§6Sermone, inquit, me suasisti medicamine sapientissimo. Verum etsi eloquium quiescat, aut infantia subductum aut verecundia retentum (nam et elingua philosophia vita contenta est), ipse habitus sonat.
"그대는 말로써," 그는 말한다. "극히 현명한 약으로 나를 설득하였소." 그러나 비록 웅변이 침묵할지라도, 말할 수 없음으로 인해 빼앗겼든 혹은 겸손함으로 인해 억제되었든 간에 (말 없는 철학 역시 그 삶에 만족하고 있으니), 이 복장 자체가 소리를 낸다.
Sic denique auditur philosophus, dum videntur.
그리하여 결국 그들이 보이고 있는 동안에 철학자의 목소리가 들리는 것이다.
De occursu meo vitia suffundo.
나와 마주침으로써 나는 악덕들을 붉어지게 만든다.
Quis non, aemulum suum cum videt, patitur? quis oculis in eum potest in quem mentibus non potest? Grande pallii beneficium est, sub cuius recogitatu improbi mores vel erubescunt.
자신의 감시자를 볼 때 괴로워하지 않는 이가 누구이겠는가? 마음속으로 감당할 수 없는 자를 향해 누가 눈길을 줄 수 있겠는가? 팔리움의 은혜는 위대하니, 그것을 생각하는 것만으로도 사악한 풍속조차 부끄러워 얼굴을 붉힌다.
Viderit nunc philosophia, quid prosit;
이제 철학이 무슨 유익을 주는지 스스로 보게 하라.
nec enim sola mecum est.
철학만이 나와 함께 있는 것은 아니기 때문이다.
Habeo et alias artes in publico utiles.
나에게는 공적으로 유용한 다른 기술들도 있다.
De meo vestiuntur et primus informator litterarum et primus enodator vocis et primus numerorum harenarius et grammaticus et rhetor et sophista et medicus et poeta et qui musicam pulsat et qui stellarem coniectat et qui volaticam spectat.
내 옷감으로 옷을 입는 이들은 글자의 첫 지도자, 발성의 첫 해결사, 모래판 위의 첫 계산원, 그리고 문법학자, 수사학자, 소피스트, 의사, 시인, 음악을 연주하는 자, 별을 점치는 자, 날아다니는 새를 관찰하는 자 등이다.
Omnis liberalitas studiorum quatuor meis angulis tegitur.
학문의 모든 자유로움이 나의 네 모서리로 덮여 있다.
Plane post Romanos equites.
참으로 로마 기사들 다음으로 격식 있는 일이다.
Verum et accendones et omnis gladiatorum ignominia togata producitur.
하지만 검투사의 투지를 돋우는 자들과 검투사들의 모든 불명예스러운 자들 또한 토가를 입은 채 끌려 나온다.
Haec nimirum indignitas erit A toga ad pallium.
이것이 참으로 '토가에서 팔리움으로'라는 굴욕이 될 것이다.
Sed ista pallium loquitur.
그러나 이것들은 팔리움이 하는 말이다.
At ego iam illi etiam divinae sectae ac disciplinae commercium confero.
하지만 이제 나는 그것에 저 신성한 종파와 규율과의 교류마저 부여한다.
Gaude pallium et exsulta! Melior iam te philosophia dignata est ex quo Christianum vestire coepisti.
기뻐하라, 팔리움이여, 그리고 즐거워하라! 네가 그리스도인을 입히기 시작한 이래로, 이제 철학보다 더 나은 것이 너를 가치 있게 여겼으니.