- 底本
- Diogenes Laertius. Hicks, R. D., editor. Cambridge, MA.: Harvard University Press; London: William Heinemann Ltd., 1925.
- 翻訳
- AI生成(gemini-3.8-flash) — 機械翻訳のため誤りを含む場合があります
- 言語
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:greekLit:tlg0004.tlg001.humanitext-grc2:5.2.41-5.2.44
- 出力
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-09-26
テオプラストスが弟子たちに残した最後の訓戒と死、アテナイ市民による葬礼、そして彼の膨大な著作目録の冒頭部分が記される。
ἡμεῖς γὰρ ὁπότʼ ἀρχόμεθα ζῆν, τότʼ ἀποθνήσκομεν. οὐδὲν οὖν ἀλυσιτελέστερόν ἐστι φιλοδοξίας. ἀλλʼ εὐτυχεῖτε καὶ ἤτοι τὸν λόγον ἄφετε—πολὺς γὰρ ὁ πόνος—ἢ καλῶς αὐτοῦ πρόστητε1· μεγάλη γὰρ ἡ δόξα. τὸ δὲ κενὸν τοῦ βίου πλέον τοῦ συμφέροντος. ἀλλʼ ἐμοὶ μὲν οὐκέτʼ ἐκποιεῖ2 βουλεύεσθαι τί πρακτέον, ὑμεῖς δʼ ἐπισκέψασθε τί ποιητέον. ταῦτα, φασίν, εἰπὼν ἀπέπνευσε· καὶ αὐτόν, ὡς ὁ λόγος, Ἀθηναῖοι πανδημεὶ παρέπεμψαν ποσί, τὸν ἄνδρα τιμήσαντες. Φαβωρῖνος δέ φησι γηράσαντα αὐτὸν ἐν φορείῳ περιφέρεσθαι· καὶ τοῦτο λέγειν Ἕρμιππον, παρατιθέμενον ἱστορεῖν Ἀρκεσίλαον3 τὸν Πιταναῖον ἐν οἷς ἔφασκε πρὸς Λακύδην τὸν Κυρηναῖον.
「我々は生き始めたまさにそのときに死ぬのだ。それゆえ名誉欲ほど無益なものはない。どうか諸君は幸運であってほしい。そして言論(学問)を放棄するか――労苦は甚大であるから――、あるいは立派にそれを指導し先頭に立ちたまえ。栄光は偉大であるから。しかし人生の空虚さは、有益なものよりも勝っている。とはいえ、何をなすべきかを思案することは、私にはもはや許されていない。諸君自身が何をなすべきかを検討したまえ。」 これらを語り終えると、彼は息を引き取ったと言われている。そして言い伝えによれば、アテナイ人たちは総出で徒歩にて彼を見送り、この人を丁重に葬った。しかしパウォリノスは、彼が年老いてから輿に乗せられて運ばれていたと述べており、ヘルミッポスも、ピタネ出身のアルケシラオスがキュレネ出身のラキュデスに向かって語った言葉の中でそのように伝えているのを取り上げて述べている。
Καταλέλοιπε δὲ βιβλία καὶ αὐτὸς ὅτι μάλιστα πάμπλειστα, ἃ καὶ αὐτὰ ἄξιον ἡγησάμην ὑπογράψαι διὰ τὸ πάσης ἀρετῆς πεπληρῶσθαι. ἔστι δὲ τάδε· Ἀναλυτικῶν προτέρων α′ β′ γ′. Ἀναλυτικῶν ὑστέρων α′ β′ γ′ δ′ ε′ ς′ ζ′. Περὶ ἀναλύσεως συλλογισμῶν α′. Ἀναλυτικῶν ἐπιτομὴ α′. Ἀνηγμένων τόπων α′ β′. Ἀγωνιστικὸν τῆς περὶ τοὺς ἐρωτικοὺς λόγους θεωρίας Περὶ αἰσθήσεων α′. Πρὸς Ἀναξαγόραν α′. Περὶ τῶν Ἀναξαγόρου α′. Περὶ τῶν Ἀναξιμένους α′. Περὶ τῶν Ἀρχελάου α′. Περὶ ἁλῶν, νίτρου, στυπτηρίας α′. Περὶ τῶν λιθουμένων α′ β′. Περὶ τῶν ἀτόμων γραμμῶν α′. Ἀκροάσεως α′ β′. Περὶ ἀνέμων α′. Ἀρετῶν διαφοραὶ α′. Περὶ βασιλείας α′. Περὶ παιδείας βασιλέως α′. Περὶ βίων α′ β′ γ′.
彼自身もまたきわめて多くの書物を遺したが、それらもあらゆる徳に満ちているゆえに書き留めておく価値があると私は考えた。それは次のとおりである。 『前分析論』全3巻。 『後分析論』全7巻。 『推論の分析について』1巻。 『分析論要約』1巻。 『還元されたトポスについて』全2巻。 『求愛の言論に関する理論の論争的考察』『感覚について』1巻。 『アナクサゴラスへの反駁』1巻。 『アナクサゴラスの学説について』1巻。 『アナクシメネスの学説について』1巻。 『アルケラオスの学説について』1巻。 『塩・硝石・明礬について』1巻。 『石化するものについて』全2巻。 『不可分線について』1巻。 『自然学講義について』全2巻。 『風について』1巻。 『徳の差異』1巻。 『王権について』1巻。 『王の教育について』1巻。 『生活様式について』全3巻。
Περὶ γήρως α′. Περὶ τῆς Δημοκρίτου ἀστρολογίας α′. Τῆς μεταρσιολεσχίας α′. Περὶ τῶν εἰδώλων α′. Περὶ χυμῶν, χροῶν, σαρκῶν α′. Περὶ τοῦ διακόσμου α′. Περὶ τῶν ἀνθρώπων α′. Τῶν Διογένους συναγωγὴ α′. Διορισμῶν α′ β′ γ′. Ἐρωτικὸς α′. Άλλο περὶ ἔρωτος α′. Περὶ εὐδαιμονίας α′. Περὶ εἰδῶν α′ β′. Περὶ ἐπιλήψεως α′. Περὶ ἐνθουσιασμοῦ α′. Περὶ Ἐμπεδοκλέους α′. Ἐπιχειρημάτων α′ β′ γ′ δ′ ε′ ς′ ζ′ η′ θ′ ι′ ια′ ιβ′ ιγ′ ιδ′ ιε′ ις′ ιζ′ ιη′. Ἐνστάσεων α′ β′ γ′. Περὶ ἑκουσίου α′. Ἐπιτομὴ τῆς Πλάτωνος Πολιτείας α′ β′. Περὶ ἑτεροφωνίας ζῴων τῶν ὁμογενῶν α′. Περὶ τῶν ἀθρόων φαινομένων α′. Περὶ δακέτων καὶ βλητικῶν α′. Περὶ τῶν ζῴων ὅσα λέγεται φθονεῖν α′. Περὶ τῶν ἐν ξηρῷ διαμενόντων α′.
『老年について』1巻。 『デモクリトスの天文学について』1巻。 『気象現象の議論について』1巻。 『映像について』1巻。 『体液・色彩・肉について』1巻。 『宇宙秩序について』1巻。 『人間について』1巻。 『ディオゲネスの学説集』1巻。 『定義論』全3巻。 『愛についての対話』1巻。 『愛についての別の書』1巻。 『幸福について』1巻。 『形相について』全2巻。 『癲癇について』1巻。 『神がかりについて』1巻。 『エンペドクレスについて』1巻。 『論駁推論について』全18巻。 『異議について』全3巻。 『自発的なものについて』1巻。 『プラトンの国家要約』全2巻。 『同種動物の声の差異について』1巻。 『突発的現象について』1巻。 『咬む動物と刺す動物について』1巻。 『嫉妬すると言われる動物について』1巻。 『陸上に棲息する動物について』1巻。
Περὶ τῶν τὰς χρόας μεταβαλλόντων α′. Περὶ τῶν φωλευόντων α′. Περὶ ζῴων α′ β′ γ′ δ′ ε′ ς′ ζ′. Περὶ ἡδονῆς ὡς Ἀριστοτέλης α′. Περὶ ἡδονῆς ἄλλο α′. Θέσεις κδ′. Περὶ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ α′. Περὶ ἰλίγγων καὶ σκοτωσεων α′. Περὶ ἱδρώτων α′. Περὶ καταφάσεως καὶ ἀποφάσεως α′. Καλλισθένης ἢ περὶ πένθους α′. Περὶ κόπων α. Περὶ κινήσεως α′ β′ γ′. Περὶ λίθων α′. Περὶ λοιμῶν α′. Περὶ λιποψυχίας α′. Μεγαρικὸς α′. Περὶ μελαγχολίας α′. Περὶ μετάλλων α′ β′. Περὶ μέλιτος α′. Περὶ τῶν Μητροδώρου συναγωγῆς α′. Μεταρσιολογικῶν α′ β′. Περὶ μέθης α′. Νόμων κατὰ στοιχεῖον κδ′. Νόμων ἐπιτομῆς α′ β′ γ′ δ′ ε′ ς′ ζ′ η′ θ′ ι′.
『体色を変える動物について』1巻。 『冬眠する動物について』1巻。 『動物について』全7巻。 『アリストテレスに従った快楽について』1巻。 『快楽についての別の書』1巻。 『命題論』全24巻。 『熱と冷について』1巻。 『眩暈と目眩について』1巻。 『汗について』1巻。 『肯定と否定について』1巻。 『カリステネス、または悲哀について』1巻。 『疲労について』1巻。 『運動について』全3巻。 『石について』1巻。 『疫病について』1巻。 『気絶について』1巻。 『メガラ派の人』1巻。 『憂鬱について』1巻。 『鉱物について』全2巻。 『蜂蜜について』1巻。 『メトロドロスの学説集について』1巻。 『気象論』全2巻。 『酩酊について』1巻。 『アルファベット順の法律論』全24巻。 『法律要約』全10巻。
- 5.2.41αὐτοῦ πρόστητε
動詞 προΐστημι のアオリスト接続法能動相2人称複数形で、先行する命令法 ἄφετε と接続詞 ἤτοι... ἤ(〜か、それとも〜か)で結ばれ、勧告・命令の機能を持つ。目的語として属格代名詞 αὐτοῦ(先行詞は τὸν λόγον)を支配し、「〜の先頭に立つ」「〜を擁護・統率する」を意味する。
- 5.2.41οὐκέτʼ ἐκποιεῖ
非人称動詞 ἐκποιεῖ は与格(ἐμοί)と不定詞(βουλεύεσθαι)を伴って「〜にとってもはや可能である/許されている」を意味する構文。ここでは否定詞 οὐκέτι とともに用いられ、死に瀕した話し手に思案の余地・能力が残されていないことを表す。
- 5.2.41παρατιθέμενον ἱστορεῖν Ἀρκεσίλαον
多重の間接話法構文。主節の動詞 φησι の補文不定詞 λέγειν の意味上の主語が Ἕρμιππον であり、現在中動態分詞 παρατιθέμενον(引用して/引き合いに出して)が Ἕρμιππον に一致する。さらに παρατιθέμενον の目的語として対格不定詞構文 ἱστορεῖν Ἀρκεσίλαον(アルケシラオスが伝えていること)が従属している。
