Humanitext Reader

테르툴리아누스 · 우상 숭배에 관하여 §1-2

모든 죄를 포괄하는 우상숭배의 중대성

15개 구절 중 1번째 · 라틴어

요약

저자는 우상숭배가 다른 모든 죄를 포괄하는 인류 최고의 죄임을 논증하고, 그리스도의 계명 확장을 본받아 단순한 외적 의식을 넘어 일상 곳곳에 도사린 우상숭배의 넓은 범위를 경계할 것을 촉구한다.

§1II. DE IDOLOLATRIA. Principale crimen generis humani, summus saeculi reatus, tota causa iudicii idololatria.
II. 우상숭배에 대하여. 인류의 으뜸가는 범죄, 이 세상의 가장 큰 죄책, 심판의 모든 원인, 그것은 우상숭배이다.
nam etsi suam speciem tenet unumquodque delictum, etsi suo quodque nomine iudicio destinatur, in idololatriae tamen crimine expungitur.
왜냐하면 개개의 잘못이 저마다의 고유한 모습을 유지하고, 저마다 고유한 이름으로 심판에 처해진다 할지라도, 우상숭배의 죄 안에서 그것들은 모두 청산되기 때문이다.
omitte titulos, opera recognosce.
명목들을 제쳐두고, 그 행위들을 살펴보라.
idololatres idem homicida est.
우상숭배자는 동시에 살인자이다.
quaeris quem occiderit? si quid ad elogii ambitionem facit, non extraneum nec inimicum, sed ipsum se.
그가 누구를 죽였느냐고 묻는가? 만일 그것이 기소장의 과장에 보탬이 된다면, 타인이나 원수가 아니라 바로 자기 자신을 죽인 것이다.
quibus insidiis? erroris sui.
어떤 음모에 의해서인가? 자기 자신의 미혹에 의해서다.
quo telo? offensa dei.
어떤 무기로인가? 하느님을 거스른 모욕에 의해서다.
quot plagis? quotquot idololatriis.
몇 번의 매질로인가? 우상숭배의 횟수만큼이다.
qui negat idololatren perisse, is negabit idololatren homicidium fecisse.
우상숭배자가 멸망했음을 부정하는 자는, 우상숭배자가 살인을 저질렀다는 것도 부정할 것이다.
perinde adulterium et stupram in eodem recognoscas;
마찬가지로 그자 안에서 간음과 음행을 확인하라.
nam qui falsis deis seruit, sine dubio adulter est ueritatis, quia omne falsum adulterium est.
왜냐하면 거짓 신들을 섬기는 자는 의심할 여지 없이 진리의 간음자이기 때문이니, 모든 거짓은 간음이기 때문이다.
sic et stupro mergitur.
이와 같이 그는 음행에도 빠져 있다.
quis enim immundis spiritibus cooperator non conspurcatus et cons tupratus incedit? atque adeo scripturae sanctae stupri uocabulo utuntur in idololatriae exprobratione.
더러운 영들의 협력자이면서 더러워지거나 음행에 물들지 않은 채 걸어 다니는 자가 있겠는가? 그리하여 성경도 우상숭배를 규탄할 때 음행이라는 단어를 사용한다.
fraudis condicio ea est opinor, si quis alienum rapiat aut alii debitum deneget, et utique erga hominem admissa fraus maximimi crimnis nomen est.
내가 생각하기에 사기의 요건이란, 누군가 남의 것을 빼앗거나 다른 이에게 주어야 할 몫을 거부하는 것이며, 정녕 인간을 상대로 저지른 사기는 가장 큰 범죄라는 이름을 얻는다.
at enim idololatria fraudem deo facit honores illi suos denegans et conferens aliis, ut fraudi etiam contumeliam coniungat.
그런데 정녕 우상숭배는 하느님께 사기를 치는 것이니, 그분께 마땅히 드려야 할 영예를 거부하고 다른 이들에게 돌림으로써, 사기에다 모욕까지 결합하기 때문이다.
quodsi tam fraus quam stuprum atque adulterium mortem afferunt, iam in his aeque idololatria de homicidii reatu non liberatur.
그런데 사기도, 음행과 간음도 죽음을 가져온다면, 이제 이러한 죄들 안에서도 우상숭배는 살인의 죄책에서 마찬가지로 벗어날 수 없다.
post talia crimina, tam exitiosa, tam deuoratoria salutis cetera quoque aliquem ad modum et seorsum perinde disposita in idololatria condicionem suam repraesentant.
이처럼 파멸적이고 구원을 삼켜 버리는 죄들 뒤에, 개별적으로 배치된 다른 모든 죄도 우상숭배 안에서 어떤 식으로든 자신들의 본질을 드러낸다.
in illa et concupiscentiae, saeculi.
그 안에는 세상의 탐욕도 들어 있다.
quae enim idololatriae sollemnitas sine ambitione cultus et ornatus? in illa lasciuiae et ebrietates, cum plurimum uictus et uentris et libidinis causa frequententur.
왜냐하면 몸차림과 치장의 과시 없이 치러지는 우상숭배의 축제가 어디 있겠는가? 그 안에는 방탕과 만취도 있으니, 그것들은 대개 음식과 배와 정욕을 위해 빈번하게 행해지기 때문이다.
in illa iniustitia.
그 안에는 불의도 있다.
quid enim iniustius ea quae iustitiae patrem nescit? in illa etiam uanitas, cum tota eius ratio uana sit.
정의의 아버지를 알지 못하는 것보다 더 불의한 것이 어디 있겠는가? 그 안에는 허무함도 있으니, 그것의 모든 원리가 허무하기 때문이다.
in illa mendacium, cum tota substantia eius mendax sit.
그 안에는 거짓도 있으니, 그것의 모든 실체가 거짓이기 때문이다.
ita fit, ut omnia in idololatria et in omnibus idololatria deprehendatur.
이렇게 하여, 모든 것이 우상숭배 안에서 발견되고 모든 것 안에서 우상숭배가 발견되기에 이른다.
sed et alias, cum uniuersa delicta aduersus deum sapiant, nihil autem, quod aduersus deum sapiat, non daemoniis et immundis spiritibus deputetur quibus idola mancipantur, sine dubio idololatrian admittit quicunque delinquit.
그러나 또 다른 면에서도, 모든 죄가 하느님을 거스르는 성향을 띠고 있고, 하느님을 거스르는 성향을 띠면서 우상이 종속되어 있는 악령들과 더러운 영들에게 귀속되지 않는 것은 아무것도 없는 이상, 죄를 짓는 자는 누구나 의심할 여지 없이 우상숭배를 행하는 것이다.
id enim facit quod ad idolorum mancipes pertinet.
그는 우상의 소유자들에게 속한 일을 하고 있기 때문이다.
§2Sed uniuersa nomina criminum discedant in operum suorum proprietates, remaneat idololatria in eo quod ipsa est.
그러나 범죄의 모든 이름은 저마다의 행위의 고유한 영역으로 물러가게 하고, 우상숭배는 그것 자체의 본 모습대로 남겨 두자.
sufficit sibi tam inimicum deo nomen, tam locuples substantia criminis, quae tot ramos porrigit, tot uenas diffundit, ut de hoc cum maxime materia suscepta sit, quot modis nobis praecauenda sit idololatriae latitudo, quoniam multifariam seruos dei nec tantum ignorata, sed etiam dissimulata subuertit.
하느님께 그토록 적대적인 그 이름과, 매우 수많은 가지를 뻗고 수많은 맥관을 퍼뜨리는 범죄의 풍부한 실체만으로도 충분히 자립적이며, 그렇기에 바로 지금 우상숭배의 광대함을 우리가 얼마나 많은 방식으로 경계해야 하는가에 관한 주제가 다루어지게 된 것이다. 왜냐하면 그것은 다양한 방식으로, 알지 못하는 상태에서뿐만 아니라 묵인되는 가운데서도 하느님의 종들을 파멸시키기 때문이다.
plerique idololatrian simpliciter existimant his solis modis interpretandam, si quis aut incendat aut immolet aut polluceat aut sacris aliquibus aut sacerdotiis obligetur, quemadmodum si quis existimet adulterium in osculis et in amplexibus et in ipsa carnis congressione censendum aut homicidium in sola sanguinis profusione et in animae ereptione reputandum.
대부분의 사람들은 우상숭배를 단순하게 생각하여, 누군가 향을 피우거나, 제물을 바치거나, 성별식을 하거나, 어떤 제의나 사제직에 얽매이는 것, 이 방식들로만 해석되어야 한다고 여긴다. 이는 마치 누군가 간음은 입맞춤과 포옹, 그리고 육체의 결합 자체 안에서만 평가되어야 한다고 여기거나, 살인은 오직 피를 흘리고 생명을 빼앗는 것 안에서만 간주되어야 한다고 여기는 것과 같다.
at enim, dominus, quam eextensius ista disponat, certi sumus, cum adulterium etiam in concupiscentia designat, si oculum quis impegerit libidinose et animam commouerit impudice, cum homicidium etiam in uerbo maledicti uel conuicii iudicat et in omni impetu irae et in neglegentia caritatis in fratrem.
그러나 주님께서 이것들을 얼마나 더 넓게 규정하셨는지 우리는 확신하고 있으니, 그분께서는 누군가 음욕을 품고 눈길을 던져 부정한 마음으로 영혼을 흔든다면 욕정 안에서도 간음을 지적하시기 때문이다. 또한 주님께서는 저주나 욕설의 말 안에서도, 온갖 분노의 충동 안에서도, 그리고 형제에 대한 사랑의 소홀함 안에서도 살인을 선고하시기 때문이다.
sicut Iohannes docet homicidam esse qui oderit fratrem.
요한이 자기 형제를 미워하는 자는 살인자라고 가르치는 것처럼 말이다.
alioquin in modico consisteret et diaboli ingenium de malitia et dei dominium de disciplina, qua nos aduersus diaboli latitudines munit, si in his tantum delictis iudicaremur, quae etiam nationes decreuerunt uindicanda.
그렇지 않고 만일 이방인들조차 처벌하기로 규정한 그러한 잘못들 안에서만 우리가 심판을 받는다면, 악마의 악의에 찬 간계도, 악마의 광대함에 맞서 우리를 무장시키는 하느님의 가르침에 따른 지배력도 보잘것없는 것에 머물고 말 것이다.
quomodo abundabit iustitia nostra super scribas et pharisaeos, ut dominus praescripsit, nisi abundantiam aduersariae eius id est iniustitiae perspexerimus? quod si caput iniustitiae idololatria est, prius est, uti aduersus abundantiam idololatriae praemuniamur, dum illam non solum in manifestis recognoscimus.
주님께서 규정하신 대로 우리의 의로움이 율법학자들과 바리사이들의 의로움을 능가하여 풍성해지려면, 그 대립물 즉 불의의 풍성함을 꿰뚫어 보지 않고서 어떻게 가능하겠는가? 그런데 만일 불의의 우두머리가 우상숭배라면, 우리가 그것을 명백한 것들 안에서만 알아보는 데 그치지 않고, 우상숭배의 풍성한 퍼짐에 맞서 미리 무장하는 것이 우선이다.

어휘·문법 주석

  1. ¦5¦in idololatriae tamen crimine expungitur — 동사 expungitur는 상업 및 회계 용어에서 유래하여 '지우다', '결산하다'를 의미한다. 여기서는 다양한 개별 죄들이 우상숭배라는 포괄적인 죄 안에서 일괄적으로 청산되고 통합됨을 나타낸다.
  2. ¦105v¦si quid ad elogii ambitionem facit — 명사 elogium은 유죄 판결서나 기소장을 가리키고, ambitio는 '과장'이나 '치장'을 뜻한다. facere ad는 '~에 도움이 되다, 기여하다'라는 의미이다. 따라서 이 구절은 '만일 그것이 기소장의 과장에 보탬이 된다면'이라는 양보적 의미를 나타낸다.
  3. ¦10¦nihil autem, quod aduersus deum sapiat, non daemoniis ... deputetur — 이중 부정(nihil... non... deputetur)을 포함하는 관계절 구조이다. quod가 이끄는 관계절 안의 접속법 sapiat는 성향이나 특성('~한 성질을 띠는 것')을 나타낸다. 전체적으로 '하느님을 거스르는 성향을 띠면서 악령들에게 귀속되지 않는 것은 아무것도 없다'는 강한 긍정을 나타낸다.
  4. ¦106v¦ut de hoc cum maxime materia suscepta sit, quot modis — 구절 cum maxime는 '바로 지금'이라는 시간적 강조를 뜻한다. de hoc는 바로 앞서 언급된 우상숭배의 광대함을 가리키며, quot modis... 이하의 간접의문절이 materia suscepta sit('주제가 다루어지다')의 구체적인 내용을 설명한다.
  5. ¦5¦alioquin in modico consisteret et diaboli ingenium... et dei dominium — alioquin('그렇지 않으면')에 의해 이끌리는 반사실적 가정이 포함된 귀결절이다. 접속법 미완료 consisteret는 현재 사실과 반대되는 가정의 귀결로서 '(그렇지 않다면) 보잘것없는 것에 머물고 말 것이다'라는 의미를 나타낸다.

이 구절 인용하기

테르툴리아누스, 우상 숭배에 관하여 §1-2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa017.humanitext-lat2:1-2

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.