§1.1Dignum duxi, dilectissima mihi in domino conserva, quid tibi sectandum sit post discessum de saeculo meum, si prior te fuero vocatus, iam hine providere, ut provisum observes, mandare fidei tuae.
주님 안에서 내가 가장 사랑하는 동료 여종이여, 나는 내가 만일 당신보다 먼저 부르심을 받는다면, 내가 이 세상에서 떠난 후에 당신이 무엇을 추구해야 할지를 지금부터 미리 마련하여, 마련된 바를 당신이 지키도록 당신의 믿음에 위탁하는 것을 가치 있는 일로 여겼습니다.
Nam saecularibus satis agentes sumus, et utrique nostrum consultum volumus.
왜냐하면 우리는 세속적인 일에는 충분히 분주하며, 우리 둘 다의 유익을 원하기 때문입니다.
Si talibus tabulas ordinamus, cur non magis de divinis atque caelestibus posteritati nostrae prospicere debeamus, et legatum quodammodo praelegare, admonitionem et demonstrationem eorum quae ex bonis immortalibus et de haereditate caelorum deputantur? Tu modo ut solidum capere possis hoc meae admonitionis fideicommissum deus faciat, cui sit honor, gloria, claritas, dignitas et potestas nunc et in saecula saeculorum.
우리가 그러한 일들을 위해 유언장을 작성한다면, 왜 신성하고 천상적인 것들에 대해 우리의 후대를 위해 더 많이 내다보지 않아야 하며, 불멸의 선한 것들과 하늘의 상속 재산에서 할당되는 것들에 대한 권고와 예시라는 일종의 유산을 미리 유증하지 않아야 하겠습니까? 다만 당신이 이 내 권고의 신탁을 온전히 받아들일 수 있도록 하나님께서 역사하시기를 바라며, 이제와 영원히 영예와 영광과 광채와 존엄과 권능이 그분께 있기를 빕니다.
Praecipio igitur tibi, quanta continentia potes, post excessum nostrum renunties nuptiis, nihil mihi isto nomine collatura nisi quod tibi proderis.
그러므로 나는 당신에게 명령합니다. 우리의 죽음 이후에 당신이 할 수 있는 한의 절제 속에서 재혼을 단념할 것을 말입니다. 그 명목으로 당신이 나에게 가져다줄 것은 아무것도 없으며, 다만 당신 자신에게 유익이 될 뿐입니다.
Ceterum Christianis saeculo digressis nulla restitutio nuptiarum in die resurrectionis repromittitur, translatis scilicet in angelicam qualitatem et sanctitatem.
더욱이 이 세상을 떠난 그리스도인들에게는 부활의 날에 혼인의 어떤 회복도 약속되어 있지 않으니, 이는 그들이 천사 같은 성품과 거룩함으로 옮겨지기 때문입니다.
Proinde sollicitudo nulla quae de carnis zelo venit etiam in illa, quam septem fratribus per successionem nupsisse voluerunt, neminem tot maritorum resurrectionis die offendet, nec quisquam illam confusurus expectat.
따라서 육체의 열정에서 비롯되는 어떤 염려도, —계승을 통해 일곱 형제에게 순차적으로 시집갔다고 그들이 주장했던 그 여인에게 있어서조차— 부활의 날에 그토록 많은 남편들 중 누구도 불쾌하게 하지 않을 것이며, 그녀를 당황하게 하려고 기다리는 사람도 없을 것입니다.
Quaestio Sadducaeorum cessit sententiae domini.
사두개인들의 질문은 주님의 판결 앞에 굴복했습니다.
Ne me putes propter carnis tuae integritatem mihi perservandam de contumeliae dolore suspectum insinuare iam hinc tibi consilium viduitatis.
내가 당신의 육체의 순결이 나를 위해 보존되어야 한다는 모욕의 고통을 의심하여 지금부터 당신에게 과부의 삶에 대한 권고를 암시하고 있다고 생각하지 마십시오.
Nihil tunc inter nos dedecoris voluptuosi resumetur.
그때 우리 사이에는 어떠한 쾌락적인 수치도 재개되지 않을 것입니다.
Non enim tam frivola, tam spurca deus suis pollicetur.
왜냐하면 하나님께서는 자신의 백성들에게 그렇게 경박하고 그렇게 더러운 것들을 약속하지 않으시기 때문입니다.
Sed an tibi vel cuicumque alii feminae ad deum pertinenti proficiet quod suademus licet pertractare.
그러나 우리가 권하는 바가 당신이나 혹은 하나님께 속한 다른 어떤 여성에게 유익이 될 것인지는 고찰해 보는 것이 허용되어 있습니다.
§1.2Non quidem abnuimus coniunctionem viri et feminae benedictam dictam a deo ut seminarium generis humani, et replendo orbi et instruendo saeculo excogitatam atque exinde permissam, unam tamen.
우리는 참으로 남성과 여성의 결합이 인류의 모판으로서, 또한 세상을 채우고 시대를 가꾸기 위해 하나님에 의해 고안되고 그리하여 허용된 것으로서 축복받았다고 일컬어지는 것을 부인하지 않습니다. 그러나 그것은 오직 한 번뿐입니다.
Nam et Adam unus Evae maritus, et Eva una uxor illius, una mulier, una costa.
왜냐하면 아담 또한 하와의 유일한 남편이었고, 하와 역시 그의 유일한 아내, 한 명의 여성, 하나의 갈비뼈였기 때문입니다.
Sane apud veteres nostros ipsosque patriarchas non modo nubere, sed etiam plurifariam matrimoniis uti fas fuit.
과연 우리의 선조들과 족장들 사이에서는 결혼할 뿐만 아니라, 다각도로 결혼 생활을 누리는 것도 허용되었습니다.
Erant et concubinae.
후처들도 있었습니다.
Sed licet figuraliter in synagoga ecclesia intercesserit, ut tamen simpliciter interpretemur, necessarium fuit instituere quae postea aut amputari aut temperari mererentur.
그러나 비록 비유적으로 회당 안에 교회가 개입되어 있었다 할지라도, 단순하게 해석하자면, 나중에 폐지되거나 완화되어야 마땅할 것들을 제정하는 것이 필요했습니다.
Superventura enim lex erat.
왜냐하면 율법이 뒤이어 도래할 예정이었기 때문입니다.
Oportebat enim legis adimplendae causas praecucurrisse.
율법이 성취될 원인들이 먼저 선행해야 했습니다.
Item mox legi succedere habebat dei sermo circumcisionem inducens spiritalem.
마찬가지로 곧이어, 영적인 할례를 도입하는 하나님의 말씀이 율법을 계승하기로 되어 있었습니다.
Igitur per licentiam tunc passivam materiae subsequentium emendationum praeministrabantur, quas dominus evangelio suo, dehinc apostolus in extremitatibus saeculi aut excidit redundantes aut composuit inconditas.
따라서 당시 수동적으로 허용된 방종을 통해 뒤이은 교정의 소재들이 미리 제공되었으며, 주님께서는 자신의 복음으로, 그 후 사도는 시대의 종말에 이르러 그것들 중 과도한 것을 잘라내거나 무질서한 것을 정돈하셨습니다.
§1.3Sed non ideo praemiserim de libertate vetustatis et posteritatis castigatione, ut praestruam Christum separandis matrimoniis, abolendis coniunctionibus advenisse, quasi iam hinc finem nubendi praescribam.
그러나 내가 고대의 자유와 후대의 징계에 대해 미리 말한 것은, 그리스도께서 혼인을 갈라놓고 결합을 폐지하기 위해 오셨다는 전제를 세우기 위함이 아니며, 마치 내가 지금부터 결혼의 종말을 규정하려는 것처럼 하기 위함도 아닙니다.
Viderint qui inter cetera perversitatum suarum disiungere docent carnem in duobus unam, negantes eum qui feminam de masculo mutuatus duo corpora ex eiusdem materiae consortio sumpta rursus in se matrimonii computatione compegit.
그들의 온갖 그릇된 가르침 중에서 둘 안에 하나인 육체를 갈라놓으라고 가르치며, 남성에게서 여성을 취하시고 동일한 물질의 결합에서 얻어진 두 몸을 혼인의 합산을 통해 다시 자기 안에서 결합시키신 분을 부정하는 자들은, 스스로 알아서 판단하도록 내버려 두십시오.
Denique prohiberi nuptias nusquam omnino legimus, ut bonum scilicet.
요컨대, 우리는 결혼이 어디에서도 완전히 금지되어 있다고는 결코 읽지 못하며, 이는 물론 선한 일로서 그러합니다.
Quid tamen bono isto melius sit accipimus ab apostolo, permittente quidem nubere, sed abstinentiam praeferente, illud propter insidias temptationum, hoc propter angustias temporum.
그러나 그 선한 것보다 무엇이 더 나은지를 우리는 사도로부터 전해 듣는데, 그는 결혼하는 것을 참으로 허용하면서도 절제를 더 선호하며, 전자는 유혹의 올가미 때문이요, 후자는 시대의 곤경 때문입니다.
Qua ratione utriusque pronuntiationis inspecta facile dinoscitur necessitate nobis concessam esse nubendi potestatem;
이러한 이유로 두 선언을 다 살펴보면, 결혼할 수 있는 권한이 필요에 의해 우리에게 허용되었다는 것을 쉽게 분별할 수 있습니다.
quod autem necessitas praestat, depretiat ipsa.
그러나 필요가 제공하는 것은 그 자체가 가치를 떨어뜨립니다.
Quod denique scriptum est, Melius est nubere quam uri, quale hoc bonum est, oro te, quod mali comparatio commendat, ut ideo melius sit nubere, quia deterius est uri? At enim quanto melius est neque nubere neque uri? Sed etiam in persecutionibus melius est ex permissu fugere de oppido in oppidum quam comprehensum et distortum negare.
마지막으로 기록된 바, "결혼하는 것이 불타는 것보다 낫다"라는 것은, 당신에게 묻건대, 악과의 비교가 권장하는 격인 이것이 대체 어떤 종류의 선이란 말입니까? 불타는 것이 더 나쁘기 때문에 결혼하는 것이 더 낫다는 식의 선이? 그러나 결혼하지도 않고 불타지도 않는 것은 참으로 얼마나 더 좋습니까? 또한 박해 때에도, 붙잡혀 고문을 당해 부정하는 것보다는 허용에 따라 이 고을에서 저 고을로 도망치는 것이 더 낫습니다.
Atque isto beatiores qui valent beata testimonii confessione excedere.
그리고 증언의 복된 고백을 통해 세상을 떠날 수 있는 이들은 이보다 더욱 복됩니다.
Possum dicere: Quod permittitur, bonum non est.
나는 이렇게 말할 수 있습니다. "허용되는 것은 선이 아니다." 왜냐하면 무엇 때문입니까?
Quid enim? necesse est mori mihi.
나는 죽어야만 합니다.
Si ploro, bonum est.
내가 통곡한다면 그것이 선입니까?
Quod si timeo quod permittitur, suspectam habet permissionis suae causam.
그러나 내가 허용된 것을 두려워한다면, 그것은 허용된 원인을 의심스럽게 만듭니다.
Quod autem melius est, nemo permisit, ut indubitatum et sua sinceritate manifestum.
그러나 더 좋은 것은 아무도 허용하지 않았으니, 그것은 의심할 여지없이 그 자체의 순수함으로 명백하기 때문입니다.
Non propterea appetenda sunt quaedam, quia non vetantur: etsi quodammodo vetantur, cum alia illis praeferuntur.
어떤 일들이 금지되지 않았다고 해서 그것 때문에 추구되어야 하는 것은 아닙니다. 다른 일들이 그것들보다 선호될 때, 그것들은 어떤 의미에서 금지되는 셈입니다.
Praelatio enim superiorum dissuasio est infimorum.
더 우수한 것을 우선시하는 것은 더 열등한 것을 단념하도록 권하는 것이기 때문입니다.
Non ideo quid bonum est, quia malum non est, nec ideo malum non est, quia non obest.
악이 아니라고 해서 그것 때문에 선인 것은 아니며, 해가 되지 않는다고 해서 그것 때문에 악이 아닌 것도 아닙니다.
Porro plene bonum hoc antecedit, quod non modo non obest, sed insuper prodest.
나아가 완전히 선한 것은 이것을 능가하니, 그것은 해가 되지 않을 뿐만 아니라 더 나아가 유익이 되는 것입니다.
Namque malle debes quod prodest quam quod non obest.
왜냐하면 당신은 해가 되지 않는 것보다 유익이 되는 것을 더 선호해야 하기 때문입니다.
Ad primum enim locum certamen omne contendit; secundus solatium habet, victoriam non habet.
모든 싸움은 제일의 자리를 향해 다투는 법이며, 제이의 자리는 위안을 얻을 뿐 승리를 얻지는 못합니다.
Quod si apostolo auscultamus, obliti posteriorum et extendamur in priora et meliorum donativorum sectatores simus.
만일 우리가 사도의 말에 귀를 기울여 "뒤에 있는 것은 잊어버리고 앞에 있는 것을 향해 나아가며" 더 나은 선물을 추구하는 자들이 됩시다.
Sic nobis etsi laqueum non imponit, quid utilitatis sit ostendit dicens, Innupta de dominicis cogitat, uti et corpore et spiritu sancta sit: nupta vero sollicita est quomodo coniugi suo placeat.
이처럼 그는 비록 우리에게 올가미를 씌우지는 않지만, "시집가지 않은 자는 몸과 영을 다 거룩하게 하려고 주님의 일을 염려하되, 시집간 자는 어떻게 남편을 기쁘게 할까 염려하느니라" 하고 말하며 무엇이 유익한지를 보여줍니다.
Ceterum nusquam ita nuptias permittit, ut non potius ad suum exemplum nos eniti malit.
더구나 그는 우리가 오히려 자신의 모범을 따라 힘쓰기를 바라지 않는 방식으로 결혼을 허용하는 법은 어디에서도 없습니다.
Felicem illum, qui Pauli similis extiterit.
바오로와 같이 될 수 있었던 사람은 행복합니다.