῶν παρʼ Ἱππάρχου συμβεβλημένων1 τάδε μοι βούλομαι γενέσθαι· πρῶτον μὲν τὰ περὶ τὸ μουσεῖον καὶ τὰς θεὰς συντελεσθῆναι κἄν τι ἄλλο ἰσχύῃ περὶ αὐτὰς ἐπικοσμηθῆναι πρὸς τὸ κάλλιον2· ἔπειτα τὴν Ἀριστοτέλους εἰκόνα τεθῆναι εἰς τὸ ἱερὸν καὶ τὰ λοιπὰ ἀναθήματα ὅσα πρότερον ὑπῆρχεν ἐν τῷ ἱερῷ· εἶτα τὸ στωίδιον οἰκοδομηθῆναι τὸ πρὸς τῷ μουσείῳ μὴ χεῖρον ἢ πρότερον· ἀναθεῖναι δὲ καὶ τοὺς πίνακας, ἐν οἷς αἱ τῆς γῆς περίοδοί εἰσιν, εἰς τὴν κάτω στοάν·

私は彼の遺言書も発見したが、それは次のような内容である。 「万事がつつがなく進むように。だがもし何事かが身に起こったならば、私は次のように遺言する。家にあるすべての財産は、レオンの子らであるメランテスとパンクレオンに与える。ヒッパルコスから拠出された資金からは、私のために以下のことが行われることを望む。第一に、ムセイオンおよび女神たちに関する工事が完了し、もし彼女らの像をさらに美しく飾ることが可能ならそうすること。次に、アリストテレスの肖像が神域に置かれ、また以前神域にあった他の奉納物もすべて置かれること。さらに、ムセイオンの傍らの小列柱廊が、以前に劣らぬ形で建設されること。また、世界地図の描かれた板絵を階下の列柱廊に奉納すること。

ἐπισκευασθῆναι δὲ καὶ τὸν βωμόν, ὅπως ἔχῃ τὸ τέλειον καὶ τὸ εὔσχημον. βούλομαι δὲ καὶ τὴν Νικομάχου εἰκόνα συντελεσθῆναι ἴσην. τὸ μὲν τῆς πλάσεως ἔχει Πραξιτέλης, τὸ δʼ ἄλλο ἀνάλωμα ἀπὸ τούτου γενέσθω. σταθῆναι δὲ ὅπου ἂν δοκῇ τοῖς καὶ τῶν ἄλλων ἐπιμελουμένοις τῶν ἐν τῇ διαθήκῃ γεγραμμένων. καὶ τὰ μὲν περὶ τὸ ἱερὸν καὶ τὰ ἀναθήματα τοῦτον ἐχέτω τὸν τρόπον. τὸ δὲ χωρίον τὸ ἐν Σταγείροις ἡμῖν ὑπάρχον δίδωμι Καλλίνῳ· τὰ δὲ βιβλία πάντα Νηλεῖ. τὸν δὲ κῆπον καὶ τὸν περίπατον καὶ τὰς οἰκίας τὰς πρὸς τῷ κήπῳ πάσας δίδωμι τῶν γεγραμμένων φίλων ἀεὶ τοῖς βουλομένοις3 συσχολάζειν καὶ συμφιλοσοφεῖν ἐν αὐταῖς,

祭壇も修復され、完全で麗しい姿を備えるようにすること。また、ニコマコスの肖像も同等に仕上げられることを望む。像の制作にかかる費用はプラクシテレスがすでに受け取っており、その他の出費はこの資金から支払われること。この像は、遺言書に記された他の諸件を管理する者たちが良いと認める場所に建てられること。神域と奉納物に関する事柄はこのようにあるべし。われわれがスタゲイラに所有する地所はカッリノスに与え、書物はすべてネレウスに与える。庭園と遊歩道、および庭園の傍らにある邸宅のすべては、名指された友人たちのうち、そこで共に時を過ごし共に哲学することを常に望む者たちに与える、

構文注3 件
  1. 5.2.51ἀπὸ δὲ τῶν παρʼ Ἱππάρχου συμβεβλημένων

    前置詞句 ἀπό + 属格は出所・財源を表す。συμβεβλημένων は συμβάλλω の完了受動分詞中性複数属格で、「(資金として)集められた/拠出されたもの」を意味し、ここではヒッパルコスから寄託された金銭を指す。

  2. 5.2.51κἄν τι ἄλλο ἰσχύῃ περὶ αὐτὰς ἐπικοσμηθῆναι πρὸς τὸ κάλλιον

    κἄν は καὶ ἐάν(あるいは καὶ ἄν)の縮約。非人称的用法ではなく τι ἄλλο(主格)を主語とし、動詞 ἰσχύω(「可能である、力を持つ」)が受動不定詞 ἐπικοσμηθῆναι を伴って「もし他の何らかの点がより美しく装飾されうるならば」という条件節を構成している。

  3. 5.2.52τῶν γεγραμμένων φίλων ἀεὶ τοῖς βουλομένοις

    語順倒置(hyperbaton)。部分属格 τῶν γεγραμμένων φίλων(「記された友人たちのうち」)が前置され、後続する与格名詞化分詞句 τοῖς βουλομένοις(「望む者たちに」)に係る構文である。

モデル:gemini-3.8-flashurn:cts:greekLit:tlg0004.tlg001.humanitext-grc2:5.2.49-5.2.52